28/10/2026
«Χαίρε διαβάτη περήφανε. Νέος θυσιάστηκα ναναι λεύτερη η γη που πατής.»
Στην οδό Μέρλιν 6, εκεί που κατά τη διάρκεια της Κατοχής βρίσκονταν τα κρατητήρια της Γκεστάπο, υπάρχει σήμερα μνημείο με ένα αντίγραφο του έργου του Θανάση Απάρτη με τίτλο «Για την εκτέλεση».
Το μνημείο, σύνθεση του αρχιτέκτονα Νίκου Χατζημιχάλη, δημιουργήθηκε το 1983 και φέρει την επιγραφή «ΕΔΩ ΗΤΑΝΕ ΤΟ ΚΟΛΑΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΓΚΕΣΤΑΠΟ 1941-1944».
Η ανάγλυφη στήλη του μνημείου φιλοτεχνήθηκε από τον Θανάση Απάρτη το 1948 για μια παραγγελία για μνημείο των Προσκόπων που βασανίστηκαν και σφαγιάστηκαν στο Αϊδίνι κατά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Το μνημείο όμως δεν εγκρίθηκε από τους παραγγελιοδότες, γιατί απεικόνιζε μια γυμνή ανδρική μορφή.
Ο Απάρτης, εμπνεόμενος από τις αττικές επιτύμβιες στήλες της αρχαϊκής περιόδου και θέλοντας να κάνει ένα έργο - σύμβολο όλων των νέων που θυσιάστηκαν για ένα ιδανικό, αποδίδει τη μορφή χωρίς εξατομικευμένα χαρακτηριστικά, με λείες επιφάνειες, εστιάζοντας στην απόδοση της ουσίας του θέματος.
Η κλίση του κεφαλιού προς τον ώμο δηλώνει την εσωτερική αγωνία και το θάνατο.
Η τοποθέτηση του σώματος, το σχήμα της στήλης και η επιγραφή στη βάση, όπου οι λέξεις παρατίθενται χωρίς κενά, είναι στοιχεία που θυμίζουν τις αρχαίες επιτύμβιες στήλες.
🎨 Θανάσης Απάρτης (1899 - 1972), Για την εκτέλεση, 1948, Μπρούντζος, 220 x 65,5 x 20 εκ., Δωρεά Μαρί-Τερέζ Απάρτη
📍 Το πρωτότυπο έργο εκτίθεται στην Εθνική Γλυπτοθήκη.
ℹ️Η δημοσίευση συνοδεύεται από εναλλακτικό κείμενο (Alt text).
EN👇
"Greetings, proud passerby. I was sacrificed in my youth so that the land you walk on might be free."
At 6 Merlin Street, the site of the Gestapo holding cells during the German Occupation, there now stands a monument featuring a copy of a work by Thanassis Apartis titled "On Ex*****on".
The monument, designed by architect Nikos Chatzimichalis, was created in 1983 and bears the inscription: "HERE WAS THE GESTAPO’S CHAMBER OF HORRORS, 1941–1944."
The relief stele of the monument was made by Apartis in response to a commission for a monument to the Boy Scouts of Smyrna, who had been tortured during the Asia Minor Disaster. But in the end the memorial was not approved by the commissioners because it depicted a naked male figure.
Inspired by the Attic funerary steles of the Archaic period, and wanting to make a work that would symbolize all the young men who sacrificed themselves for an ideal, Apartis depicts the figure without individualized features, with smooth surfaces, focusing on the essence of the subject.
The inclination of the head toward the shoulder expresses inner anguish and death.
The positioning of the body, the form of the stele, and the inscription on the base—in which the words are presented without spaces—are all elements reminiscent of ancient funerary steles.
🎨 Thanassis Apartis (1899 - 1972), On Ex*****on, 1948, Bronze, 220 x 65,5 x 20 cm, Donated by Marie-Therese Aparti
📍 The original work is on view at the National Glyptotheque.
ℹ️This post includes alternative text (Alt text).
#ΠινακοθήκηΜας
#ΕθνικήΠινακοθήκη
#ΕΠΜΑΣ
