12/04/2026
"ถ้าดอกไม้มากองไว้เฉยๆนะ มันก็เปล่าๆหรอก แต่ทีนี้มันสำคัญอยู่ที่นายมาลาการ หรือ นางมาลาการ ทั้งหลายเนี่ย ที่จัดระเบียบ เอาสีสันมาสลับกัน สีไหนสลับกับอันไหน หรือจะเอาไว้ยังไงให้เป็นระเบียบ ให้มันสวย
เค้าเรียกว่า มีศิลป์ในการวางไง มีศิลป์ในการวาง
ทีนี้ ถ้าหากเผื่อว่ากองแบบธรรมดาโดยที่เรียกว่าไม่ได้จัดสีสัน มันก็เป็นกองธรรมดา ตะโกก ตะกาก ไปตามเรื่อง มองแล้วมันก็ไม่ชวนให้มอง มันก็นึกว่าขยะที่จะห่อไปทิ้งเท่านั้นเอง มันไม่เกิดประโยชน์นั่นแหละ
แต่ทีนี้ อย่างนี้ อย่างพวกเรามากันเนี่ย คนละทิศ คนละทาง ต่างคนต่างก็ได้มาคนละสี คนละอย่าง เมื่อมาผสมและจัดสรรให้เป็นระเบียบ มันสวย นี่ก็ขึ้นอยู่ที่การวาง มีศิลป์
อันนี้ก็มามองคำที่ว่า ศิลป์ ศิลป์ นี่ก็หมายถึงศิลปะ แต่ไม่ใช่ศีลธรรม ในเมื่อมาน้อมนำเอาวัตถุภายนอกเนี่ยมาเทียบกับศีลธรรมเป็นส่วนภายใน
ศีลธรรมเป็นส่วนภายในพระพุทธเจ้าก็เทียบเอาศิลปะในการวาง การจัด การทำ ซึ่งเป็นระเบียบสวยงามมาว่ากันเหมือนกัน แต่อันนี้มันเป็นศีลธรรมหรือศีลธรรม
ความเป็นระเบียบของศีลธรรมนี่ก็ดีเหมือนกันนะ ดี
คนมีศีล คนมีธรรม มันก็เหมือนๆกับดอกไม้ที่จัดสรรน่ะ คำพูดแต่ละคำไม่ได้ออกมาโดยที่เรียกว่า ความรู้สึกกระตุ้นออกมาเลยทีเดียวก็หาใช่ไม่ ต้องจัดเสียก่อน คำไหนควร คำไหนไม่ควร คำไหนดี คำไหนไม่ดี คำไหนจะเกิดโทษ คำไหนจะเกิดคุณ คำไหนจะก่อเวร คำไหนจะสร้างศัตรู คำไหนจะเป็นไปเพื่อการผูกมิตร นะ
ผู้มีศีลธรรมก็ต้องสรรเหมือนกัน เมื่อผู้ใดมีศีลธรรม สรรคำพูดของตัวเองดีแล้ว ก็เป็นระเบียบในคำพูดอีกเหมือนกัน
กิริยาการแสดงออกในทางกายก็เช่นกัน ผู้มีศีลธรรมจัดสรรเนี่ย ไม่ใช่ว่าจะปล่อยให้เป็นไปตามความรู้สึกของจิต เกิดมีความรู้สึกต่อสิ่งกระทบ จะเป็นปัจจุบันเหตุ หรือ เหตุที่เป็นอดีตก็แล้วแต่ ท่านเรียกว่า อดีตารมณ์ เมื่อจิตมีความรู้สึกแล้วกระตุ้นสิ่งที่เคลื่อนไหวตามตัวเองให้เป็นไปตามอำนาจของมัน เช่น กิริยาของกาย ลุก เหิน เดิน นั่ง ก็ดี วาจาที่พูดเป็นไปตามอำนาจของจิตก็ดี ถ้าเผื่อหากว่าผู้มีศีลธรรมเนี่ย ไม่ให้เป็นไปโดยธรรมชาติ ธรรมดา คือจะต้องจัดสรรในกิริยาการเคลื่อนไหวด้วย
เพราะฉะนั้น การเคลื่อนไหวใดออกมาทางกายหรือวาจาก็ตาม เมื่อมีศีลธรรมเป็นเครื่องกลั่นกรอง จัดระเบียบให้เป็นไปตามศีลธรรมแล้ว สวยงามมาก สวยงามมากทีเดียวเลย จะมองเห็นได้ชัดๆ
