27/05/2026
🌟BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ NGHỆ THUẬT "ỔI LỖI" CHÙA ĐẠI BI, XÃ NAM TRỰC, TỈNH NINH BÌNH🌟
💁♀️Chùa Đại Bi được xây dựng trên đất Chân Đàm, huyện Nam Chân thuộc trấn Sơn Nam hạ xưa, nay là xã Nam Trực, tỉnh Ninh Bình. Chùa được xây vào đời Lý Nhân Tông (1072), theo kiểu nội công ngoại quốc. Theo thần phả tại chùa thì ngoài thờ phật, chùa còn thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh - một trong tam vị Thánh Tổ đạo phật ở Việt Nam đầu thế kỷ XI.
🍀Hiện nay chùa còn bảo lưu được nhiều di sản văn hoá cổ, quý hiếm, trong đó có bộ đầu rối bằng gỗ. Theo truyền thuyết của người dân địa phương thì Thiền sư họ Từ đã làm ra 6 đầu rối gỗ, dạy cho dân ba thôn: Vân Chàng, Giáp Ba, Giáp Tư cách múa, hát để làm cho cuộc sống thêm vui tươi. Sau khi thiền sư rời khỏi chùa Đại Bi đến đất Sài Sơn ( Hà Nội) dựng chùa Thầy và tu hành ở đó. Nhân dân ba thôn nhớ công ơn của Thiền sư nên đã dùng gỗ làm ra 6 đầu rối to cùng các bài ca, điệu vũ để múa hát phục vụ cho nhu cầu tâm linh tín ngưỡng mà người dân ở địa phương gọi là nghệ thuật “ổi lỗi”. Sau này nhân dân địa phương đã sáng tạo thêm 6 đầu rối nhỏ và như thế hát rối đầu gỗ chùa Bi đã trở thành món ăn tinh thần của cư dân nơi đây.
📜Nghệ thuật “ổi lỗi” (hay còn gọi là nghệ thuật hát rối đầu gỗ chùa Bi) là loại hình nghệ thuật diễn xướng theo phong tục tín ngưỡng tâm linh từ xa xưa truyền lại, có giá trị độc đáo. Điểm đặc biệt của “Ổi lỗi” là được duy trì bởi Hội rối (khoảng 50 thành viên), hoạt động theo hình thức cha truyền con nối và gắn bó suốt đời. Nghệ thuật này mang yếu tố tâm linh sâu sắc với nhiều quy định nghiêm ngặt trong quá trình biểu diễn. Hàng năm, Hội rối tổ chức diễn vào các dịp quan trọng như đêm giao thừa, lễ Thánh Từ Đạo Hạnh (tháng Giêng) và lễ “cơm mới” (20/9 âm lịch).
🪷Di sản quý giá nhất của chùa là bộ Thánh tượng gồm 12 đầu rối gỗ (6 đầu rối to, 6 đầu rối nhỏ), trong đó, 6 đầu rối to có niên đại hơn 200 năm, hiện được đánh giá là đẹp nhất trong các bộ đầu rối ở miền Bắc Việt Nam. Mỗi hình tượng mang ý nghĩa biểu trưng: từ chính nhân quân tử, sự phồn thực no đủ, nền nông nghiệp lúa nước đến vẻ đẹp, đức hạnh và các hiện tượng tự nhiên,.... Ca từ đi kèm gồm 36 làn điệu, sử dụng tiếng Việt cổ (chữ Nôm), với nội dung ca ngợi thiên nhiên, cầu mong mưa thuận gió hòa, cuộc sống ấm no, tình yêu đôi lứa và đề cao đạo lý làm người theo chuẩn mực truyền thống,...
🌷Trải qua bao biến động lịch sử, nghệ thuật “Ổi lỗi” vẫn được bảo tồn gần như nguyên vẹn, trở thành một biểu tượng văn hóa đặc sắc của vùng đất Ninh Bình. Trong bối cảnh nhiều loại hình dân gian mai một, việc gìn giữ và phát huy giá trị “Ổi lỗi” không chỉ là bảo tồn một hình thức nghệ thuật mà còn là lưu giữ bản sắc, ký ức cộng đồng và nền tảng tinh thần cho thế hệ mai sau.
👉Mời quý vị cùng tìm hiểu nội dung chi tiết tại đường link sau: https://baotangtinh.ninhbinh.gov.vn/nghien-cuu/bao-ton-va-phat-huy-gia-tri-nghe-thuat-%E2%80%9Coi-loi%E2%80%9D-chua-dai-bi-xa-nam-truc-tinh-ninh-binh.htm
