16/04/2026
🟩🟦🟨 ทัวร์มาลีน (Tourmaline) 🟧🟥🟪
เป็นแร่ที่มีองค์ประกอบทางเคมีซับซ้อน คำว่า “Tourmaline” มาจากภาษาสิงหลว่า “Tourmali” ซึ่งเป็นคำเรียกพลอยที่มาจากศรีลังกา หรือซีลอน ทัวร์มาลีนพบได้หลายสี สีที่นิยมได้แก่ แดง เขียว เขียวแกมฟ้า น้ำเงิน เป็นต้น ทัวร์มาลีนที่เจียระไนขนาด 100 กะรัตขึ้นไปหาได้ไม่ยาก เชื่อกันว่าหากมีทัวร์มาลีนไว้กับตัวจะนำพาความโชคดีมาให้ โดยทั่วไปทัวร์มาลีนนิยมเจียระไนเป็นเหลี่ยมต่าง ๆ เช่น แบบเหลี่ยมผสม เหลี่ยมชั้น หรือเหลี่ยมแฟนซี บางครั้งทัวร์มาลีนมีรอยแตกมากหรือมีปรากฏการณ์จะเจียระไนเป็นแบบโค้งมนหลังเบี้ยหรือหลังเต่า
🏔️ คุณสมบัติทางกายภาพ
ผลึกอยู่ในระบบสามแกนราบ มีลักษณะเป็นแท่งยาว ๆ ขอบผลึกด้านข้างมักจะโค้งเข้าหากัน ทำให้หน้าตัดผลึกคล้ายกับสามเหลี่ยมมน มีร่องขนานตามความยาวผลึก พบผลึกทั้งขนาดใหญ่และเล็กเป็นมวลแน่น หรือเป็นแท่งขนานกัน หรือแผ่ออกเป็นรูปรัศมี สีมีได้หลายสี ขึ้นกับธาตุองค์ประกอบ ความแข็ง 7-7.5 ความถ่วงจำเพาะ 3-3.25 วาวแบบแก้วถึงแบบยางสน รอยแตกแบบก้นหอย
⚜️ ชื่อทางการค้าของทัวร์มาลีน
• รูเบลไลต์ (Rubellite) มีสีตั้งแต่สีชมพูเข้มถึงสีแดง อาจจะมีสีชมพูแกมส้ม แกมม่วงหรือแกมน้ำตาลเข้ามาผสมได้
• อินดิโคไลต์ (Indicolite) มีสีน้ำเงินแกมม่วงถึงสีน้ำเงินแกมเขียวในบางครั้งอาจจะเรียก อินดิโกไลต์ (Indigolite)
• พาราอิบาทัวร์มาลีน (Paraiba Tourmaline) มีสีเขียวถึงสีฟ้าและเป็นสีที่เปล่งประกายคล้ายแสงไฟนีออน โดยที่ธาตุให้สีต้องเป็นธาตุทองแดง (Cu) ชื่อพาราอิบาเป็นชื่อเมืองในประเทศบราซิล ซึ่งเป็นที่แรกที่ค้นพบทัวร์มาลีนสีนี้ ในปัจจุบันสามารถพบพาราอิบาที่ประเทศบราซิล โมซัมบิก และไนจีเรีย
• โครมทัวร์มาลีน (Chome Tourmaline) มีสีเขียวสด โดยมีธาตุวาเนเดียม (V) และ/หรือธาตุโครเมียม (Cr) เป็นธาตุให้สี
• ทัวร์มาลีนหลากสี (Parti-Colored Tourmaline) มีสีตั้งแต่สองสีขึ้นไปในเม็ดเดียว หากมีแค่สองสีในหนึ่งเม็ดนิยมเรียกว่า ทัวร์มาลีนสองสี (Bi-Colored Tourmaline) เช่น ในเม็ดเดียวกันด้านหนึ่งสีเขียว ส่วนอีกด้านสีแดง เป็นต้น
• ทัวร์มาลีนสีแตงโม (Watermelon Tourmaline) มีสีแดงถึงสีชมพูอยู่ด้านใน ส่วนด้านนอกเป็นสีเขียว หรือสีเขียวอยู่ด้านในสีชมพูอยู่ด้านนอก มองดูคล้ายกับแตงโม