ผู้ไม่มีศีลธรรม..เรามองเห็นได้ชัดๆ คำพูดแต่ละคำที่พูดออกมาเนี่ย มีสาระก็มี ไม่มีสาระก็มี จะชวนให้เกิดเหตุร้ายก็มี มันหลายอย่าง บางทีก็อาจจะชวนให้ก่อมิตร คือว่าเรียกว่า เป็นไปโดยธรรมชาติ ธรรมดา ไม่มีอำนาจกำลังใดที่จะนำพาเข้าสู่ระบบของมัน คือศีลธรรม หมายความว่าอย่างนี้
หรือเราจะมองเห็นได้ชัดๆซึ่งสิ่งที่ไม่เป็นระเบียบเนี่ย เอาตัวอย่างมาเลยก็ได้ เช่น คนเมาจัดๆเนี่ยเราจะสามารถมองได้ การเดินเนี่ย โอ้โห..ขนาดรถนะ วิ่งมาทางกว้างๆ ต้องชะลอเชียวนะ ไม่ชะลอไม่ได้ มันจะชน ทำไมมันถึงเต็มถนน คนๆเดียวมันเต็มถนนเนื่องจากว่ามันเดินไม่ตรง เซไปก็ซวนมา ซวนไปก็เซมา เต็มถนน เค้าเรียกว่า คนรกถนน นะ หรือมันรกไปซะเลย
ก็เหมือนๆกับดอกไม้ เมื่อหากยังไม่ได้จัดระเบียบดี เอามากองไว้ธรรมดา มันก็ตะเกะ ตะกะ กลายเป็นขยะไปเลย น่าหอบไปเททิ้ง แต่หากในเมื่อจัดเป็นระเบียบดีแล้วก็สวยงาม นี่เหมือนกัน
ผู้ที่มีศีลธรรม สิ่งใดควร สิ่งใดไม่ควร เว้นสิ่งที่ไม่ควร เอาสิ่งที่ควรแล้ว ก็ย่อมเป็นระเบียบ การเดินเหินโดยไม่มีสิ่งที่ผิดศีลธรรมนำพา ก็เป็นระเบียบสวยงาม ตรงข้ามกับคนเมา คนเมามันเต็มถนน รกถนนไปเลย คนเดียวแต่มันรกถนน ขนาดทางกว้างๆรถวิ่งต้องชะลอล่ะ เพราะกลัวจะชนเอา มันเต็มถนน นี่
เพราะฉะนั้นจึงว่า มาเทียบกับคนที่มีศีลธรรมแล้ว เป็นผู้ไม่ดื่มสุรา การเดินเหินก็ปกติธรรมดา คนขับรถขับราผ่านไปมาก็สะดวกสบาย ไม่ต้องกลัวว่าคนนั้นน่ะจะโซเซเข้ามาชนกับรถน่ะ มันเป็นอย่างนี้ มันผิดกัน ตรงข้ามกันเลย
เพราะเหตุนั้น ธรรมะคำสอนของพระพุทธเจ้า เราก็ขอให้น้อมนึกถึงสิ่งที่พระองค์เอามาเปรียบเทียบ เช่น ดอกไม้ซึ่งพวกเราจัดมาคนละทิศ คนละทาง คนละสี คนละสัน เมื่อเอามาถึงแล้ว พวกเรามาจัดระเบียบให้สีสันมันเข้ากัน ก็รู้สึกสวยงามอย่างที่พรรณนาสู่ฟังมานี้
มาเทียบกับศีลธรรม ซึ่งเราเป็นผู้มีศีลธรรมนี้ การสังเกตการลุก การเดิน เหิน นั่ง อะไรต่างๆ รู้สึกมองแล้วมันก็สบายตา เย็นเข้าไปถึงดวงใจ คำพูดแต่ละคำที่พูดออกมาเนี่ย มันไพเราะเสนาะโสต มันไม่ขัด มันไม่ขวาง มันไม่ชวนให้รังเกียจ มันชวนให้เลื่อมใส อันบัณฑิตทั้งหลายท่านถึงได้สรรเสริญ นอกจากคนพาลเค้าอาจจะตำหนิผู้แสดงอาการทุกอย่างที่เคลื่อนไหวมาด้วยศีลธรรม
คนพาลอาจจะตำหนิได้ แต่บรรดาบัณฑิตทั้งหลายไม่มีทางที่จะตำหนิบุคคลผู้มีศีลธรรมได้เลย เพราะเป็นผู้มีระเบียบ"
หลวงปู่สมชาย ฐิตวิริโย
