27/07/2026
🤔Czy wiedzieliście, że gęste lasy i niedostępne bagna Podlasia kryją w sobie niezwykłą zagadkę sprzed kilku tysięcy lat?
🏰Chodzi o tzw. „Fortece na bagnach” — tajemnicze, koliste założenia ziemne, odkrywane przede wszystkim w dolinach Biebrzy i Narwi, zawsze w bezpośrednim sąsiedztwie torfowisk.
⭕Składają się z centralnego placu otoczonego jednym, dwoma lub trzema pierścieniami wałów i fos. Choć ich forma może przywodzić na myśl obiekty obronne, wyniki badań wskazują, że prawdopodobnie nie były to stale zamieszkane grody. Mogły pełnić funkcje miejsc spotkań, obrzędów lub lokalnych centrów organizujących życie dawnych społeczności.
🔎Jak udało się je odkryć i zbadać?
📡Obiekty zostały rozpoznane przede wszystkim dzięki analizie danych z lotniczego skanowania laserowego ALS/LiDAR. Numeryczne modele terenu pozwoliły dostrzec regularne, koliste struktury nawet na obszarach porośniętych lasem lub znajdujących się na skraju trudno dostępnych bagien i torfowisk. Następnie wytypowane stanowiska były weryfikowane w terenie oraz badane metodami nieinwazyjnymi, między innymi za pomocą magnetometrii i georadaru. Na wybranych stanowiskach przeprowadzono również wykopaliska archeologiczne, które odsłoniły fosy, nasypy ziemne, kamienne umocnienia oraz pozostałości drewnianych palisad.
🧪Do określenia wieku konstrukcji wykorzystano przede wszystkim datowanie radiowęglowe AMS próbek drewna i węgli drzewnych, a w niektórych przypadkach także datowanie OSL osadów. Wyniki wskazują, że większość badanych założeń powstała i była użytkowana u schyłku epoki brązu oraz we wczesnej epoce żelaza, głównie między X a V wiekiem p.n.e.
📅Fortece na bagnach. W kręgu wałów, fos i palisad.
Już w najbliższą środę 29 lipca o godz. 18.00 o niezwykłych „fortecach na bagnach”, historii ich odkrycia oraz najnowszych wynikach badań archeologicznych opowie: dr Krzysztof Żurek Dział Archeologii – specjalizujący się w badaniach nad relacjami człowiek–środowisko oraz przemianami osadnictwa pradziejowego.
📸Na tym nie kończy się nasza opowieść o tajemniczych “fortecach”, bo przy każdym ze zdjęć znajdziecie szczegółowy opis.
