14/06/2026
Dzień Pamięci o Ofiarach Sowieckich Deportacji
Pamięć o ofiarach sowieckich deportacji jest częścią doświadczenia wielu narodów Europy Środkowo-Wschodniej. Przymusowe wywózki, zsyłki w głąb Związku Sowieckiego, rozdzielanie rodzin i życie w skrajnie trudnych warunkach stały się jednym z najbardziej dramatycznych narzędzi stalinowskiego terroru.
Dzień Pamięci o Ofiarach Sowieckich Deportacji obchodzony jest 14 czerwca. Po raz pierwszy w Europie upamiętniono go w 2023 roku, a następnie zyskał status oficjalnej uroczystości organizowanej przez Parlament Europejski.
Dla Polaków najważniejszą datą związaną ze zsyłkami na Sybir pozostaje 10 lutego 1940 roku. Wtedy rozpoczęła się pierwsza z czterech wielkich fal deportacji obywateli polskich w głąb Związku Sowieckiego. Represje dotknęły całe rodziny: dzieci, osoby starsze, przedstawicieli elit, urzędników, wojskowych, nauczycieli i mieszkańców Kresów.
Data 14 czerwca ma jednak szerszy, europejski wymiar. Przypomina, że sowieckie deportacje nie były wyłącznie polskim doświadczeniem. Po zajęciu przez Związek Sowiecki kolejnych państw Europy Środkowo-Wschodniej ten sam mechanizm represji objął także inne narody. Szczególnie tragiczny był 14 czerwca 1941 roku, kiedy fala deportacji dotknęła m.in. mieszkańców krajów bałtyckich: Litwinów, Łotyszy i Estończyków, a także Finów.
Wywózki oznaczały przymusowe wyrwanie ludzi z domów, transport w nieludzkich warunkach i zesłanie do miejsc oddalonych o tysiące kilometrów. Dla wielu były drogą bez powrotu. Ci, którzy przeżyli, przez całe życie nosili w sobie doświadczenie głodu, zimna, przemocy i utraty bliskich.
Dzień Pamięci o Ofiarach Sowieckich Deportacji przypomina o wspólnym, tragicznym losie narodów poddanych sowieckiemu terrorowi. To także zobowiązanie do zachowania pamięci o tych, którym odebrano dom, bezpieczeństwo i prawo do spokojnego życia.