• ทัวร์มาลีนตาแมว (Cat’s eye Tourmaline) ปกติจะมีสีเขียว สีน้ำเงินและสีชมพูเป็นสีพื้นพร้อมกับแสดงปรากฏการณ์คล้ายตาแมว
• ทัวร์มาลีนเปลี่ยนสี (Color Change Tourmaline) เป็นทัวร์มาลีนที่แสดงการเปลี่ยนสีเมื่ออยู่ในแสงไฟที่ต่างกัน เช่น ในไฟแสงสีขาว daylight จะมีสีเขียว แต่เมื่ออยู่ในไฟแสงสีส้มจากสอดไส้ (Incandescent light) จะเปลี่ยนเป็นสีชมพู สีส้มแดงหรือแดงแกมส้ม
🔑 คุณสมบัติทางเคมี
สูตรเคมี: (Na, Ca)(Li, Mg, Al)(Al, Fe, Mn)6(BO3)3(Si6O18)(OH)4 และมักพบฟลูออรีนอยู่ด้วยเสมอ
ลักษณะเด่นและวิธีตรวจ
ดูจากรูปผลึก หน้าตัดผลึกที่เป็นสามเหลี่ยมมน และรอยแตกแบบก้นหอย แตกต่างจากแร่ฮอร์นเบลนด์ตรงที่ไม่มี แนวแตกเรียบ
🌋 การเกิด
พบมากในหินแกรนิต และโดยเฉพาะในหินเพกมาไทต์ นอกจากนี้ ยังพบเกิดเป็นแร่รองในหินอัคนี และหินแปรพวกหินไนส์ หินชีสต์ และในหินปูนอีกด้วย ทัวร์มาลีนที่พบในหินเพกมาไทต์ ปกติมักมีสีดำ และมักพบร่วมกับแร่ที่มาจากเพกมาไทต์ เช่น ไมโครไคลน์ แอลไบต์ ควอตซ์ และมัสโคไวต์
ทัวร์มาลีนสีอ่อนคุณภาพรัตนชาติ พบได้ยากมาก ถ้าพบจะพบในส่วนใจกลางของเพกมาไทต์ร่วมกับแร่ควอตซ์ คลีฟเวอแลนไดต์ มัสโคไวต์ และเลพิโดไลต์ บางครั้งพบแอมบลิโกไนต์ และสปอดูมีน แร่ทัวร์มาลีนมีความแข็งและความถ่วงจำเพาะสูง จึงมักจะพบสะสมตัวอยู่ ในตะกอนลานแร่ แร่พลัดไหล่เขา ตะกอนที่สะสมตัวตามทางน้ำ
🌋 แหล่งที่พบ
ประเทศไทย ทัวร์มาลีนสีเขียวพบที่จังหวัดเชียงใหม่ สีเขียวแก่เนื้อใสพบที่จังหวัดจันทบุรี สีชมพูพบที่ปากทรง จังหวัดชุมพร สีดำพบในหินเพกมาไทต์ทั่วไป
ต่างประเทศ ทัวร์มาลีนที่เป็นรัตนชาติ พบที่เกาะเอลบา ประเทศอิตาลี บราซิล รัสเซีย มาดากัสการ์ มาลากาซี สหรัฐอเมริกา ปากีสถาน เม็กซิโก ออสเตรเลีย เคนยา แคนาดา นามิเบีย อัฟกานิสถาน เนปาล โมซัมบิก ไนจีเรีย ศรีลังกา พม่า และไซบีเรีย
💸 การเลือกซื้อทัวร์มาลีน
สีของทัวร์มาลีนมีหลากหลายขึ้นอยู่กับความชอบ รสนิยมและแฟชั่น การเลือกซื้อทัวร์มาลีนควรเลือกซื้อสีที่สดใสไม่มีสีน้ำตาลหรือเทาเข้ามาปน ซึ่งจะทำให้เป็นทัวร์มาลีนที่มีราคาถูกลง ส่วนพาราอิบาทัวร์มาลีนจำเป็นต้องทราบว่ามีธาตุให้สีเป็นธาตุทองแดงหรือไม่ เนื่องจากมีทัวร์มาลีนบางเม็ดที่มีสีอยู่ในช่วงสีของพาราอิบาทัวร์มาลีนแต่ธาตุที่ให้สีเป็นธาตุเหล็ก (Fe) ซึ่งไม่จัดเป็นพาราอิบาทัวร์มาลีนและราคาแตกต่างกันมาก
