31/07/2026
ลายเถาบัว หรือ ฉานจื่อเหลียน (缠枝莲 - Chán Zhī Lián) หนึ่งในลวดลายที่ได้รับความนิยมตกแต่งลงบนเครื่องถ้วยจีน นอกจากมีความงดงามแล้วยังแฝงความหมายมงคล สื่อถึงความเจริญรุ่งเรืองที่สืบทอดต่อเนื่องไม่ขาดสาย ดอกบัวแทนความบริสุทธิ์ สง่างาม และคุณธรรมอันสูงส่ง นอกจากนั้น คำว่า "เหลียน" (莲) ยังพ้องเสียงกับคำว่า "เหลียน" (连) ที่แปลว่า ต่อเนื่อง จึงมักถูกใช้เป็นคำอวยพรให้มีความสุข ความโชคดี และความสำเร็จอย่างต่อเนื่องไม่ขาดสาย
🔸ต้นกำเนิดจากต่างแดน (ยุคราชวงศ์ฮั่น ถึง ราชวงศ์เหนือ-ใต้)
นักประวัติศาสตร์ศิลปะจาก British Museum กล่าวว่าลายเถาดอกบัวได้รับอินธิพลมาจาก "ลายใบอะแคนทัส" (Acanthus) และ "ลายเถาองุ่น" (Grapevine motif) ในศิลปะกรีก-โรมันและเปอร์เซีย ซึ่งแพร่ขยายเข้ามายังจีนผ่านเส้นทางสายไหมตั้งแต่สมัยราชวงศ์ฮั่น
🔸หลอมรวมวัฒนธรรมจีน (ยุคราชวงศ์ถัง ถึง ราชวงศ์ซ่ง)
ในสมัยราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618–907) เป็นยุคแห่งความมั่งคั่งและเปิดรับวัฒนธรรม ลายเถาเลื้อยถูกพัฒนาจนมีความอ่อนช้อย ลื่นไหล และอ่อนโยนยิ่งขึ้น จนกระทั่งในสมัยราชวงศ์ซ่ง (ค.ศ. 960–1279) ลายเถาดอกบัวมีสัดส่วนสมจริงยิ่งขึ้น และถูกนำมาใช้ตกแต่งลงบนเครื่องปั้นดินเผาอย่างแพร่หลาย โดยใช้เทคนิคการสลักแกะลายและการกดพิมพ์ลาย
🔸แพร่หลายบนเครื่องถ้วยจีน (ยุคราชวงศ์หยวน)
ในช่วงราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1271–1368) ช่างสังคโลกในเมืองจิงเด๋อเจิ้น (Jingdezhen) ได้พัฒนางานวาดลายเขียนสีน้ำเงินใต้เคลือบจนเป็นที่นิยม ลายฉานจื่อเหลียนกลายเป็นลวดลายหลักที่ถูกเขียนลงบนแจกัน จาน และโถขนาดใหญ่ ดอกบัวในยุคหยวนมักมีปลายกลีบแหลม ลำเถาหนา เข้มแข็ง และวาดเต็มพื้นที่ภาชนะ
🔸จุดสูงสุดแห่งความประณีต (ยุคราชวงศ์หมิง และ ราชวงศ์ชิง)
ในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) ลายฉานจื่อเหลียนได้รับการจัดสรรโครงสร้างอย่างเป็นระเบียบและถูกกำหนดให้เป็น "ลายมาตรฐานของเครื่องถ้วยหลวง" (官窑) ต่อมาในสมัยราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1644–1912) การวาดลายฉานจื่อเหลียนเข้าสู่ยุคที่สมบูรณ์แบบ มีการใช้เทคนิคลงสีบนเคลือบหลายรูปแบบ โดยเฉพาะในยุคจักรพรรดิคังซี ยงเจิ้ง และเฉียนหลง ลายเถาบัวถูกวาดอย่างวิจิตรงดงามที่สุด
▫️Geng, Baochang (耿宝昌). Ming Qing ci qi jian ding (明清瓷器鉴定) [การตรวจพิสูจน์เครื่องถ้วยชามสมัยหมิงและชิง]. Beijing: Zi jin cheng chu ban she, 1993.
▫️Feng, Xianming (冯先铭). Zhongguo tao ci (中国陶瓷) [เครื่องปั้นดินเผาจีน]. Shanghai: Shanghai gu ji chu ban she, 2001.
▫️Ma, Weidu (马未都). Ci zhi wen (瓷之纹) [ลวดลายของเครื่องถ้วยจีน]. Beijing: Zhong xin chu ban she, 2014.
▫️Medley, Margaret. The Chinese Potter: A Practical History of Chinese Ceramics. Oxford: Phaidon Press, 1989.
▫️Pope, John Alexander. Chinese Porcelains from the Ardebil Shrine. Washington, D.C.: Freer Gallery of Art, Smithsonian Institution, 1956.
▫️Rawson, Jessica. Chinese Ornament: The Lotus and the Dragon. London: British Museum Publications, 1984.
#ของโบราณ #ของเก่า #ทัวร์พิพิธภัณฑ์
