21/08/2026
HỘI NGHỊ CÔNG TÁC BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY GIÁ TRỊ
DI TÍCH KIẾN TRÚC NGHỆ THUẬT THÁP PHÚ DIÊN
(XÃ PHÚ VINH, THÀNH PHỐ HUẾ)
Thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố Huế và Sở Văn hóa và Thể thao, Bảo tàng Lịch sử phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức “Hội nghị Công tác Bảo tồn và Phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật tháp Phú Diên”, vào lúc 8 giờ 00 phút ngày 21/8/2026, tại Hội trường Khách sạn Duy Tân (số 12, đường Hùng Vương, thành phố Huế).
Tham dự hội nghị có TS. Nguyễn Thế Hùng - Nguyên Cục trưởng Cục Di sản văn hóa - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; PGS. TS. Ngô Văn Doanh - Nguyên Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa Quốc gia, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Viện Hàn Lâm KHXH Việt Nam; Th.s. Đoàn Thị Hồng Minh - Phó Trưởng phòng Nghiên cứu Tiêu chuẩn và Công nghệ - Viện Bảo tồn Di tích - Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Về phía lãnh đạo thành phố Huế có đồng chí Hồ Thắng - Phó Trưởng ban Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy; đồng chí Nguyễn Thiên Bình - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế.
Hội nghị có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ nhiều cơ quan chuyên môn: TS. Nguyễn Ngọc Quý - Nghiên cứu viên chính, Phòng Khảo cổ học Sơ sử và Nhà nước sớm, Viện Khảo cổ học - Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam; TS. Trần Minh Đức; ông Nguyễn Xuân Hoa - Nguyên Giám đốc Sở Văn hóa và Thông tin; PGS.TS. Đỗ Bang - Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam; TS. Phan Tiến Dũng - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Huế; Ông Văn Đình Thanh - Nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế; PGS.TS. Hoàng Chí Hiếu - Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Sư phạm Huế; TS. Dương Quang Hiệp - Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế; TS. Nguyễn Văn Quảng, Phó Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế; ông Trịnh Nam Hải - Nguyên Cán bộ Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế. Về phía lãnh đạo Bảo tàng Lịch sử, có đồng chí Nguyễn Đức Lộc, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử thành phố Huế; cùng đại diện lãnh đạo các cơ quan đơn vị của thành phố Huế, các phòng, đơn vị thuộc Sở Văn hóa và Thể thao; đại diện lãnh đạo UBND xã Phú Vinh, phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí địa phương và trung ương đóng trên địa bàn.
Ngày 18/4/2001, trong lúc làm việc tại cồn cát ven biển xã Phú Diên (Phú Vang, Thừa Thiên Huế), nhóm công nhân khai thác Ti-tan (điểm số 3), Phân xưởng Phú Diên II, thuộc Công ty Khoáng sản tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là thành phố Huế) đã tình cờ phát hiện một khối gạch cổ bị vùi sâu từ 5 - 7m dưới lòng đất. Địa điểm này nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 30km về phía Đông Nam theo hướng Quốc lộ 49B. Qua quá trình khảo sát, khai quật và nghiên cứu của các cơ quan chuyên môn cùng các nhà khoa học trong và ngoài nước, Tháp Phú Diên được xác định có niên đại khoảng đầu thế kỷ VIII, thuộc nhóm kiến trúc Chămpa sớm, mang phong cách chuyển tiếp từ Mỹ Sơn E1 sang Hòa Lai. Đây không chỉ là một công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo mà còn là minh chứng sinh động cho quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa trên vùng đất miền Trung nói chung và vùng đất Huế nói riêng.
Với những giá trị đặc biệt đó, ngày 28/12/2001, Bộ Văn hóa, Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) đã xếp hạng Tháp Phú Diên là di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Đặc biệt, năm 2022, Tháp Phú Diên tiếp tục được xác lập Kỷ lục Việt Nam và Kỷ lục Thế giới với tiêu chí là tháp Chăm cổ bằng gạch chìm sâu dưới cồn cát ven biển được khai quật và bảo tồn đầu tiên.
Trong suốt hơn 25 năm qua, được sự quan tâm của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Thành ủy, Hội đồng Nhân dân, Ủy ban Nhân dân thành phố Huế cùng sự phối hợp của các Sở, ban, ngành, công tác bảo tồn di tích Tháp Phú Diên đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nhiều đợt tu bổ, tôn tạo, chống xuống cấp đã được triển khai nhằm bảo vệ kiến trúc gốc của di tích trước những tác động của điều kiện tự nhiên vùng ven biển như gió, cát, hơi muối, biến động địa chất và biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy di tích vẫn đang đứng trước nhiều nguy cơ tiềm ẩn. Những tác động từ môi trường tự nhiên, sự biến đổi của nền địa chất ven biển, độ ẩm, hơi muối cùng với quá trình biến hóa vật liệu đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc, mỹ thuật và tuổi thọ của công trình. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp khoa học, đồng bộ và lâu dài nhằm bảo tồn di tích một cách bền vững.
Việc tổ chức Hội nghị có ý nghĩa hết sức quan trọng, đây không chỉ là dịp để nhìn nhận, đánh giá toàn diện thực trạng di tích sau hơn hai thập kỷ bảo tồn và phát huy giá trị, mà còn là diễn đàn để các nhà khoa học, các chuyên gia, nhà quản lý văn hóa cùng trao đổi, thảo luận, đóng góp những ý kiến quý báu về định hướng tu bổ, tôn tạo và khai thác giá trị di tích trong thời gian tới. Thông qua Hội nghị, các nhà khoa học đã đưa ra một số ý kiến để làm cơ sở xây dựng các giải pháp phù hợp với thực tiễn, đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu bảo tồn yếu tố gốc cấu thành di tích, gắn với việc phát huy giá trị phục vụ giáo dục truyền thống, nghiên cứu khoa học và phát triển du lịch văn hóa bền vững.
Tại hội nghị, các nhà quản lý và nhà khoa học tập trung đánh giá thực trạng cấu trúc gạch nung, phân tích nguyên nhân xuống cấp và đề xuất giải pháp cứu nguy cấp thiết. Nhiều ý kiến đồng thuận cần áp dụng vật liệu hóa học chuyên dụng tiên tiến để chống phân rã, bảo quản bề mặt gạch nung mà không làm ảnh hưởng đến yếu tố gốc. Bên cạnh đó, các nhà khoa học kiến nghị cải tiến khẩn cấp hệ thống mái che hiện tại sang kết cấu nhà vòm điều hòa không khí để cân bằng độ ẩm. Hệ thống tiêu thoát nước xung quanh móng tháp cũng cần được nâng cấp toàn diện để triệt tiêu tình trạng thẩm thấu nước ngầm biển vào thân di tích. Hội nghị cũng thống nhất định hướng hoàn thiện hồ sơ khoa học, kiến nghị xếp hạng tháp Phú Diên là Di tích quốc gia đặc biệt. Đây là cơ sở pháp lý và động lực quan trọng để triển khai dự án tu bổ tổng thể, mở rộng không gian trưng bày và kết nối chuỗi du lịch di sản văn hóa Champa biển bền vững, đưa tháp Phú Diên trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch cố đô.
Dưới đây là một số hình ảnh Hội nghị Công tác Bảo tồn và Phát huy giá trị di tích kiến trúc nghệ thuật tháp Phú Diên:
