27/05/2026
#ย้อนวันวานผ่านความทรงจำในภาพเก่า
๑๒๐ ปีพุทธทาสภิกขุ ผู้เป็นอักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ แห่งจุฬาฯ
๒๗ พฤษภาคม ๒๕๖๙ เป็นวาระ ๑๒๐ ปีแห่งชาตกาลของพระธรรมโกศาจารย์ (เงื่อม อินฺทปญฺโญ) หรือ ✨ท่านพุทธทาสภิกขุ✨ พระเถรผู้ทรงคุณอย่างยิ่งในพระพุทธศาสนา ด้วยการถ่ายทอดสอนสั่งธรรมะด้วยความเข้าใจในหลักธรรมปฏิบัติที่สามารถพิสูจน์ให้เห็นจริง หรือปฏิบัติให้ปรากฏผลจริงได้ในชีวิตปัจจุบัน อันนำไปสู่ความดับทุกข์ได้จริงในชีวิตนี้ ทั้งยังได้นิพนธ์ผลงานอีกเป็นจำนวนมาก ทั้งได้รับการแปลในหลากหลายภาษา ต่อยอดองค์ความรู้ และเสริมสร้างความเข้าใจในคำสอนของพระพุทธศาสนาแก่มหาชนทั่วโลก
•
สภาจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการประชุมครั้งที่ ๔๕๘ เมื่อวันที่ ๒๘ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๐ ได้พิจารณาเห็นว่า "พระเทพวิสุทธิเมธี" (สมณศักดิ์ในขณะนั้น) หรือ ✨ ท่านพุทธทาสภิกขุ ✨ได้อุทิศศึกษาค้นคว้าแสวงหาหลักพุทธธรรมตามที่พระโบราณาจารย์แห่งพระพุทธศาสนาได้จดจารึกไว้ ทั้งในคัมภีร์พระไตรปิฎกตลอดจนอรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา รวมทั้งปกรณ์พิเศษต่าง ๆ จนกล่าวได้ว่าเป็นผู้มีความรู้แตกฉานอย่างยิ่งในพระไตรปิฎกและคัมภีร์เหล่านั้น แล้วนำมาเรียบเรียงบรรยายขยายความตามรูปแบบที่ท่านสร้างสรรค์ขึ้นเพื่อประโยชน์สุขของมหาชน
•
ในด้านวิปัสสนาธุระ ก็ได้นำเอาความรู้จากที่ได้ศึกษาทั่วถึงแล้วมาปฏิบัติจนปรากฏผลประจักษ์แก่ตนเอง และผู้อื่นผู้ดำเนินตามปฏิปทาของท่าน ดังความตอนหนึ่งในคำประกาศเกียรติคุณพระเทพวิสุทธิเมธี (สมณศักดิ์ในขณะนั้น) ความว่า
“จากการศึกษาค้นคว้าความรู้ทางพระพุทธศาสนาจนมีความรอบรู้อย่างแตกฉาน และการนำความรู้ดังกล่าวมาเผยแพร่ให้เป็นประโยชน์แก่มหาชนมาเป็นเวลานาน พระเทพวิสุทธิเมธี หรือ พุทธทาสภิกขุ ได้ก่อให้เกิดผลงานทางวิชาการด้านพุทธศาสตร์อันควรแก่การยกย่องเป็นจำนวนมาก นับเฉพาะชุด “ธรรมโฆษณ์” ที่ได้รับการตีพิมพ์เผยแพร่แล้ว เป็นหนังสือขนาดใหญ่จำนวน ๕๓ เล่ม และที่เป็นหนังสือเล่มเล็ก ๆ ซึ่งมีผู้ขออนุญาตไปพิมพ์เผยแพร่ในโอกาสต่าง ๆ อีกจำนวนหนึ่ง ที่ยังอยู่ในรูปของแถบบันทึกเสียงที่ยังไม่ได้ตีพิมพ์เผยแพร่อีกเป็นจำนวนมาก บางเรื่องของผลงานดังกล่าวนี้มีชาวต่างประเทศจัดแปลและพิมพ์เผยแพร่ไปทั่วโลก มีทั้งที่เป็นภาษาอังกฤษ ภาษาเยอรมัน และภาษาจีน มีนักศึกษาทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศไม่น้อยกว่า ๕ คน ได้ทำวิจัยเกี่ยวกับผลงานและความคิดของท่านพุทธทาสภิกขุแล้วเสนอเป็นวิทยานิพนธ์สำหรับปริญญาดุษฎีบัณฑิตต่อมหาวิทยาลัยในต่างประเทศและได้สำเร็จการศึกษาแล้วทั้งสิ้น”
•
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ถวายปริญญาอักษรศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์แห่พระเดชพระคุณ พระธรรมโกศาจารย์ (เงื่อม อินฺทปญฺโญ) เมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๓๐ ณ ลานหินโค้ง สวนโมขพลาราม อำเภอไชยา จังหวัดสุราษฎร์ธานี
•
พระธรรมโกศาจารย์ (เงื่อม อินฺทปญฺโญ) มรณภาพ ณ สวนโมกขพลาราม เมื่อวันที่ ๙ กรกฎาคม ๒๕๓๖ สิริรวมอายุ ๘๗ ปี ๖๗ พรรษา หากแต่ผลงานและแนวทางปฏิบัติของท่าน ยังคงเป็นแรงบันดาลใจ และต่อยอดความรู้ความเข้าใจในพระพุทธศาสนาจนถึงปัจจุบัน ดังที่ท่านได้ประพันธ์ไว้ว่า
“พุทธทาส ยังอยู่ไป ไม่มีตาย อยู่รับใช้ เพื่อนมนุษย์ไม่หยุดเฉย
ด้วยธรรมโฆษณ์ตามที่วางไว้อย่างเคย โอ้เพื่อนเอ๋ยมองเห็นไหมอะไรตายฯ
แม้ฉันตาย กายลับ ไปหมดแล้ว แต่เสียงสั่ง ยังแจ้ว แว่วหูสหาย
ว่าเคยพลอดกันอย่างไรไม่เสื่อมคลาย ก็เหมือนฉันไม่ตาย กายธรรมยัง”