15/04/2026
Một tư liệu quý
Trong thời gian kháng chiến chống thực dân Pháp, gia đình chia 2 nửa, một phần ở trên Việt Bắc, một phần ở lại trong thành Hà Nội. Cuộc sống tự cấp tự túc ở ATK gặp nhiều trở ngại. Việc trao đổi thư từ, tiếp tế gia đình từ trong thành ra ngoài chiến khu rất khó khăn, nhiều khi lại bị quy về tư tưởng, lập trường. Hai chị em Vi Kim Ngọc và Vi Kim Phú thường được người chị Vi Kim Yến gửi thư và quà từ Hà Nội theo con đường buôn bán lên Việt Bắc.
Đây là một bức thư bà Yến gửi hai em. Cuối thư có thêm TB, tái bút của bác Cả gái (bà Mai Ái Quỳ, vợ ông Vi Văn Diệm) gửi cho con gái là Vi Nguyệt Hồ. Thư lầ đầu tiên công bố; thư gốc lưu giữ tạo Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên.
Dưới đây là thư của bà Tuyết gửi Vân và Dung.
Tên bí danh của ba chị em, Vi Kim Ngọc là Mỹ Vân và Vi Kim Phú là Mỹ Dung và Vi Kim Yến là Mỹ Tuyết sử dụng trong thời kỳ Kháng chiến 1946-1954.
###
Em Vân, em Dung yêu của chị,
Lâu lắm nay chị lại mới nhận được thư em, chị mong [tin] hai em yêu quý từng ngày, càng mong càng chả thấy gì. Buổi sáng [nay] đang ngồi chợt thấy vợ chồng em Ba đến mừng quá, lại được đọc thư hai em chị, đọc xong chị xót xa quá chừng; lại thấy nói em Dung sắp mổ, chị sốt ruột quá em ơi. Xa xôi quá chị không tới với hai em được. Chị đọc thư hai em rồi, chị hiểu cả, và cứ một dịp nào tiện [gửi] được là chị không bỏ qua đâu hai em ạ. Làm thế nào quà chị gửi đến hai em được, nhưng thật là một sự khó khăn, chị không tiếc công gửi đến hai em, chị thương xót hai em và các cháu của chị vô cùng. Trong thư hai em bảo chị hỏi bán nhà và đất, khó lắm hai em ạ. Chị đi hỏi ngay, không được vì các em vắng mặt.
Vừa đây chị nhận được thư Thầy cho biết vẫn được mạnh chị cũng yên lòng, chỉ mong ngày mong đêm cho được sum họp một nhà. Không biết ngày nào.
Vậy quà của chị gửi đến cho hai em, nếu nhận được thì chia cho Thầy dùng với, rồi có dịp nào chị sẽ gửi sau vì một lúc không thể được. Của hai em có thừa đừng lo. Chị sẽ đưa thêm cho chị Minh để đưa tới hai em. Chị chỉ cầu mong cho hai em của chị và tất cả các cháu yêu mến của chị điều cần nhất là mạnh khoẻ luôn luôn.
Vừa đây chị làm lễ tụng kinh cầu Trời Phật trong bảy ngày để cầu nguyện Trời Phật ban sức khoẻ cho Thầy và các em yêu của chị, vừa xong thì tiếp được thư của các em. Ôi, chị không biết làm thế nào hơn nữa, chỉ biết cầu nguyện Trời Phật phụ hộ cho các em yêu quý của chị thôi, và mong ngày chúng gặp gỡ nhau. Em Dung yêu của chị ơi, chị ân cần dặn em giữ gìn sức khoẻ, xưa nay em vẫn là người yếu, vậy em nghĩ tới chị thì em cẩn thận giữ gìn sức khoẻ. Em Vân của chị cũng vậy, em lại hay cả lo, vậy em không nên lo nghĩ nhiều, cứ vui đi. Bây giờ chị cũng vậy theo ý làm thế nào trong tâm được vui thì sẽ sung sướng, vậy hai em chị nghe lời chị nhé.
Nhà Hà Đông chỉ là bãi đất, vậy chị nói để em biết; [Nhà] của em Dung vẫn nguyên nhưng cho thuê rất rẻ. Các em cứ yên tâm hễ có dịp là các em có quà, tiện đây hai chị gửi cho hai em và cháu Hồ hai lạng thuốc, nếu nhận được cho chị được biết để khỏi sốt ruột.
Một lần nữa chị kính chúc bốn em của anh chị luôn luôn mạnh khoẻ chị mừng lắm. Kỳ sau chị gửi tới hai em hai áo cánh bông, đang may không kịp.
Còn phần hai anh, hai chị và các cháu cùng tất cả mọi người đều được như thường cả.
Hôn tất cả các cháu yêu hộ chị thật nhiều. Hiếu khỏi chân chưa? Huy, Thuyên thế nào? Trước đây chị có gửi cho Lan và Hạnh hai áo len đã nhận được chưa?
Kinh thư.
Chị Tuyết.
TB. (Bác Cả gái viết)
Các em và Hồ, trong này vẫn bình an. Được tin các em yếu rất buồn, mong các em chóng khoẻ mạnh. Hồ ơi, nhớ con lắm, sự gửi rất khó khăn. Đây có một, con chuyển lên ông một nửa, có dịp cậu mợ sẽ gửi dần lên. Buồn lắm. Chúc các cụ, các em, các cháu và các con cùng các cháu mạnh khoẻ, mợ mừng.
