21/08/2026
၁၅ ရက်ကြာသော ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ရဲ့ နောက်ဆုံးစစ်ပွဲ တတိယအင်္ဂလိပ်–မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၈၈၅)
တတိယအင်္ဂလိပ်–မြန်မာစစ်ပွဲ (Third Anglo-Burmese War) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်မင်းဆက် အဆုံးသတ်သွားစေခဲ့သည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။
အဓိက စစ်ဆင်ရေးကာလမှာ ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှတပ်များသည် မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းသို့ လျင်မြန်စွာ ချီတက်ကာ ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် မန္တလေးကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် သီပေါမင်း လက်နက်ချခဲ့ပြီး နောက်တစ်ဆင့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။
အဓိကစစ်ဖြစ်ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲမှာ—
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် အင်္ဂလိပ်နှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်အောင် သံတမန်ရေးရာအရ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပေမယ့် သားတော် သီပေါမင်းလက်ထက် ဆက်ဆံရေးပြတ်တောက်ပြီးတင်းမာလာသည်။
အဓိက ပြဿနာတွေက
၁။ Bombay-Burmah Trading Corporation ပြဿနာ
ဗြိတိသျှကုမ္ပဏီ Bombay-Burmah Trading Corporation (BBTC) သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီနှင့် မြန်မာအစိုးရအကြား ကျွန်းသစ်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး မြန်မာဘက်မှ Company မှ သစ်ခိုးထုတ်သူများ ဖမ်းဆီသောကြောင့် ဗြိတိသျှဘက်က လျော်ကြေးနှင့် သတ်မှတ်ချက်များကို လက်ခံရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။
၂။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်တို့၏ ဆက်ဆံရေး
သီပေါမင်းအစိုးရသည် ပြင်သစ်နှင့် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး ဆက်ဆံရေး တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့က ပြင်သစ်၏ မြန်မာပြည်အပေါ် သြဇာတိုးလာမည်ကို စိုးရိမ်ခဲ့သည်။
၃။ ဗြိတိသျှတို့၏ နိုင်ငံရေးရည်ရွယ်ချက်
အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယနယ်စပ်လုံခြုံရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ဆက်သွယ်နိုင်မည့် အခွင့်အလမ်းများကို ထိန်းချုပ်လိုခြင်းလည်း အရေးပါခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် အကြောင်းအရာရှာကာ စစ်ပွဲကိုဖန်တီးခဲ့သည်။
စစ်ပွဲမှာ မြန်မာဘက်မှ တိုင်တားမင်းကြီး က ကာကွယ်ရေးကို တာဝန်ယူပြီး အင်အား ၄၀၀၀၀ မှ ၆၀၀၀၀ အထိပါဝင်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘက်မှ Major-General Sir Harry Prendergast ဦးဆောင်ပြီး စစ်သား၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် ထောက်ပံ့ရေးတပ်များအပါအဝင် ၁၀,၀၀၀ နီးပါး ရှိခဲ့သည်။ ခေတ်မှီ စက်သေနတ်တပ် အမြောက်တပ် သင်္ဘောများ အစီးရေ ၅၀ ကျော် ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်ချီတပ်လာသည်။
မြန်မာဘက်တွင် လူအင်အားရှိသော်လည်း စစ်ဆင်ရေးအတွက် အချိန်မရခြင်း၊ လက်နက်နှင့် စစ်ရေးနည်းပညာ မညီမျှခြင်း၊ အမိန့်ပေးစနစ်နှင့် စုစည်းမှုအားနည်းခြင်း တို့ကြောင့် ဗြိတိသျှတပ်၏ လျင်မြန်သော ချီတက်မှုကို မတားဆီးနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အရှုံးပေးလိုက်ရသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်များက သီပေါမင်းလက်နက်မချလျှင် အင်းဝကို အမြှောက်နှင့်ပစ်ခတ်ဖျက်ဆီးမည်ဟု ရာဇသံပေးသောကြောင့် ၂၇ ရက်တွင် သီပေါမင်းတပ်များ လက်နက်ချကာ စစ်ပွဲ အဆုံးသတ်သွားသည်။ ကုန်ဘောင်မင်းဆက်လည်း အဆုံးသတ်သွားသည်။