29/04/2026
สมเด็จพระนารายณ์ทอดพระเนตรสุริยุปราคา
ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2231 (วันนี้ครบรอบ 338 ปี) บาทหลวงคณะเยซูอิตได้จัดเตรียมอุปกรณ์เพื่อให้สมเด็จพระนารายณ์ได้ทอดพระเนตรปรากฏการณ์สุริยุปราคา เหตุการณ์ในครั้งนั้นได้มีการจดบันทึกและวาดภาพสีน้ำมัน ในภาพจะเห็นสมเด็จพระนารายณ์ประทับอยู่ในอาคารพระที่นั่ง ลานหน้าพระที่นั่งมีกลุ่มคณะบาทหลวงชุดดำกำลังตั้งกล้องดูดาว และมีข้าราชบริพารนั่งอยู่แถวนอก
สมเด็จพระนารายณ์ทอดพระเนตรสุริยุปราคาที่ไหน ? หากไปอ่านหนังสือหรือหลาย ๆ ข้อมูลบนเว็บไซต์จะสับสนเพราะมีทั้งที่พระราชวังเมืองลพบุรีและพระที่นั่งไกรสรสีหราชซึ่งตั้งอยู่ที่ทะเลชุบศรนอกเมืองลพบุรี แต่จากการศึกษาของ อ.ภูธร ภูมะธน ซึ่งไปค้นพบเอกสารจดหมายเหตุเรื่อง "การสังเกตปรากฏการณ์ดาราศาสตร์ ณ สถานที่ต่าง ๆ ในอินเดียตะวันออก" จากห้องสมุดสภาราชบัณฑิตฝรั่งเศส ระบุว่าเหตุการณ์ดังกล่าว "...กระทำ ณ พระราชวังเมืองละโว้..." และแม้ว่าภาพวาดจะวาดภาพอาคารที่ใช้ทอดพระเนตร แต่ปัจจุบันไม่ตรงกับอาคารหลังใดเลยในพระราชวัง ซึ่งอาจเป็นอาคารที่ถูกรื้อไปแล้ว หรืออาจเป็นอาคารที่อยู่ระหว่างพระที่นั่งจันทรพิศาลกับพระที่นั่งดุสิตสวรรค์ธัญญมหาปราสาท ซึ่งภายหลังมีการสร้างพระที่นั่งพิมานมงกุฎทับไปแล้วก็เป็นได้
การทอดพระเนตรเหตุการณ์ดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความสนพระทัยในด้านดาราศาสตร์และวิทยากรสมัยใหม่ ซึ่งถือเป็นสิ่งแปลกตาในสมัยนั้น ความสนพระทัยนี้เริ่มต้นมาจากการได้ทอดพระเนตรจันทรุปราคา ณ พระที่นั่งไกรสรสีหราช (พระที่นั่งเย็น) เมืองลพบุรี เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม พ.ศ. 2228 หลังจากนั้นจึงได้ทูลขอบาทหลวงนักคณิตศาสตร์ 12 รูป จากพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 เพื่อมาปฏิบัติงานด้านดาราศาสตร์ พร้อมกับสร้างหอดูดาวขึ้นที่เมืองลพบุรี (ปัจจุบันคือวัดสันเปาโล)
สำหรับการเกิดสุริยุปราคาเมื่อ พ.ศ. 2231 เป็นสุริยุปราคาที่เห็นเพียงบางส่วนเท่านั้น (เห็นเต็มดวงที่อินเดียและจีน) และน่าสนใจที่สุริยุปราคาในครั้งนี้เป็นสายหรือซารอส* เดียวกับที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ทอดพระเนตรสุริยุปราคาเต็มดวง ณ ตำบลหว้ากอ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2411
(*ซารอส คือ วงรอบปรากฏของการเกิดคราสซึ่งมีช่วงเวลาประมาณ 18 ปี 11 วัน 8 ชั่วโมง โดยระยะห่างของสุริยุปราคาทั้ง 2 ครั้งดังกล่าวห่างกันประมาณ 180 ปี หรือ 10 ซารอสพอดี)
เอกสารอ้างอิง
นิพนธ์ ทรายเพชร, เสริม จันทร์ฉาย, และภูธร ภูมะธน (บรรณาธิการ). จดหมายเหตุดาราศาสตร์จากฝรั่งเศสเกี่ยวกับราชอาณาจักรสยามในรัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช. กรุงเทพฯ: สมาคมดาราศาสตร์ไทย, 2542
ภูธร ภูมะธน. สมเด็จพระนารายณ์มหารราช: พระมหากษัตริย์ผู้สนพระทัยและองค์อุปถัมภ์การศึกษาดาราศาสตร์ตะวันตกในสยามพระองค์แรก. กรุงเทพฯ: บริษัท อัมรินทร์พริ้นท์ติ้งแนพับลิชชิ่ง จำกัดื(มหาชน), 2555.
เพจ Facebook : NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ
#พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์
#พระนารายณ์ราชนิเวศน์ #วังนารายณ์ #ลพบุรี ....................................................
📌 พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์
เปิดให้บริการ วันพุธ - วันอาทิตย์ เวลา ๐๙.๐๐ - ๑๖.๐๐ น.
ปิดให้บริการ วันจันทร์ - วันอังคาร
