23/09/2026
KARTA Z KALENDARZA
▪ 23 września 1941 roku połączony transport specjalny lubelsko-warszawski dotarł na stację Fürstenberg, w pobliżu której znajdował się niemiecki obóz koncentracyjny KL Ravensbrück. Znalazły się w nim kobiety aresztowane głównie za działalność konspiracyjną, u których w dokumentach Niemcy dopisywali adnotację: „powrót do kraju niepożądany”.
▪ To właśnie te więźniarki stały się celem zbrodniczych eksperymentów pseudomedycznych, które rozpoczęły się w obozowym rewirze 1 sierpnia 1942 roku. Do 15 sierpnia 1943 roku lekarze SS poddali brutalnym pseudooperacjom 74 Polki, nazywane w obozie „królikami”.
Niemcy prowadzili dwa główne rodzaje operacji:
• Operacje zakaźne: polegały na mechanicznym wywoływaniu ran i wprowadzaniu do nich zarazków ropotwórczych oraz ciał obcych (takich jak odłamki szkła czy drewna), a następnie szczelnym gipsowaniu kończyn. Wywoływało to gwałtowne infekcje, silny stan zapalny i ogromny ból. Bakterie wstrzykiwano również bezpośrednio w mięśnie łydki.
• Operacje czyste (kostne, mięśniowe i nerwowe): polegały na mechanicznym łamaniu kości, przeszczepianiu ich (np. zamienianiu piszczeli z lewej na prawą) oraz kilkukrotnym wycinaniu fragmentów mięśni uda i podudzia lub nerwów, co powodowało nieodwracalne kalectwo.
▪ Jedną z operowanych kobiet była Maria Kuśmierczuk, na której testowano zakażenia zarazkami obrzęku złośliwego. Po latach tak wspominała tamte chwile:
💬„Wiedziałam, co mi grozi. Wiele moich koleżanek leżało już w szpitalu obozowym z okaleczonymi nogami. [...] Operowano mnie 7 października 1942 roku. Pierwszych tygodni choroby nie pamiętam. Czułam, że moją prawą nogę obciąża coś ciężkiego i nie mogę się poruszać. Był to opatrunek gipsowy, spod którego sączyła się obficie cuchnąca wydzielina. […] Zdjęto gips. Ukradkiem spod prześcieradła okrywającego moją głowę udało mi się zobaczyć ranę na mojej nodze. Straciłam nadzieję, że kiedykolwiek będę chodzić.”
▪ Mimo ogromnego cierpienia, więźniarki podjęły heroiczną walkę o to, aby prawda o tych zbrodniach dotarła do wolnego świata. Ryzykując życie, dokumentowały eksperymenty i przekazywały listy pisane tajnym atramentem.
📷 Fotografie wykonane nielegalnie w obozie przez Joannę Szydłowską przedstawiające nogi operowanej Marii Kuśmierczuk, 1944 r.
