21/09/2026
W dniach 11–12 września 2026 roku w Parku Etnograficznym w Tokarni w Muzeum Wsi Kieleckiej odbyła się Ogólnopolska Konferencja Naukowa pt. „Dziedzictwo architektoniczne miasteczek. Badania i ochrona konserwatorska”. Konferencja zorganizowana została przez przez Muzeum Wsi Kieleckiej oraz Stowarzyszenie Historyków Sztuki, oddział kielecki. Wydarzenie wpisywało się w obchody 50-lecia Muzeum Wsi Kieleckiej.
Przez dwa dni Park Etnograficzny w Tokarni stał się miejscem spotkania naukowców, historyków sztuki, architektów, urbanistów, konserwatorów i muzealników, których połączyło zainteresowanie dziedzictwem miasteczek – jego historią, architekturą, przemianami oraz problemami współczesnej ochrony.
Tematyka konferencji była niezwykle różnorodna. Podejmowano zagadnienia związane z historycznymi układami urbanistycznymi, procesami lokacyjnymi, architekturą i infrastrukturą miasteczek, a także z dziedzictwem dawnych społeczności żydowskich. Dużo uwagi poświęcono również powojennym przemianom, modernizacji i odbudowie historycznych ośrodków oraz problematyce ich współczesnego funkcjonowania.
Istotną część konferencji stanowiły zagadnienia związane z ochroną konserwatorską. Dyskutowano o relacji pomiędzy teorią a praktyką konserwatorską, ochronie drewnianej architektury i historycznych układów przestrzennych, a także o roli prawa, planowania przestrzennego oraz współpracy konserwatorów, architektów i urbanistów.
Nie zabrakło również perspektywy muzealnej. Szczególne znaczenie miały wystąpienia dotyczące ekspozycji miasteczek w muzeach na wolnym powietrzu oraz architektury miasteczek prezentowanej w Parku Etnograficznym w Tokarni. Uczestnicy konferencji mieli również możliwość zwiedzenia Parku i poznania jego kolekcji architektury drewnianej.
Konferencja pokazała, że dziedzictwo miasteczek to znacznie więcej niż pojedyncze zabytkowe obiekty. To historyczne układy urbanistyczne, architektura, przestrzeń publiczna, krajobraz kulturowy, pamięć miejsca oraz materialne świadectwa przemian społecznych i kulturowych.
Dwa dni obrad, liczne dyskusje i wymiana doświadczeń potwierdziły, jak ważne są badania, dokumentacja, rozpoznanie wartości oraz świadoma ochrona konserwatorska dziedzictwa miasteczek.
W skład Rady Naukowej weszli wybitni przedstawiciele polskiego środowiska naukowego i konserwatorskiego: prof. dr hab. Jerzy Malinowski, prof. dr hab. Jan Święch ,prof. dr hab. Lidia Michalska-Bracha, dr hab. Andrzej Laskowski, prof. UEK, dr hab. Jacek Pielas, prof. UJK, dr hab. Michał Pszczółkowski, prof. ASP w Gdańsku, dr hab. Piotr Rosiński, prof. UJK, dr Andrzej Siwek, dr Kamil Szpunar oraz mgr inż. arch. Włodzimierz Pedrycz.
Udział Rady Naukowej stanowił istotne wsparcie merytoryczne konferencji, której celem było stworzenie interdyscyplinarnej przestrzeni do dyskusji nad badaniem, wartościowaniem i ochroną dziedzictwa architektonicznego miasteczek.
Patronat Naukowy nad konferencją objął Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Narodowy Instytut Dziedzictwa oraz Instytut Historii Uniwersytetu Jana Kochanowskiego. Patronat Naukowy stanowił również ważny kontekst dla podejmowanej podczas obrad problematyki miasteczek, a także współczesnych wyzwań związanych z ich zachowaniem i ochroną.
Nasze Muzeum podczas preelekcji reprezentowali dr Wioletta Brzezińska -Marjanowska (Dział Konserwacji Zbiorów) dr Agnieszka Dziarmaga (Dział Etnografii) oraz Damian Kozłowski (Dział Edukacji Etnograficznej).
Serdecznie dziękujemy wszystkim, którzy zaszczycili nas swoją obecnością.
