04/10/2026
🇱🇮 နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ ဧရိယာက ၁၆၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့်ပဲရှိပြီး လူဦးရေကလည်း ၄ သောင်းကျော်သာရှိတဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို သင်သိပါသလား။ ပိုပြီးထူးခြားတာက ဒီနိုင်ငံရဲ့ နယ်မြေအများစုဟာ (Alps) အဲလ်ပ်တောင်တန်း ဒေသအတွင်းမှာ တည်ရှိနေတာပါ။
အဲဒီနိုင်ငံကတော့ ဥရောပအလယ်ပိုင်း၊ ဆွစ်ဇာလန်နဲ့ ဩစတြီးယားကြားမှာ တည်ရှိတဲ့ နိုင်ငံငယ်လေး လစ်ချက်စတိန်း (Liechtenstein) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
လစ်ချက်စတိန်း ရဲ့ အရွယ်အစားကို ပိုပြီးလွယ်လွယ်ကူကူ မြင်ယောင်နိုင်အောင် စင်ကာပူနိုင်ငံ နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် စင်ကာပူ ရဲ့ မြေဧရိယာက ၇၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့်ရှိတာကြောင့် လစ်ချက်စတိန်း ထက် ၄.၆ ဆခန့် ပိုကြီးပါတယ်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လစ်ချက်စတိန်း ရဲ့ အကျယ်အဝန်းဟာ စင်ကာပူ ရဲ့ ၂၂% ဝန်းကျင်သာ ရှိတာပါ။
အနောက်ဘက်နဲ့ တောင်ဘက်မှာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နဲ့ မြောက်ဘက်မှာ ဩစတြီးယားနိုင်ငံတို့နဲ့ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေပါတယ်။ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်မရှိတဲ့ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဥရောပမှာ ဧရိယာအရ စတုတ္ထမြောက်အသေးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။
ထူးခြားတာက လစ်ချက်စတိန်း ဟာ ဆွစ်ဇာလန် နဲ့ ဩစတြီးယား နှစ်နိုင်ငံကြားမှာပဲ ရှိတာကြောင့် double-landlocked country လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက လစ်ချက်စတိန်း ကနေ ပင်လယ်ကို ရောက်ဖို့ အနည်းဆုံး နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းရတဲ့ ကမ္ဘာပေါ်က နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံထဲက တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။
နယ်မြေအများစုဟာ Alps တောင်တန်းဒေသနဲ့ ဆက်စပ်နေပြီး တောင်တန်းတွေကနေ Rhine မြစ်ဝှမ်းဘက်ကို ဆင်းသက်လာတဲ့ သဘာဝရှုခင်းတွေကြောင့် အလွန်လှပတဲ့ နိုင်ငံငယ်လေးတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရဲ့ မြို့တော်ကတော့ (Vaduz) ဗာဒုဇ် ဖြစ်ပြီး ဗာဒုဇ်ရဲတိုက် ကတော့ နိုင်ငံရဲ့ အထင်ကရနေရာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက ဗာဒုဇ်မြို မှာ ကိုယ်ပိုင်လေဆိပ်မရှိသလို မြို့တော်အတွင်းမှာလည်း ရထားဘူတာ မရှိပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အနီးအနားက ဆွစ်ဇာလန် နဲ့ ဩစတြီးယား တို့ရဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်တွေကို အလွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်တာကြောင့် နိုင်ငံငယ်လေးအနေနဲ့ ကြီးမားတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအခြေခံအဆောက်အအုံတွေ တည်ဆောက်ထားဖို့ မလိုအပ်ခဲ့တာပါ။
နိုင်ငံရေးအရလည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဘုရင်စနစ် နဲ့ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံးတဲ့နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံမှာ အုပ်ချုပ်သူ အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိသလို ပါလီမန် နဲ့ အစိုးရ လည်း ရှိပါတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့မှာ ဝန်ကြီးချုပ်နဲ့ ဝန်ကြီး ၄ ဦး စုစုပေါင်း ၅ ဦး ပါဝင်ပြီး ပါလီမန် ရဲ့ အဆိုပြုချက်အပေါ် အိမ်ရှေ့မင်းသား က ခန့်အပ်တဲ့ စနစ်ကို အသုံးပြုပါတယ်။
