07/08/2026
🐟🐟Cá nục cũng làm nước mắm được, nhưng tại sao nước mắm ngon phải làm từ cá cơm??
🐟🐟Cá cơm thuộc họ cá trổng kích thước khoản bằng đầu chiếc đũa là những loài cá chủ yếu sống ở nước mặn thành từng đàn rất lớn có thế lên đến tới hàng trăm tấn, có một số loài sống ở nước lợ. Ở Việt Nam, nó có tên gọi là cá cơm do hình dáng nhỏ nhắn chiều dài chỉ từ 3cm - 10cm, nhỏ như chiếc đũa ăn cơm. Cá cơm thường được ngư dân đánh bắt từ khu vực miền Trung trở vào trong Nam.
Hiện các vùng biển khai thác 4 loại cá cơm chính:
1. Cá cơm than
Cá cơm than có mình hình trụ tròn, thịt mềm, thân dài chừng 6 - 8cm, có hai sọc đen chạy dài khắp 2 bên lườn. Cá cơm than mắt rất to, không có màng, khoảng cách hai mắt lớn, khe mạng rất rộng, 2 hàm đều có răng nhỏ. Cá cơm than thường phân bổ khu vực miền Trung và được người dân gọi là cá cơm than để phân biệt với các loại cá cơm khác mình trắng, nhỏ.
2. Cá cơm sọc tiêu (các cơm tiêu)
Có khắp các vùng biển. Thân hình thon dài, hơi dẹp ngang. Mõm nhô ra và hơi nhọn. Điểm cuối cùng của xương hàm trên nhọn và dài đến khe mang, eo mang kéo đến viền sau của màng mang. Lườn bụng có từ 5-7 vảy g*i giữa vây ngực và vây bụng, trong đó có một g*i nằm giữa hai vây bụng. Thân phủ vảy tròn, dễ rụng không có đường bên. Thân có màu kem nhạt khi mất vảy, một sọc ánh bạc dọc hông.
3. Cá cơm trắng (cá cơm bạc)
Có nhiều ở miền Nam, cá cơm trắng có thân dài, dẹp bên và ngắn chỉ từ 4 - 5cm, nhỏ nhất trong các loại cá cơm. Đầu cá cơm trắng tương đối to so với thân ,mõm ngắn. Mắt cá to, không có màng mỡ mắt, khoảng cách hai mắt lớn. Khe mang rộng, lược mang dài và nhỏ. Vẩy tròn, nhỏ, rất dễ rụng. Cá cơm trắng có một vây lưng nhỏ, nằm ở sau vây bụng, trước vây hậu môn. Đúng như tên gọi, cá cơm trắng có thân màu trắng, bên thân có một sọc dọc màu trắng bạc. Các vây màu trắng, riêng vây bụng màu xanh rất dễ nhận biết.
4. Cá cơm ruột đỏ (cá cơm vàng ruột đỏ)
Có màu thịt vàng nhạt và ruột màu đỏ, khi làm nước mắm cho ít nước nhưng màu nâu đỏ rất đẹp, thơm vị thịt chín và rất là đậm đà. Cá cơm vàng ruột đỏ xuất hiện vào mùa hè (tháng 5 âm lịch đến tháng 8 âm lịch) tại Phan Thiết với số lượng ít nên khai thác trữ lượng không nhiều. Chính vì sự hiếm có và đặc biệt đó khiến cho giá cá cơm đỏ cao hơn các loại cá cơm khác trên thị trường và vì vậy nước mắm làm từ cá cơm đỏ cũng có giá thành đặc biệt cao.
VÌ SAO NGƯ DÂN VIỆT CHỌN CÁ CƠM LÀM NƯỚC MẮM?
Cá cơm có rất nhiều ưu điểm khi chế biến ra nước mắm. Đầu tiên, đây là loại cá chứa rất nhiều protein mà nước mắm lại được tạo ra từ quá trình phân hủy protein. Để tạo ra được sự phân hủy này rất cần sự tác động của enzym nằm trong ruột cá. Cá cơm được đánh giá là đạt tỉ lệ hài hòa giữa ruột và thịt cá để tạo ra quá trình phân hủy protein tối ưu nhất. Cá cơm biển có nhiều khoáng hơn cá nước ngọt, các yếu tố vi lượng cũng rất cao và đầy đủ. Nước mắm được làm từ cá cơm biển tươi có mùi thơm nồng tự nhiên, không bị tanh và có thể đạt độ đạm tối đa. Trong khi đó, các loại cá khác như cá nục tạo ra được rất ít nước mắm, đôi khi phải sơ chế trước khi ủ chượp, mùi hăng và độ đạm thấp. Do đó có thể nói cá cơm thích hợp làm ra nước mắm ngon nhất.
Những loại cá cơm ở Việt Nam đều có thể làm ra nước mắm nhưng ngon nhất phải kể đến cá cơm than, cá cơm sọc tiêu và đặc biệt là cá cơm vàng ruột đỏ.