ดังนั้นในการซื้อพาราอิบาทัวร์มาลีนควรเลือกซื้อพลอยที่มีการออกใบรับรองว่า มีธาตุทองแดงและมีเฉดสีเขียวแกมฟ้า โดยทั่วไปทัวร์มาลีนสีเขียวมักมีเนื้อที่สะอาดปราศจากมลทินหรือมีมลทินอยู่น้อยมาก ส่วนชนิดอื่น ๆ มักมีมลทินที่เห็นได้ด้วยตาเปล่า ทัวร์มาลีนโดยมากมักเจียระไนเป็นแบบเหลี่ยมผสม เหลี่ยมชั้น หรือเหลี่ยมแฟนซี เว้นในกรณีที่ทัวร์มาลีนมีสีสวยแต่มีมลทินมากหรือแสดงปรากฏการณ์ตาแมวจะเจียระไนเป็นแบบโค้งมน หลังเบี้ย หรือหลังเต่า
ส่วนทัวร์มาลีนที่มีตั้งแต่สองสีขึ้นไปมักเจียระไนเป็นแบบเหลี่ยมชั้น ทัวร์มาลีนปรับปรุงคุณภาพได้โดยการใช้ความร้อนเพื่อทำให้ทัวร์มาลีนที่มีสีเข้มมีสีอ่อนลง พาราอิบาทัวร์มาลีนมักผ่านการปรับปรุงคุณภาพโดยใช้ความร้อนเช่นกัน ทัวร์มาลีนบางชนิดมีการปรับปรุงโดยการอาบรังสีโดยทำให้ทัวร์มาลีนที่มีสีอ่อนมาก ๆ มีสีเข้มขึ้น ในการตรวจสอบทัวร์มาลีนที่ผ่านการปรับปรุงคุณภาพทั้งสองวิธีนั้นจะไม่สามารถทำการตรวจสอบได้ว่าผ่านการปรับปรุงคุณภาพมาหรือไม่ ปัจจุบันยังไม่พบทัวร์มาลีนสังเคราะห์หรือทัวร์มาลีนเลียนแบบในตลาดการค้า
🛁 การดูแลรักษาและข้อควรระวัง
ทัวร์มาลีนเป็นอัญมณีที่มีความแข็งไม่มากนัก การเก็บรักษาจึงควรก็บไว้ในถุงผ้าหรือในกล่องเก็บเครื่องประดับควรหลีกเลี่ยงในการเก็บรวมกับอัญมณีชนิดอื่น เนื่องจากจะทำให้เกิดรอยสึกและรอยขูดขีดได้ ห้ามใช้เครื่องทำความสะอาดแบบอัลตราโซนิก และใช้เครื่องฉีดพ่นไอน้ำ (steamer) ในการทำความสะอาด ควรใช้น้ำสบู่อุ่น ๆ และแปรงนุ่มทำความสะอาดแล้วจึงเช็ดด้วยผ้านุ่ม
แหล่งข้อมูล
• https://www.dmr.go.th/ทัวร์มาลีน-tourmaline/
• คู่มือเลือกซื้อพลอยสี. (ลิขสิทธิ์ สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน))
***************************************************************
🕍 พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับ อาคารไอทีเอฟ ทาวเวอร์ ชั้น 2 ถนนสีลม บางรัก กรุงเทพฯ
☎️ โทร 02-634-4999 ต่อ 201
🚕 การเดินทาง :
โดยรถประจำทางสาย 15, 34, 36, 76, 77, 115, 504, 547
สถานีรถไฟฟ้า BTS : สถานีศาลาแดง หรือ สถานีช่องนนทรี
สถานีรถไฟฟ้า MRT : สถานีสีลม
❌❌ รถยนต์ : จอดได้ที่ชั้น 6, 7 และ 8
#พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับ #พิพิธภัณฑ์เสมือนจริง #ศูนย์การเรียนรู้ด้านอัญมณีและเครื่องประดับ #ศูนย์การเรียนรู้