29/05/2026
หนังสือภาพหนึ่งเล่ม
จริง ๆ แล้วทำยากแค่ไหนกันนะ
นี่คือคำถามที่เรากลับมาคิด หลังเข้า workshop ของนักเขียนและนักวาดภาพประกอบชาวไต้หวัน Liu Hsu Kung (刘旭恭) ในงาน AFCC 2026
หลายคนอาจคุ้นกับผลงานของเขาในภาษาไทย เช่น
ม้าสีส้ม, ทำไมปล่อยให้ที่นี่เละเทะขนาดนี้!, และ ขอโทษนะ น้ำลึกมากรึเปล่า ส่วนอีกหลายเล่มยังไม่ได้แปลไทย
ด้วยความรู้ภาษาจีนเบื้องต้นของเรา
ตอนแรกก็แอบลังเลว่าจะเข้า session นี้ดีไหม
แต่สุดท้ายดีใจมากที่ได้เข้า
เพราะนอกจากจะได้เรียนรู้จากหนึ่งในนักวาดและนักเขียนหนังสือภาพที่เราชอบแล้ว
เรายังได้เห็นว่า การทำหนังสือภาพอาจไม่ได้ไกลตัวหรือยากอย่างที่คิด
พอเริ่ม workshop เรารีบบอก Liu Laoshi ไปตรงๆ ว่า
ภาษาจีนเรายังพื้นฐานมาก
เขาหันมาตอบเป็นภาษาอังกฤษทันทีว่า
“It’s okay, if you understand English.”
แล้วหลังจากนั้น เขาก็สลับใช้ทั้งภาษาจีนและภาษาอังกฤษตลอด session
เรารู้สึกขอบคุณมากกับความใจดีนี้
แต่สิ่งที่ติดอยู่ในใจเรายิ่งกว่า คือ
วิธีที่เขาทำให้การสร้างหนังสือภาพดูเป็นเรื่อง สนุก ง่าย
และเริ่มต้นได้เลย
เขาเริ่มด้วย slide ง่าย ๆ หน้าเดียว
How to begin a story
มีเพียง 3 ทางเลือก:
* มีตัวละครหนึ่งตัว
* มีสถานที่หนึ่งแห่ง
* มีบางอย่างเกิดขึ้น
และไม่จำเป็นต้องมีครบทั้งหมด
เลือกเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง เรื่องก็เริ่มได้แล้ว
เราชอบมาก เพราะมันทำให้การทำหนังสือภาพดูไม่ไกลตัวอย่างที่คิด
จากนั้น เขาหยิบหนังสือภาพทำมือเล่มเล็ก ๆ มาให้ดู เป็นเรื่องของ เครื่องซักผ้าในร้านซักรีดที่อยากเกษียณ
ภาพเป็น sketch หยาบ ๆ
ตัวหนังสือเขียนด้วยลายมือ
มันยังดูเหมือน draft มากกว่าหนังสือจริงเสียอีก
แต่ทั้งห้องกลับนั่งฟังอย่างตั้งใจ
ตอนนั้นเรารู้สึกว่า
บางที “ความสมบูรณ์” อาจไม่ใช่สิ่งสำคัญที่สุดของการเล่าเรื่อง
เพราะสิ่งที่ทำให้เราอยากติดตาม คือ ไอเดียของเรื่อง
หลังจากพาเราดูหนังสือทำมืออีกหลายเล่ม
เขาก็เปิด slide สุดท้าย
How to end a story
มีอยู่ 3 ทางเลือกอีกเหมือนกัน:
* กลับบ้าน
* ทำบางอย่างเสร็จ
* รู้สึกพึงพอใจ
และอีกครั้ง
เลือกเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง เรื่องก็จบได้แล้ว
เรียบง่ายมาก
แต่กลับทำให้การแต่งเรื่องดู “เป็นไปได้” อย่างน่าประหลาด
จากนั้น เราเริ่มทำ mini handmade picture book ของตัวเอง
ด้วยกระดาษ A3 แค่แผ่นเดียว
เราพับ ตัด จนกลายเป็นหนังสือเล็ก ๆ แบบ 8 หน้าคู่
เริ่มวาด หน้าคู่แรก แล้วส่งต่อให้เพื่อนในห้องช่วยเติมหน้าคู่ถัดไป
พอหนังสือกลับมาถึงมือเราอีกครั้ง เรื่องก็เริ่มก่อตัวขึ้น
เราต้องคิดตอนจบ ตั้งชื่อ และทำปก
ทั้งสนุก ทั้งลุ้น และเต็มไปด้วยความไม่แน่นอนดี 😆
หลัง workshop เราไปอ่านบทสัมภาษณ์ของ Liu Hsu Kung เพิ่ม
เขาเล่าว่า หนังสือทำมือเหล่านี้ต่างจาก หนังสือที่ทำเพื่อตีพิมพ์
เพราะมันไม่ได้เริ่มจากการอยาก “ตีพิมพ์”
แต่มาจากการอยากทดลองความคิดและความรู้สึกของตัวเอง
เขาทำ handmade picture books มากกว่า 40 เล่ม แต่ได้รับการตีพิมพ์ประมาณ 20 เล่ม
เขาบอกว่า เวลาทำหนังสือทำมือ เขามีความสุขมาก เพราะไม่มีแรงกดดันจากสำนักพิมพ์
ไม่มีใครบอกให้แก้
ไม่มีเป้าหมายทางการค้า
มันจึงเป็นพื้นที่ที่อิสระกว่า
อ่านแล้วเรารู้สึกว่า
บางทีนี่อาจเป็นเหตุผลที่หนังสือของเขามีความเป็นตัวเองมาก
เพราะก่อนจะกลายเป็น “หนังสือ”
มันได้มีพื้นที่ให้ความคิดได้เล่น ได้ลอง และได้เติบโตมาก่อนแล้ว
ก่อนจบ session เขาวางหนังสือทำมือหลายเล่มไว้บนโต๊ะให้เราเปิดดู
มีอยู่เล่มหนึ่งที่สะดุดตาเรามาก และโชคดีที่เป็นภาษาอังกฤษ
เป็นเรื่องของ หมูตัวหนึ่งที่มีผ้าคลุม
เขาเป็นหมูธรรมดา ๆ
แต่ทุกครั้งที่มีเหตุการณ์เกิดขึ้น กระต่ายกลับเห็นเพียง “บางส่วน” ของเรื่อง
จนเข้าใจผิดว่า หมูตัวนี้มีพลังพิเศษเหมือน super pig 😆
เป็นหนังสือที่เล่นกับ “ภาพที่ไม่สมบูรณ์” ได้สนุกมาก
เราถึงกับถาม Liu Laoshi ว่า
“ซื้อเล่มนี้ได้ไหม”
เขาตอบว่า
“ปีหน้าน่าจะตีพิมพ์”
โอ้…รู้สึกโชคดีมากที่ได้อ่านก่อน 😆
แล้วแน่นอน…
ถ้าออกเมื่อไร เราซื้อแน่
ก่อนกลับเขายังให้หนังสือทำมือเล่มเล็ก
เกี่ยวกับเครื่องบินมาด้วย
ดีใจสุดๆ
______
How difficult is it to make a picture book, really
This was the question I found myself reflecting on after attending a workshop by Taiwanese author and illustrator Liu Hsu Kung (刘旭恭) at AFCC 2026.
Many Thai readers may already know some of his books translated into Thai, including The Orange Horse, Why Is This Place Such a Mess!, and Excuse Me, Is the Water Very Deep? — while many others have yet to be translated.
With my very basic Chinese, I honestly hesitated at first about joining the session.
