Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem"

22/06/2026

🔴 Cykl: na Lubelszczyźnie (cz. 1/5)

🛑 Niemiecki plan likwidacji polskich elit. Czym była Akcja AB? 🛑

▪ Na początku 1940 roku niemieccy okupanci rozpoczęli przygotowania do brutalnej operacji pacyfikacyjnej o kryptonimie Ausserordentliche Befriedungsaktion, znanej jako Akcja AB. Kluczowe, tajne spotkanie w tej sprawie odbyło się 2 marca 1940 roku w Warszawie. Za jednym stołem zasiedli najważniejsi dygnitarze nazistowscy: Hans Frank, Friedrich Wilhelm Krüger oraz Bruno Streckenbach, a także dowódcy SS i policji z całego kraju.

▪ Podczas narady Frank wprost odniósł się do planowanej ofensywy na Zachodzie. Stwierdził, że obrona Rzeszy wymaga twardego trzymania Polaków w ryzach. Padły wtedy złowrogie słowa: „żyjemy w stanie niesłychanie ciężkiego konfliktu z fanatycznym narodem, który poprzysiągł nam śmierć”.

▪ Generalny gubernator wskazał trzy sfery, których całkowita eliminacja miała zagwarantować Niemcom pełną kontrolę nad Polską:
• Polską inteligencję
• Kościół
• Tzw. „aktywną polskość”

▪ Uderzenie ruszyło 30 marca 1940 roku. Masowe aresztowania celowo zbiegły się z ofensywą we Francji. Niemcy wiedzieli, że oczy świata będą zwrócone na Zachód, a zbrodnie w okupowanej Polsce ujdą im na sucho.

📷Generalny Gubernator Hans Frank oraz Wyższy Dowódca SS i Policji Friedrich Wilhelm Krüger podczas parady w Krakowie, 26 października 1940 r. Zbiory Bundesarchiv

11/06/2026

❗️Wanda Kiedrzyńska pośmiertnie nagrodzona tytułem Kustosza Pamięci Narodowej! 🎖️✨

▪ Z dumą i wzruszeniem informujemy, że podczas uroczystej gali na Zamku Królewskim w Warszawie, Instytut Pamięci Narodowej przyznał to wyjątkowe wyróżnienie śp. dr Wandzie Kiedrzyńskiej – wybitnej kobiecie, której zawdzięczamy ocalenie od zapomnienia prawdy o piekle KL Ravensbrück.

▪ Dr Wanda Kiedrzyńska (1901–1985) była cenioną historyk, archiwistką i pracowniczką Instytutu Historii PAN. W czasie II wojny światowej działała w konspiracji, za co została aresztowana przez gestapo i osadzona w niemieckim obozie koncentracyjnym dla kobiet w Ravensbrück. Po wojnie całe swoje życie i pracę naukową poświęciła dokumentowaniu martyrologii więźniarek. To ona stworzyła fundamentalną monografię „Ravensbrück. Kobiecy obóz koncentracyjny” oraz skrupulatnie zebrała dowody na nieludzkie eksperymenty pseudomedyczne dokonywane na 74 Polkach.

▪ O nadanie tego prestiżowego tytułu dla Wandy Kiedrzyńskiej wnioskowało Stowarzyszenie Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück, które niestrudzenie pielęgnuje pamięć o tamtych wydarzeniach. Podczas wczorajszej gali tę symboliczną i w pełni zasłużoną statuetkę odebrały przedstawicielki stowarzyszenia i badaczki historii obozu: Hanna Nowakowska oraz Bogna Neumann – córki byłych więźniarek, które kontynuują misję swoich matek.

▪ W tym niezwykle ważnym momencie na Zamku Królewskim nie mogło zabraknąć reprezentacji Lublina, skąd pochodziło wiele więźniarek obozu (w tym ofiar eksperymentów). W uroczystości wzięła udział Barbara Oratowska, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Lublinie, od lat osobiście zaangażowana w upamiętnianie historii i losów kobiet z KL Ravensbrück.

▪ Pamięć o heroizmie i pracy dr Wandy Kiedrzyńskiej pozostaje żywa. Gratulujemy wnioskodawcom determinacji w walce o to, by jej zasługi zostały oficjalnie i uroczyście docenione!

08/06/2026

📆 KARTA Z KALENDARZA

▪ Dokładnie 83 lata temu - 8 czerwca 1943 roku, na terenie dystryktu lubelskiego wprowadzono nowe, drastyczne restrykcje wymierzone w ludność polską.

▪ Opublikowane wówczas zarządzenie policyjne sankcjonowało całkowite wykluczenie Polaków z publicznych środków komunikacji. Równocześnie odcięto mieszkańców od łączności: wyłączono aparaty telefoniczne oraz odmówiono przyjmowania depesz i listów poleconych.

