11/08/2026
81. rocznica wystąpień antyżydowskich w Krakowie.
Dziś przypada 80. rocznica wystąpień antyżydowskich na krakowskim Kazimierzu. Zamieszki z 11 sierpnia 1945 roku poprzedziły pełne niepokoju dni na przełomie lipca i sierpnia, kiedy to rozgłaszano pogłoski o rzekomym mordowaniu chrześcijańskich dzieci przez Żydów, a synagogę Kupa, gdzie odbywały się nabożeństwa, obrzucono kamieniami.
W dniu zamieszek, przypadającym na szabat, według relacji naocznych świadków zdemolowano synagogę Kupa i pobito modlących się tam ludzi. Zdewastowano i ograbiono także żydowskie mieszkania, między innymi przy ulicach Estery i Przemyskiej. W pewnym momencie padły strzały, w wyniku których zginęła 55-letnia Reizel (Róża) Berger – jedyna potwierdzona w dokumentach śmiertelna ofiara tych wydarzeń.
W ciągu całego dnia pobito i napadnięto wiele osób. Zamieszki objęły wyłącznie ulice Kazimierza. Ponad dwudziestu sprawców zostało aresztowanych. Po tych dramatycznych wydarzeniach wielu krakowskich Żydów wyemigrowało za granicę, a ci, którzy pozostali, przenosili się poza Kazimierz. Większość z nich zmieniła nazwiska na polsko brzmiące.
Źródła:
E. Gawron, Społeczność żydowska w Krakowie w latach 1945-1995, praca doktorska, Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2005
Fotografia synagogi Kupa: Majer Bałaban, "Przewodnik po żydowskich zabytkach Krakowa. Z 13 rycinami w tekście, z 24 rotograwjurami na oddzielnych tablicach, z 2 planami", Nakładem Stowarzyszenia "Solidarność B'NEI B' RITH" w Krakowie, Kraków 1935, Tabl. 24.
[ : zdjęcie prezentuje synagogę Kupa na krakowskim Kazimierzu w latach trzydziestych dwudziestego wieku]