But in the end, I was so glad I did.
Not only because I got to learn from one of the picture-book creators I admire, but also because the workshop showed me that making a picture book may not be as distant or intimidating as we often imagine.
At the beginning of the session, I quickly told Liu Laoshi that my Chinese was still very basic.
He immediately turned to me and said in English:
“It’s okay, if you understand English.”
And throughout the workshop, he switched between Mandarin and English.
It was such a small act of kindness, but one I deeply appreciated.
What stayed with me even more, though, was how he made picture-book making feel playful, simple, and possible to begin.
He started with a very simple slide:
How to begin a story
There were only three possibilities:
* a character
* a place
* something happens
And you did not need all three.
Just one was enough to begin.
I loved this idea because suddenly, picture-book making no longer felt so far out of reach.
Then he showed us a tiny handmade picture book about a washing machine in a laundromat that wanted to retire.
The illustrations were rough sketches.
The text was handwritten.
Honestly, it looked more like a draft than a finished book.
Yet everyone in the room was completely engaged.
At that moment, I found myself thinking:
Perhaps perfection is not the most important thing in storytelling.
Sometimes what keeps us reading is simply the strength of an idea.
After sharing several more handmade books, he showed one final slide:
How to end a story
Again, there were only three possibilities:
* go home
* finish something
* feel satisfied
And once again:
Just one was enough to end the story.
It sounded incredibly simple.
Yet somehow, it made storytelling feel surprisingly possible.
Then it was our turn.
We began creating our own mini handmade picture books from a single sheet of A3 paper.
We folded and cut it into a tiny 8-spread book.
We drew the first spread, then passed it around for others in the room to continue.
When the book finally returned to us, a story had slowly taken shape.
We decided how it would end, gave it a title, and designed the cover.
It was fun, nerve-wracking, and full of uncertainty in the best way 😆
After the workshop, I looked up an interview with Liu Hsu Kung.
He explained that handmade books are different from books created for publication.
They do not begin with the intention of being published.
Instead, they begin with the desire to explore one’s own thoughts and feelings.
He has created more than 40 handmade picture books, though only about 20 were eventually published.
He shared that making handmade books brought him joy because there was no pressure from publishers.
No one telling him what to revise.
No commercial expectations.
Just freedom.
Reading this made me think:
Perhaps this is one reason his books feel so deeply personal.
Because before becoming “books,” they were first given space to play, experiment, and grow.
Before the session ended, Liu laid many handmade books across the table for us to browse.
One immediately caught my eye — and luckily, it was written in English.
The title is The Pig is a Superhero.
He’s actually an ordinary pig.
But every time something happened, a rabbit only witnessed part of the situation, leading the rabbit to believe that the pig had some kind of superpower 😆
It was such a playful exploration of incomplete pictures and misunderstanding.
I loved it so much that I asked Liu Laoshi:
“Can I buy this book”
He laughed and replied:
“It will probably be published next year.”
Oh… I felt incredibly privileged to get to read it first 😆
And of course —
I will definitely buy it when it comes out.
Reference:
Wang, X. (n.d.). Author Interview: Liu Xugong, unwilling to compromise. Aiyue Charity. Republished by Feng Zikai Chinese Children’s Picture Book Award.
https://fengzikaibookaward.org/zh/2022_hsu-kung-liu/
