Langsdeluts

22/06/2026

Weromsjen yn Gaasterlân 585, gepubliceerd in de Balkster Courant van 18 juni 2026

Huize “Vredestein” te Harich.

Huize Vredestein is rond 1849 gebouwd op een perceel grond tussen de toenmalige pastorie ( Stinsenwei 1) en de openbare lagere school en onderwijzerswoning (Stinsenwei 9,11) in opdracht van Constantia Johanna Rengers, echtgenote van grietman jhr. van Swinderen wonende te Rijs. In het kadaster wordt geen bouwjaar genoemd. Wel is er in 1849 een grensaanpassing geweest. Hierbij zijn de tuin naast de school en een deel van een perceel weiland samengevoegd.
Koopman Jan Brandsma uit Lemmer, later bakker aan het Westein in Balk, was samen met zijn vrouw en kinderen de eerste bewoner. Daarna volgden predikant Tijssen en later Johanna van Giffen, weduwe van predikant Hillebrand Andries Lieuwens,
In 1859 kwam het gezin van koetsier Dirk Veen hier wonen. In 1865 opgevolgd door koetsier Doeije Jans Bijl uit Balk. In die periode was er geen hoofdbewoner totdat predikant Reneman het in 1865 kocht voor fl. 2750,-. Twee jaar later gaf hij opdracht voor het bouwen van een koetshuis waar het gezin van koetsier Bijl ging wonen. Reneman vertrok naar Utrecht en verkocht in 1873 de woning en het koetshuis voor fl. 8000,- aan jhr. van Swinderen. De zoon van de vorige.
In bevolkingsregister over de periode 1869 - 1879 is niet goed te achterhalen wie er vanaf 1873 in het hoofdgebouw woonden. Vrijwel zeker moet dit fabrikant / olieslager Meine Annesz Meinesz zijn geweest. In 1872 brandde zijn oliemolen in Het Meer onder de rook van Heerenveen tot de toe grond af. Deze werd niet meer herbouwd. Van Swinderen vroeg hem de leiding over te nemen van de stoomolieslagerij te Ymedaem tussen Warns en Molkwerum. Het gezin Meinesz verbleef tijdelijk op Riniastate. De jongste kinderen uit het gezin Meinesz zijn respectievelijk in 1874 en 1875 in Harich geboren. In 1887 stopte de productie op de Ymedaem. De machines en het personeel gingen naar de Volharding in Balk. Meine Meinesz kocht huize Vredestein in 1890. Inmiddels 68 jaar oud vertrok het gezin Meinesz naar Leeuwarden. De woning en het koetshuis gingen in de verkoop. Na 2 openbare veilingen in 1911 lukte het niet om een nieuwe eigenaar te vinden. Het hoofdgebouw werd gesloopt, het koetshuis bleef staan (Stinsenwei 7). Op het overgebleven perceel bouwgrond kwamen 2 woningen (Stinsenwei 3 en 5)
Zie voor meer informtie op onderstaande link:

https://www.langsdeluts.nl/Harich%20Stinsenwei%203-7.html

11/06/2026

Het is nu niet echt de tijd om de hele dag te spitten in archieven op zoek naar de historie van Balk en ons mooie Gaasterland. Een beetje wroeten, zaaien, oogsten in mijn tuin op het complex van de Tuinbouwvereniging Balk en omstreken aan de Houtdyk even buiten Balk is nu een goede dagbesteding. En dat levert ook mooie plaatjes op. Het Juffertje in 't Groen bloeit nu volop. Evenals de Akelei.

https://www.langsdeluts.nl/verenigingen/Tuinbouwvereniging%20Balk%20en%20Omstreken.html

05/06/2026

Bij het Vredeshof in het Rijsterbos is het eerste Belgische vredesmonument van Nederland onthuld. Het is een aandenken aan de Eerste Wereldoorlog, toen 3.000 Belgische geïnterneerden naar Gaasterland kwamen.

04/06/2026

Hier was de winkel van Hendrik en Sibbeltje Luyckx:

https://www.langsdeluts.nl/Gaaikemastraat%207.html

Henk Luyckx’ opa was een van de drieduizend Belgische geïnterneerden die tijdens WOI naar het interneringskamp in Rijs werd verbannen. Ruim honderd jaar later wordt hier een vredesmonument onthuld.

01/06/2026

28/05/2026

Vandaag is het precies 100 jaar geleden dat Jan Iemkes Meinsma de bakkerij overnam van Wiebe Tjeerds Wijnstra. Wat begon als een ambachtelijke bakkerij groeide in een eeuw uit tot een vertrouwd familiebedrijf, gedragen door passie, vakmanschap en hard werken.
Dankzij de inzet van generaties familieleden, medewerkers en het vertrouwen van onze klanten mogen we vandaag deze bijzondere mijlpaal vieren. Daar zijn we ontzettend trots en dankbaar voor.
Op naar de volgende 100 jaar!

