09/09/2026
Kim byli pierwsi ludzie, którzy zapuszczali się w Karkonosze? Czym się zajmowali i czy na pewno pochodzili z Walonii? 🤔 Po odpowiedzi zajrzyjmy do książki autorstwa Przemysława Wiatera pt. "Walonowie u Ducha Gór. Podziemne skarby Karkonoszy i Gór Izerskich". 📖
"Romańskojęzyczni walonowie nie byli jedynymi, którzy przeszukiwali Sudety Zachodnie. Mineralogiczną penetrację Karkonoszy i Gór Izerskich mogli zapoczątkować również górnicy i poszukiwacze kamieni szlachetnych wywodzący się z sąsiedniej Saksonii, Turyngii, Gór Harzu lub Frankonii [Schramm, Junker 2013]. Związane to było z napływem na Śląsk ludności niemieckiej, która przybywała tutaj w ramach szerokiej akcji kolonizacyjnej, zapoczątkowanej około połowy XII w. przez książąt śląskich, możnych i duchowieństwo. Kolejną grupą poszukiwaczy byli przybysze z krain alpejskich: drwale, węglarze i górnicy z Tyrolu, Styrii i Karyntii. Nie można też wykluczyć obecności eksploratorów (...) pochodzących z kantonu Wallis w południowo-zachodniej Szwajcarii (fr. Valais, wł. Vallese) [Junker 2013, s. 8].
Mikołaj i Augustyn z Florencji są pierwszymi znanymi z imienia włoskimi poszukiwaczami skarbów, którzy pojawiają się w pobliskiej Saksonii w 1364 r. [Junker 2013, s. 7]. Niebawem w tym samym celu docierają w śląskie Góry Olbrzymie kolejni Włosi. Od XIV w. "walonami" zaczęto nazywać w Karkonoszach:
"(...) wszelkich cudzoziemskich Wenecjan, Florentczyków lub innych Walonów, którzy jako ludzie gór, poszukiwacze kamieni czy też biegli w szkle przeszukiwali niemieckie góry (...)" [Rokham, s. 19. i inni]
(...) Dawni wędrowcy, którzy odwiedzali Karkonosze i Góry Izerskie, niekoniecznie musieli być tylko i wyłącznie rodowitymi mieszkańcami Walonii czy Wenecji, a najprawdopodobniej określenie to używane było w stosunku do wszelkich poszukiwaczy, którzy wywodzili się z różnych krajów europejskich. Nie wyklucza to oczywiście udziału w mineralogicznej penetracji mieszkańców samej Walonii (...).
Określenie walonowie pochodzić mogło od niemieckiego wyrazu "wallen" czyli "chodzić", "wędrować", "włóczyć się", "pielgrzymkować" (...). Podobnie brzmiący starogermański wyraz "Walh" (liczba pojedyncza) lub "Walha" (liczba mnoga), a we współczesnym niemieckim "Welsch", oznacza "cudzoziemca", "obcego" lub "mieszkańca krajów romańskich"."
---
📚 P. Wiater, "Walonowie u Ducha Gór. Podziemne skarby Karkonoszy i Gór Izerskich", wyd. Ad Rem Wydawnictwo Poligrafia, wyd. III poszerzone i uzupełnione, Jelenia Góra 2024 (fragmenty)
🖼️ Rys. przedstawia "znawców kamieni" z opracowania "Schwazer Bergbuch" z 1556 r.
---
Jak widzicie - Karkonosze już w średniowieczu były penetrowane przez poszukiwaczy skarbów z różnych zakątków Europy. Chcecie się dowiedzieć, gdzie w okolicy Karpacza prowadzili oni poszukiwania? Wpadnijcie do naszego Muzeum! Z przyjemnością Wam o tym opowiemy! 🫡
Zaś samą książkę, którą cytujemy w poście, możecie zakupić również u nas. 📌 Tak jak wiele innych pozycji związanych z dziedzictwem Karkonoszy. O regionalną literaturę pytajcie przy kasie.