▪ Obok godziny policyjnej, zakazu zgromadzeń i nieustannego strachu przed ulicznymi łapankami, dokument ten tworzył ramy opresyjnej codzienności w naszym regionie.

▪ Przechowywane w Muzeum pod Zegarem zarządzenie Gubernatora Okręgu Lublin oraz Dowódcy SS i Policji, Odilo Globocnika, pozwala precyzyjnie odtworzyć stopień represji, z jakimi mierzyli się mieszkańcy.

▪ Zachęcamy do refleksji nad historią Lublina i zapraszamy do zapoznania się z materialnymi dowodami historii II wojny światowej na naszych wystawach.

📷 Zarządzenie Gubernatora Okręgu Lublin i Dowódcy SS i Policji Globocnika (druk w j. polskim i niemieckim), Lublin 8 czerwca1943 r., ze zbiorów Muzeum Martyrologii "Pod Zegarem"

08/06/2026

‼️ ‼️ ‼️

Przedłużenie terminu przesyłania zgłoszeń w regionalnym konkursie historycznym im. Grażyny Chrostowskiej „W zasiekach martwe druty ranią wschodzące słońce” - Aktualności

05/06/2026

05/06/2026

📆 W czerwcu zapraszamy do bezpłatnego zwiedzania Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem” w Lublinie w następujące dni:

- 5 czerwca (piątek)
- 9 czerwca (wtorek)
- 17 czerwca (środa)
- 25 czerwca (czwartek)

Do zobaczenia w muzeum! 👋🏻

03/06/2026

02/06/2026

📆 86. Rocznica Egzekucji Więźniów Zamku Lubelskiego na Rurach Jezuickich

▪ Serdecznie zapraszamy do wspólnego upamiętnienia ofiar tragicznych wydarzeń z okresu II wojny światowej. Główne uroczystości rocznicowe odbędą się w środę, 3 czerwca 2026 roku przy pomniku ofiar na Rurach Jezuckich (osiedle Czuby w Lublinie)

▪ Obchody te przywołują pamięć o krwawych wydarzeniach z 1940 roku. To właśnie wtedy, w wyniku Akcji AB, wąwóz na Rurach Jezuickich stał się miejscem kaźni blisko pół tysiąca Polaków. Niemcy rozstrzelali w tym miejscu więźniów Zamku Lubelskiego, głównie elitę intelektualną, kapłanów i działaczy społecznych.

Program uroczystości:
• 9:30 – Uroczysta Msza Święta przy pomniku ofiar na Rurach Jezuickich
• 10:30 – Złożenie kwiatów oraz zapalenie zniczy pod pomnikiem ofiar

Organizatorami wydarzenia są:
• Szkoła Podstawowa nr 28 z Oddziałami Integracyjnymi im. Synów Pułku Ziemi Lubelskiej
• Muzeum Martyrologii „Pod Zegarem”
• Parafia Rzymskokatolicka pw. Świętej Rodziny w Lublinie

27/05/2026

▪ Z głębokim smutkiem zawiadamiamy, że 8 maja 2026 roku, w wieku 106 lat, odeszła Janina Pasikowska-Dahlquist, znana bliskim jako „Inka”.

▪ Pani Janina była niezwykłą, odważną kobietą, której młodość przypadła na tragiczne lata II wojny światowej. Jako kierowniczka poczty w Woli Uhruskiej współpracowała z polskim ruchem oporu. Ryzykując życie, przekazywała informacje o niemieckich transportach wojskowych oraz o transportach Żydów do obozu w Sobiborze. Za swoją działalność została aresztowana przez gestapo. Przeszła przez więzienie na Zamku w Lublinie, a stamtąd została wywieziona do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Ravensbrück.

▪ Do Szwecji trafiła wiosną 1945 roku dzięki akcji „Białych autobusów”. Tam, w miejscowości Vrigstad, stworzyła dom, otoczona szacunkiem lokalnej społeczności. Do końca swoich dni pozostała osobą pogodną, życzliwą i całym sercem oddaną sprawom Polski.

▪ Pogrzeb odbędzie się 29 maja 2026 roku o godzinie 11:00 w Vrigstad, gdzie Pani Janina zostanie pochowana na miejscowym cmentarzu obok swoich obozowych współwięźniarek. Tego samego dnia o godzinie 16:30 w Jej rodzinnej Woli Uhruskiej w Polsce zostanie odprawiona msza żałobna.

Cześć Jej pamięci.🕯️

📷 Janina Pasikowska-Dahlquist, fot. Anna Hållams.