03/05/2026

Bakkerij Meinsma 100 jaar. Aflevering 18

Westein 9

Het heeft even geduurd maar hier toch het vervolg van de bakkerij op het Westein.
In december 1928 kwam de 60 jaar oude bakkerij in de verkoop. Een bod van fl. 12.000,- was blijkbaar niet genoeg. De verkoop ging niet door. Pas 8 jaar later vond men een nieuwe eigenaar. Hendrik de Roest uit Ferwerd nam de zaak over. In de Tweede Wereldoorlog mocht er maar op 3 locaties brood gebakken worden. De bakkerij van de Roest was één daarvan. De winkel werd in 1942 verbouwd.
In 1962 gingen de bakkers De Roest, Meinsma, Visser en Sloterdijk samenwerken. De centrale bakkerij “De Korenaar” werd opgericht. Het pand aan het Westein moest grondig verbouwd worden om ruimte te maken de machines en ovens.
In 1963 nam Klaas Bijlsma de bakkerij aan het Westein over. Al jaren had de gemeente plannen voor sanering van het Westein. In 1969 ging de bakkerij over naar de gemeente om te worden afgebroken. Bakker Bijlsma verhuisde naar de van Swinderenstraat 51.

https://www.langsdeluts.nl/Westein%20A%20190.html

Wordt vervolgd

15/04/2026

Bakkerij Meinsma 100 jaar. Aflevering 17

In 1863 kocht bakker Jan Wybes Brandsma, bakker op het Westein, de voormalige Vermaning aan de Harichstersteke in Balk, nu Wilhelminastraat 5, en gebruikte deze als pakhuis. Een jaar later overleed hij. Hun minderjarige zoon Wybe (* 1844 Lemmer – † 1879 Balk) nam de bakkerij over nadat door de kantonrechter in Lemmer een zogenaamde handlichting was verstrekt. Wybe trouwde in 1865 met zijn nicht Anna Maria Goedkoop (*1844 Amsterdam - † 1924 Balk). Na zijn overlijden in 1879 ging zijn vrouw verder met de bakkerij en winkel in koloniale waren. In 1906 nam hun jongste zoon Jan (*1876 Balk - † 1947 Leeuwarden) de bakkerij over. Hij trouwde in dat jaar met Rieme van Wal. Het echtpaar had geen kinderen, dus ook geen opvolger. De bakkerij ging in de verkoop.

https://www.langsdeluts.nl/persoonsgegevens/Brandsma%20Wybe%20Jans%201844.html

https://www.langsdeluts.nl/persoonsgegevens/Brandsma%20Jan%20Wiebes%201876.html

wordt vervolgd

12/04/2026

Bakkerij Meinsma 100 jaar. Aflevering 16

In het voorjaar van 1926 kocht Jan Iemkes Meinsma de bakkerij aan de Meerweg 3 van Wiebe Tjeerds Wijnstra. Balk had in 1926 in totaal 7 warme bakkers.

Westein 9, was de zesde locatie waar brood werd gebakken in Balk in 1926.

Daarvoor gaan we naar het jaar 1841. Gerbrig Ages Tromp (*1822 Balk-†1852 Balk) uit Balk trouwde met Jan Wybes Brandsma (*1821 Kuinre-†1864 Balk) koopman wonende te Lemmer. Gerbrig was de dochter van houtkoopman Age Machiels Tromp en Janetta Wilhelmina van Broekhuizen. Age Tromp bezat een aantal woningen en schuren in Balk o.a. aan het Westein en ook de houtzaagmolen “De Jager” in Woudsend. In 1853 werden in opdracht van Age Machiels Tromp een aantal woningen aan het Westein gesloopt om plaats de maken voor een nieuwe woning met bakkerij.
Voor de roots van de familie Brandsma gaan we terug in de tijd naar de houtmolen in Lemmer.
Wybe Rommerts Brandsma ( * 1785 Blankenham - † 1835 Stavoren) was aannemer, koopman, buitenlands handelaar en houtzaagmolenaar te Lemmer op de Houtmolen aan de Rien. Hun oudste zoon Johannes (*1813 Blankenham - † 1883 Lemmer) nam het bedrijf van zijn vader over in 1835. Hij trouwde in 1841 met Hinke Annes Visser.
Zijn broers Jan en Rommert komen in de loop van tijd ook in het bedrijf . In 1844 werd de Fa. Johannes Brandsma en Co opgericht met de 3 broers als eigenaren. De firma legde zich, naast de werkzaamheden op de houtmolen, toe op een aannemen van grote baggerwerkzaamheden. Het bedrijf hield het vijf jaar vol. Het faillissement werd uitgesproken in 1849. De houtmolen ging in de verkoop, Cornelis Sleeswijk werd de nieuwe eigenaar. Johannes Brandsma werd bedrijfsleider op de werf.
Het gezin van Jan Wybes Brandsma verhuisde in 1849 naar Harich om vervolgens in Sloten een winkel annex bakkerij te beginnen. In 1853 verhuisden ze naar de nieuwe bakkerij aan het Westein in Balk.
Op onderstaande link meer informatie over de eerste bakker op deze locatie
https://www.langsdeluts.nl/persoonsgegevens/Brandsma%20Jan%20Wybes%201821.html

Wordt vervolgd.