03/10/2026
แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทย
หลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 เมื่อจอมพลถนอม กิตติขจร ต้องเดินทางออกนอกประเทศจากการชุมนุมต่อต้าน กลุ่มคณาจารย์และกลุ่มจิตรกรอิสระที่เคยร่วมเคลื่อนไหวต่อสู้ช่วงเหตุการณ์ 14 ตุลา 16 ได้เกิดแนวคิดรวมกลุ่มกันเพื่อจัดตั้งองค์กรศิลปะสร้างสรรค์เพื่อมวลชน ตามแนวคิด "ศิลปะเพื่อชีวิต ศิลปะเพื่อประชาชน" ที่เติบโตอย่างเข้มข้นในช่วงเวลานั้น
เมื่อข่าวเรื่องการจัดตั้งองค์กรกระจายออกไป ได้รับความสนใจอย่างมากจากคนทำงานศิลปะทุกแขนง จนนำไปสู่การนัดหมายครั้งสำคัญเพื่อจัดทำโครงการและคำประกาศขององค์กร โดยมีผู้เข้าร่วมมากกว่า 40 คน จากหลากหลายแขนงศิลปะ เช่น จ่าง แซ่ตั้ง, ลาวัณย์ อุปอินทร์, เสถียร จันทิมาธร, มนัส เศียรสิงห์ และโชคชัย ตักโพธิ์ การหารือจัดทำคำประกาศในครั้งนั้นถือเป็นการถือกำเนิดของ แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทย อย่างเป็นทางการ โดยมีเป้าหมายและนโยบายระบุไว้ดังนี้
1. เพื่อปฏิรูปศิลปวัฒนธรรมขึ้นใหม่ให้เป็นของประชาชน
2. เพื่อสร้างค่านิยมใหม่ในศิลปวัฒนธรรมที่รับใช้ประชาชน
3. เพื่อเปลี่ยนทัศนคติในการสร้างศิลปวัฒนธรรมจากรับใช้ปักเจกชน นายทุน ศักดินา จักรพรรดินิยม มารับใช้ประชาชน
4. เพื่อสร้างสุนทรียภาพใหม่ ให้มีความสำนึกในการสร้างสรรค์ทางสังคมทางการเมืองเพื่อมนุษยชาติ
5. เพื่อหมุนกงล้อประวัติศาสตร์ศิลปวัฒนธรรมของชาติให้ก้าวหน้า
6. เพื่อพิทักษ์ศิลปวัฒนธรรมที่ดีงามในอดีตให้เป็นสมบัติของประชาชน
7. เพื่อส่งเสริมการศึกษาศิลปวัฒนธรรมที่ดีงามของโลกให้เป็นประโยชน์ต่อการสร้างสรรค์
หลังจากการก่อตั้ง แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทยได้ใช้ศิลปะเป็นเครื่องมือในการต่อสู้ทางการเมือง สังคม และชนชั้น ร่วมกับขบวนการนักศึกษา กรรมกร และชาวนา พวกเขาสร้างสรรค์ผลงานมากมายไม่ว่าจะเป็นการจัดนิทรรศการศิลปะ การวาดภาพคัตเอาต์ต่อต้านเผด็จการและแนวคิดจักรวรรดินิยม ตลอดจนจัดการประชุมร่วมกับกลุ่มเคลื่อนไหวทางการเมืองอื่น ๆ
อย่างไรก็ดีสถานการณ์ทางการเมืองไทยก็ทวีความเข้มข้นขึ้นอีกครั้ง เมื่อจอมพลถนอม กิตติขจร ได้เดินทางกลับเข้ามาในประเทศไทย จนนำไปสู่การชุมนุมประท้วงครั้งใหญ่และโศกนาฏกรรมการล้อมปราบ ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 เป็นเหตุให้สมาชิกแนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทยส่วนหนึ่งเสียชีวิต อีกส่วนถูกจับกุมพร้อมนักศึกษาและประชาชน ผู้ที่เหลือรอดได้แยกย้ายกระจัดกระจายกันไป บางส่วนเดินทางเข้าป่าเพื่อร่วมสมทบกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย บางส่วนยังคงเคลื่อนไหวอยู่ในเมือง และบางคนก็หลีกเร้นไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมืองอีก
ท้ายที่สุด แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทยต้องยุติบทบาทที่เปิดเผยของตัวเองลงด้วยคำสั่งของคณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน แต่ความคิดและอุดมการณ์ของพวกเขายังคงดำรงอยู่ และชื่อ "แนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทย" ยังคงเป็นเหมือนเมล็ดพันธุ์ทางความคิดต่อความเคลื่อนไหวทางการเมืองและสังคมเสมอมาจนถึงปัจจุบัน
ผลงานของศิลปินในแนวร่วมศิลปินแห่งประเทศไทยบางส่วน จัดแสดงอยู่ในนิทรรศการ จดหมายเหตุนอกบรรทัด 6 ตุลา 2519 ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะร่วมสมัยใหม่เอี่ยม สามารถรับชมได้ทุกวันศุกร์ - วันจันทร์ เวลา 10.00 น. - 18.00 น.
-
Artists' Front of Thailand
Following the event of October 14, 1973, when Field Marshal Thanom Kittikachorn was forced to leave the country due to anti-government protests, a group of faculty members and independent painters who had participated in the movement, 14 Oct 1973, conceived the idea of forming an organization to create art for the people, based on the concept of "Art for Life, Art for the People," which was flourishing at the time.
As news of the organization's establishment spread, it drew immense interest from art workers across all disciplines. This led to a landmark meeting to draft the project and the manifesto of the organization, attended by over 40 artists from various fields, including Tang Chang, Lawan Upa-in, Sathien Chantimathorn, Manas Siansing, Chokchai Tukpoe, etc. The discussion to draft the manifesto marked the official founding of the Artists' Front of Thailand, with its goals and policies outlined as follows:
1. To reform and recreate arts and culture to truly belong to the people.
2. To establish new values in arts and culture that serve the people.
3. To shift the mindset of artistic creation from serving individuals, capitalists, feudalists, and imperialists to serving the people.
4. To create a new aesthetic grounded in socio-political consciousness for humanity.
5. To drive the wheel of national arts and cultural history forward.
6. To protect the valuable arts and culture of the past as the heritage of the people.
7. To promote the study of world-class arts and culture for creative benefit.
Following its inception, the Artists' Front of Thailand utilized art as a tool in political, social, and class struggles alongside student, labor, and farmer movements. They produced numerous works, including organizing art exhibitions, painting anti-dictatorship and anti-imperialist cut-outs, and convening joint meetings with other political movements.
However, the political situation in Thailand intensified once again when Field Marshal Thanom Kittikachorn returned to the country. This led to massive protests and the tragic crackdown at Thammasat University on October 6, 1976. As a result, some members of the Artists' Front of Thailand lost their lives, while others were arrested alongside students and citizens. The survivors dispersed; some fled to the jungles to join the Communist Party of Thailand, some continued their activism in the city, and others withdrew from politics entirely.
Ultimately, the Artists' Front of Thailand was forced to cease its public operations under the decree of the National Administrative Reform Council. Nevertheless, their ideas and ideology endured, and the name "Artists' Front of Thailand" remains an intellectual seed for political and social movements to this day.
Selected artworks by artists from the Artists' Front of Thailand are featured in the exhibition October 6th: a reconfigured archive at MAIIAM Contemporary Art Museum, open for visiting Friday through Monday, 10:00 AM – 6:00 PM.
