Zajmuje się kulturą ludową polskiej Orawy: gromadzimy, opisujemy i pokazujemy zbiory z nią związane. Początki tego pierwszego w powojennej Polsce muzeum na wolnym powietrzu sięgają daleko wstecz, do lat 30. Wtedy to zacni potomkowie sołtysio-szlacheckiego rodu Moniaków przekazali na rzecz Skarbu Państwa pozostałą cząstkę swojej ojcowizny. Byli to Joanna z Łaciaków Wilczkowa i jej brat, na stałe mi
eszkający już w Budapeszcie – Aleksander Łaciak (a właściwie Sándor Lattyak). To ich starodawne dworskie osiedle otoczone potokami, w nieregularnym układzie, z widoczną w dalszym planie sylwetką Babiej Góry, robiło niesłychane wrażenie na każdym przybyszu. Po śmierci ostatniej z rodu Joanny Wilczkowej w 1951 roku, która zamieszkiwała starodawną siedzibę rodową na zasadzie dożywocia, zniszczony dwór wraz z zespołem budynków gospodarczych został odnowiony staraniem między innymi konserwatorki zabytków – dr Hanny Pieńkowskiej. Zrodziła się myśl zorganizowania tutaj skansenu gromadzącego i chroniącego spuściznę orawskiej kultury i historii. Z czasem za sprawą determinacji wielu ludzi, a szczególnie dr Wandy Jostowej, udało się odtworzyć dawną orawską wieś z jej zabudowaniami, małą architekturą, zakładami przemysłu wiejskiego, budynkami sakralnymi i użyteczności publicznej, która wciąż się rozwija i wzbogaca o nowe elementy. Muzeum – Orawski Park Etnograficzny prezentuje kulturę ludową polskiej części Orawy. Na niemal 12 hektarach znajduje się około 60 obiektów, które składają się na prawie 40 wystaw. Dwór i zagrody ukazują warunki bytowe ludności od biednych po zamożnych gospodarzy, ich życie codzienne naznaczone ciężką pracą i czas świąteczny – czas radości i nadziei – oba pełne rozmaitych zabiegów mających zapewnić życiową pomyślność. Zakłady przemysłu ludowego prezentują z kolei technologie produkcji, trud żmudnej pracy rzemieślników, ale i umiejętność wprzęgania sił natury w procesy wytwórcze człowieka. Wszystko to wespół budynkami użyteczności publicznej, obiektami sakralnymi, małą architekturą i otaczającą przyrodą tworzy niepowtarzalny klimat podróży w czasie do świata naszych przodków. Oprócz ekspozycji stałych skansen organizuje również wystawy czasowe o zróżnicowanej tematyce oraz rozmaite wydarzenia, imprezy, spotkania i seminaria. Najpopularniejszym jest Święto Borówki – największa, cykliczna impreza plenerowa o charakterze folklorystycznym odbywająca się w skansenie tradycyjnie w ostatnią niedzielę lipca, której towarzyszą rozmaite występy, targi sztuki ludowej, konkursy i degustacje. Ważnym elementem w działalności muzeum stały się także zajęcia edukacyjne, których bogata oferta wpisała się już na stałe w programy wycieczek szkolnych i przedszkolnych wielu małopolskich placówek i organizatorów turystyki. Dzisiejszy skansen zatem, podobnie jak niegdyś sam szlachecki dwór, pełni rolę ośrodka kulturalnego Polskiej Orawy. Zajmuje się gromadzeniem, opisem i ekspozycją zbiorów z nią związanych. Działa by badać, chronić i popularyzować dziedzictwo regionu. Jest jego bijącym sercem. Muzeum jest bowiem żywe przede wszystkim wtedy, kiedy istnieją widzowie-odbiorcy kultury i ludzie, którzy z całą swoją wiedzą i entuzjazmem będą chcieli i potrafili tę kulturę udostępnić.
