04/06/2026
⛪ Uroczystość Bożego Ciała na Opolszczyźnie
Boże Ciało należy do najdawniejszych świąt kościelnych. Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa czyli Boże Ciało, przypada w sezonie wiosenno-letnim na11 dzień po Zielonych Świątkach, 60 dni po Wielkanocy, zawsze przed św. Janem.
W czasach pogańskich, w okresie wiosenno-letniego przesilenia dnia z nocą, obchodzone obrzędy miały charakter agrarny. Celem tego rodzaju świąt było utrzymanie ciągłości wegetacji całej przyrody, w tym istnienia człowieka, jako jej nieodłącznego składnika.
Uroczystości Bożego Ciała w kościele katolickim wprowadził w XIII wieku papież Urban IV. Procesje odprawiano z wielkim przepychem, w przeszłości uczestniczyły w nich wszystkie klasy społeczne (duchowieństwo, cechy, bractwakościelne, szkoły, oficjele, rzesze wiernych).
Kult adoracji, nasilał się dzięki udzielaniu podczas obchodów Bożego Ciała odpustów, ale również upatrywaniu w hostii nadprzyrodzonego znaczenia. Na przestrzeni wieków ceremoniał podlegał licznym przemianom, współcześnie przyjmując formę publicznej procesji.
W Polsce Kościół katolicki umiejętnie włączył w Boże Ciało słowiańskie tradycje związane z letnim przesileniem, w tym działania wykorzystujące rośliny w celach kultowo-magicznych. Współcześnie katolicy na Opolszczyźnie organizują nadal uroczyste procesje Bożego Ciała, podczas których kapłan niesie Boże Ciało, a ubrane na biało dziewczynki sypią kwiatki pod jego nogi. W części miejscowości są dekorowane wyłącznie ołtarze a w czterech: Kluczu, Olszowej, Zalesiu Śląskim i Zimnej Wódce mieszkańcy układają dywany z żywych kwiatów. Zwyczaj ten przyjął nazwę: układnie chodników/kobierców/dywanów kwietnych na Boże Ciało oraz budowanie ołtarzy na Boże Ciało. Zwyczaj ten został w 2020 roku wpisany na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego i Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO.
🌸 Trudno jest ustalić genezę tego zwyczaju na Opolszczyźnie. Z całą pewnością na początku XX wieku (1902) dekorowano ołtarze, o czym świadczą zachowane zdjęcia z parafii rzymskokatolickiej w Zalesiu Śląskim. Część z informatorów uważa, że tradycja układania dywanów kwietnych kultywowana jest w wymienionych miejscowościach od 100-120 lat. Przeczą temu jednak wyniki badań terenowych przeprowadzonych w latach 2014-2018, zanim dokonano wpisu. Najstarsza przedstawicielka rodziny Proksza z Klucza (w 2020 roku osoba 90-letnia) pamiętała, że zwyczaj ten praktykowali jej rodzice, choć nie wspominała o praktykowaniu go przez dziadków.
Często w odpowiedziach informatorów na pytanie od kiedy zwyczaj był praktykowany, pojawiało się określenie 100 lat. Należy jednak do wyników przeprowadzonych badań terenowych podchodzić bardzo ostrożnie, ponieważ wszystkie one są oparte na przekazie ustnym a wypowiadają je głównie osoby urodzone po II wojnie światowej, niekiedy bezpośrednio prze II wojną światową. Nieżyjąca już Łucja Marek, zamieszkała w Zalesiu Śląskim, a pochodząca z Olszowej, twierdziła, że w roku 1937 układano dywany w obu tych miejscowościach. Niestety nie zachowała się żadna dokumentacja fotograficzna potwierdzająca te dane. Pierwsze przedstawienia ikonograficzne dywanów kwietnych pochodzą z lat 50. XX wieku. Dopóki nie ukażą się starsze źródła ikonograficzne można ostrożnie przyjąć, że początek tych praktyk przypada na okres międzywojenny.
Zwyczaj układania dywanów kwietnych w Kluczu, Olszowej, Zimnej Wódce i Zalesiu Śląskim jest przekazywany z pokolenia na pokolenie i jest dla mieszkańców w tych miejscowościach ważnym elementem tożsamości i czynnikiem integracyjnym. Warto zatem zagościć tam w najbliższy czwartek, aby wziąć udział w uroczystościach Bożego Ciała i nacieszyć wzrok wspaniałymi kolorowymi kobiercami.
Województwo Opolskie Opole Opolski Magnes Odkryj Opole VisitOpolskie.pl
