22/09/2026
นักล่าไร้ตา: ไขความลับ "เห็บ" จู่โจมเหยื่ออย่างไรโดยไม่ใช้ตา ?
เห็บ เป็นหนึ่งสิ่งมีชีวิตที่ใครหลาย ๆ คนต่างกลัว แต่ในมุมมองทางวิทยาศาสตร์ พวกมันกลับมีเรื่องราวการเอาชีวิตรอดที่น่าสนใจมาก ทั่วโลกมีเห็บมากกว่า 1,000 กว่าชนิด และส่วนใหญ่ "ไม่มีตา" จึงเกิดคำถามว่า เห็บที่ไม่มีตา บินไม่ได้ กระโดดไม่เป็น จะหาอาหารและจู่โจมเหยื่อได้อย่างแม่นยำได้อย่างไร ?
ต่อให้เห็บส่วนใหญ่จะไม่มีตา แต่เห็บมีสิ่งที่ทดแทนสายตา คือ "อวัยวะฮัลเลอร์" ซึ่งเป็นกระจุกเซลล์รับความรู้สึกพิเศษอยู่ที่บริเวณปลายขาคู่หน้าสุด ทำหน้าที่เหมือนเรดาร์ตรวจจับชีวภาพ ที่มีความไวสูงมาก สามารถรับรู้
ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ จากลมหายใจของเหยื่อ
รังสีความร้อน: จากอุณหภูมิร่างกายของสัตว์เลือดอุ่น
กลิ่นและฟีโรโมน: สารเคมีอย่างกรดแลคติกและกรดบิวทีริกที่ระเหยจากผิวหนัง
เพราะฉะนั้นต่อให้เห็บไม่มีตาก็สามารถที่จะจับเหยื่อ และหาเหยื่อได้อย่างว่องไว และเมื่อเห็บตรวจจับเหยื่อได้แล้ว เห็บจะไต่ขึ้นไปบนยอดหญ้าหรือปลายใบไม้ แล้ว "ชูขาคู่หน้าขึ้นฟ้า" เหมือนการกางเสาอากาศรับสัญญาณเมื่อมีคนหรือสัตว์เดินผ่าน ขาที่มีตะขอเล็กๆ ของมันจะเกี่ยวติดกับขนหรือเสื้อผ้าทันทีในเสี้ยววินาที นั้นเอง
พฤติกรรมต่าง ๆ ของเห็บที่แสดงออกมานั้น สะท้อนถึงวิวัฒนาการตลอดหลายล้านปี แม้จะไร้ตาและไม่มีปีก แต่เห็บก็ปรับตัวจนกลายเป็นนักล่าที่แม่นยำ เพื่อการดำรงชีวิตรอด โลกของธรรมชาติยังมีสิ่งมีชีวิตอีกมากมายที่อาจมีอวัยวะไม่ครบเหมือนเรา แต่ธรรมชาติมักจะสร้างสิ่งทดแทนเพื่อให้สิ่งมีชีวิตนั้นสามารถมีชีวิตรอดอยู่ได้
อ้างอิง
Sonenshine, D. E., & Roe, R. M. (2013). Biology of Ticks (Vol. 1 & 2). Oxford University Press.
Guglielmone, A. A., et al. (2010). The Argasidae, Ixodidae and Nuttalliellidae (Acari: Ixodida) of the world: a list of valid species names. Zootaxa, 2528(1), 1-28.
เขียน/เรียบเรียง: Nat.เมย์ (สิรีพัชร จีนสิน)
กราฟิก: เป็ก อนุภาส
