13/02/2026
Phố Thầu xưa và nay
Khi thành Mục Mã được xây dựng, ba khu phố đầu tiên hình thành là phố Cũ, phố Vườn Cam và phố Thầu (nay là phố Kim Đồng, TP Cao Bằng).
Nếu phố Cũ và phố Vườn Cam chủ yếu là nơi dân cư sinh sống, buôn bán nhỏ lẻ, thì phố Thầu từ sớm đã là trung tâm thương mại sầm uất nhất tỉnh. Sự nhộn nhịp ấy đã hình thành từ thời phong kiến, qua thời Pháp thuộc và kéo dài đến tận hôm nay. Phố Kim Đồng hiện nay vẫn là một trong những tuyến phố trung tâm về hành chính, kinh doanh và dịch vụ của thành phố.
Về tên gọi “phố Thầu”, có nhiều cách lý giải. Có người cho rằng “thầu” gắn với việc buôn bán, thầu hàng. Tuy nhiên, theo một số nhà nghiên cứu địa phương, “Thầu” bắt nguồn từ tiếng Trung, nghĩa là “đầu”, chỉ khu phố đầu tiên người Hoa đến sinh sống. Cách giải thích này được cho là hợp lý hơn, bởi từ những năm 1920, người Pháp và Hoa kiều đã đẩy mạnh kinh doanh tại đây, xây dựng khách sạn, rạp chiếu bóng, sòng bạc, khu vui chơi (nhà “séc”) – khu vực nay là Nhà khách UBND tỉnh và Đài PT-TH tỉnh, đối diện chợ Sông Bằng.
Khu vực này từng có hội quán của người Hoa, vừa là nơi sinh hoạt cộng đồng vừa là trường học. Gần đó là ngôi chùa và trại giam do thực dân Pháp xây dựng (nhà lao Cẩm), kéo dài dọc tuyến phố Kim Đồng ngày nay. Trường THCS Hợp Giang trước đây từng là trại lính khố xanh, sau giải phóng là bệnh viện, rồi bến xe và nay là trường học.
Dưới thời Pháp thuộc, phố Thầu là trung tâm hành chính – thương mại của tỉnh. Dinh Tuần phủ (nay là khu khách sạn Phong Lan) là cơ quan hành chính cấp tỉnh. Chợ trung tâm được xây dựng quy củ, có hai cổng và người trông coi. Khu vực từ khách sạn Bằng Giang đến ngã ba chân Pháo Đài ngày nay chính là phạm vi phố Thầu xưa, nơi từng có các gara ô tô và khách sạn của người Pháp.
Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, phố Thầu (khi đó đổi tên thành khu Trần Quốc Tuấn) là một trong những địa điểm sôi nổi tham gia tổng khởi nghĩa, góp phần giành chính quyền tại thị xã Cao Bằng.
Ngày nay, dù mang tên phố Kim Đồng, cái tên phố Thầu vẫn in đậm trong ký ức người dân. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, nơi đây vẫn giữ vai trò là tuyến phố trung tâm, phát triển năng động cùng thành phố Cao Bằng.
Nguồn: trích từ Báo Cao Bằng
