12/10/2026
RIV LINDA Rode (3 Julie 1937 - 11 Oktober 2026) 'n Hart vir stories...
Linda Rode (89) was 'n kind van die Klein-Karoo, vertel Leana Lategan. Sy is gebore op 'n plaas naby Ladysmith (Kaapland), en het daar in 'n plaasskooltjie skoolgegaan. Vir haar hoërskooljare gaan sy na Riversdal, waar sy in 1954 aan die Hoërskool Langenhoven matrikuleer.
Sy studeer aan die Universiteit van Stellenbosch, en behaal haar kwalifikasies in onder meer Afrikaans en Duits (Honneurs). Daarna gee sy onderwys op Calvinia en Hermannsburg, en later ook by die Pionierskool op Worcester, en Herzlia in Kaapstad.
Ná hierdie onderwysloopbaan doen sy vryskutwerk vir uitgewers, vertaalwerk oor 'n wye gebied, en ook kreatiewe skryfwerk. Maar dis veral in die genre van die kinderboek waar haar hartswerk en blinkste nalatenskap lê.
As plaaskind was sy verknog aan die veld en die diere en saam met die maats in die plaasskooltjie en die kinders van die plaaswerkers speel sy ure om en verken die wêreld rondom hulle. Hulle vertel vir mekaar stories, en Linda leer ken 'n gans nuwe, betowerende wêreld van magiese verhale en oeroue omdievuur-stories.
Daar is ook belangrike goed vormende invloede uit ander oorde: Haar ma, wat lank self 'n onderwyser was, is self 'n avontuurlike leser en bestel boeke uit Amerika (die "Bookshelf"-reeks, uitgegee deur die Home University) waarmee die jong Linda kennis maak.
In die klaskamer van die plaasskool is daar 'n tweedeur-glasboekrak waarin skatte te vinde is. Klassieke Victoriaanse werke kan sy daar uitneem, en die heel wonderlikste ontdekking, Afrikaanse vertalings van Duitse sprokies, is ook daar!
Saans, voor die lekker warm Aga-stoof, vertel Linda se pa vir haar Jakkals en Wolf-stories. Uit 'n mengelmoes verhale en ervarings groei daar 'n ryk verbeelding, 'n vrugbare teelaarde wat wag op skryfwerk...
Linda Rode kon terugkyk op 'n leeftyd waarin sy 'n skat van verhale nagevors, verwerk, oorvertel en oorspronklik geskryf het. As samesteller van versamelbundels het sy onskatbaar waardevolle werk is byeengebring: "Stories vir die vaak", "Goue lint, my storie begint", "Goue fluit, my storie is uit", en die "In die nimmer-immer bos".
Met "Stories suid van die son" het sy 'n unieke werk aangevoor deur skrywers uit te nooi om verhale in die taal van hulle keuse aan te bied (Afrikaans, Engels en Tswana). Een van Linda se bekendste treffers is seker "Vrede op aarde", 'n Kersfeesboek wat 'n mens jaarliks teen Desember wéer nadertrek.
Afgesien van bloemlesings het Rode ook haar eie skryfwerk nie afgeskeep nie en " 'n Glimlag kan groei" en " 'n Wors het twee ente" gepubliseer. As medesamesteller was sy by 'n paar publikasies betrokke, terwyl sy ook kundige en puik vertaalwerk gedoen het:
"Dans met armmansdogter" (Pamela Jooste), en "Bitter heuning" (Hermione Suttner).
Linda Rode se unieke bydrae tot ons literatuur lê in die feit dat sy oor die wydste moontlike spektrum van 'n interkontinentale verhaalskat geput het om sprokies, folklore, fabels, mondelinge vertellings, en mitologie elemente bymekaar te haal en dit vir die Afrikaanse kind beskikbaar te maak.
Sy het vernuwend gewerk, maar met piëteit, opwindend, maar met omsigtigheid, humoristies, maar nooit laf nie. Haar stories het áltyd die laaste bekoorlike sê, en haar woorde die laaste helder klanke.
Sy het elke prys wat sy ontvang het verdien: die M.E.R. -prys (twee keer); die C.P. Hoogenhoutprys; die Alba Bouwerprys, en 'n IBBY-ereroltoekenning.
Rode was hooggeag deur akademici en kollegas, haar medeskrywers en haar studente.
Sy word oorleef deur haar eggenoot Erwin, en 'n seun en 'n dogter. Ons dra graag ons opregte meegevoel aan hulle oor.