ဒါပေမယ့် လစ်ချက်စတိန်း ကို ပိုပြီးစိတ်ဝင်စားစရာကောင်းစေတာက နိုင်ငံရဲ့ စီးပွားရေးအင်အားပါ။ လူဦးရေ ၄ သောင်းကျော်သာရှိတဲ့ နိုင်ငံငယ်လေးဖြစ်ပေမယ့် စက်မှုလုပ်ငန်း၊ တန်ဖိုးမြင့်ထုတ်လုပ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံတကာဈေးကွက်ကို တင်ပို့တဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အလွန်အားကောင်းပါတယ်။
စက်မှုကဏ္ဍဟာ နိုင်ငံ့စီးပွားရေးရဲ့ အလွန်အရေးကြီးတဲ့ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေက လစ်ချက်စတိန်းနိုင်ငံ ရဲ့ GDP ထဲမှာ အခြားဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများထက် အလွန်မြင့်မားတဲ့ အချိုးအစားနဲ့ ပါဝင်နေပါတယ်။ IMF ရဲ့ အချက်အလက်တွေအရ စက်မှုကဏ္ဍတစ်ခုတည်းက နိုင်ငံ့ GDP ရဲ့ ၄၂% ကျော်ကို ပံ့ပိုးပေးပြီး နိုင်ငံတကာဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍကလည်း ၂၀% ခန့် ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီစီးပွားရေးအင်အားကို လူတစ်ဦးချင်းအလိုက် တွက်ချက်ကြည့်မယ်ဆိုရင် လစ်ချက်စတိန်းနိုင်ငံ ရဲ့ တစ်ဦးချင်း GDP ဟာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၁၈,၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိပြီး ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံတွေထဲမှာ နံပါတ် (၁) နေရာမှာ ရှိနေပါတယ်။
၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက်လည်း လူတစ်ဦးချင်း GDP ဟာ ဒေါ်လာ ၂၂၆,၀၀၀ ကျော်အထိ ရောက်ရှိနိုင်မယ်လို့ ခန့်မှန်းထားပါတယ်။
ပိုပြီးအံ့သြစရာကောင်းတဲ့အချက်ကတော့ လူဦးရေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် လူ ၈ ယောက်ဝန်းကျင်တိုင်းအတွက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှုန်း ရှိနေတဲ့အထိ လစ်ချက်စတိန်းမှာ ကုမ္ပဏီအရေအတွက် အလွန်များပြားတာပါ။
ဒါဟာ လူ ၈ ယောက်မှာ တစ်ယောက်က ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်ဖြစ်တယ်လို့ ဆိုလိုတာမဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံငယ်လေးဖြစ်ပေမယ့် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်အတွက် ထုတ်လုပ်၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ အများအပြား ရှိနေတယ်ဆိုတဲ့ သဘောဖြစ်ပါတယ်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရရင် လစ်ချက်စတိန်းနိုင်ငံ ဟာ ကမ္ဘာ့မြေပုံပေါ်မှာ ရှာဖွေဖို့တောင် မလွယ်ကူတဲ့ နိုင်ငံငယ်လေးတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပေမယ့် အဲလ်ပ်တောင်တန်းတွေကြားမှာ ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ၊ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးစနစ်နဲ့ အားကောင်းတဲ့ စက်မှုလုပ်ငန်းတွေကို တည်ဆောက်ထားနိုင်တဲ့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပါတယ်။
စင်ကာပူနိုင်ငံထက် ၄.၆ ဆခန့်သေးငယ်ပေမယ့် လူတစ်ဦးချင်း GDP အရ ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၁ ဖြစ်နေတဲ့ လစ်ချက်စတိန်းနိုင်ငံ ကတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ အရွယ်အစားက စီးပွားရေးအင်အားကို အမြဲတမ်း မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘူး ဆိုတာကို ထင်ရှားစွာပြသနေတဲ့ အတုယူစရာနိုင်ငံငယ်လေးတစ်နိုင်ငံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
#သုတဇုန် #ဗဟုသုတ
