21/09/2026
Katarzyna Łata / Deszczem pachnie cały czas / wernisaż
Wernisaż: 11.09.2026 / godz. 17.00
Wystawa: 3–27.09.2026
Galeria Fotografii ZPAF
ul. Św. Marcina 4 , Wrocław
Kurator wystawy: Andrzej Zygmuntowicz
Wystawa w ramach Wrocławska Noc Fotografii
Są obrazy, które pojawiają się przed oczami. Są też takie, które rozpoznaje się dopiero po czasie, jak zapach deszczu unoszący się nad rozgrzaną ziemią. Nie daje się zatrzymać, nie posiada wyraźnego kształtu, a jednak pozostaje jednym z najbardziej intensywnych doświadczeń pamięci. Fotografia należy właśnie do tej drugiej kategorii. Nie jest dowodem obecności rzeczy. Jest sposobem odczuwania ich nieobecności.
Tytuł wystawy nie opisuje zjawiska atmosferycznego. Otwiera przestrzeń doświadczenia, w której czas nie płynie linearnie, lecz osadza się warstwami. „Cały czas” nie oznacza nieustannie. Oznacza: wciąż. W pamięci, w ciele, w świetle, w przedmiotach i miejscach, które zachowują więcej, niż są w stanie ujawnić. Fotografia nie zatrzymuje chwili. Pozwala jej powracać.
Dlatego obrazy zgromadzone na tej wystawie nie budują zamkniętej narracji. Tworzą pole napięć pomiędzy tym, co materialne i niematerialne, pomiędzy doświadczeniem a wyobrażeniem, pomiędzy zdarzeniem i jego późniejszym echem. Każdy cykl jest osobnym sposobem stawiania pytań o naturę obrazu, ale żaden nie rości sobie prawa do odpowiedzi. Fotografia nie rozstrzyga. Fotografia pozostawia. Pozostawia ślady światła na powierzchni obrazu i ślady obrazów w pamięci patrzącego.
Koany nie proponują zagadek do rozwiązania. Są obrazami, które opierają się jednoznacznemu odczytaniu. W tradycji zen koan nie prowadzi do odpowiedzi, lecz do przekroczenia sposobu, w jaki zwykle zadajemy pytania. Fotografia może działać podobnie. Nie wyjaśnia rzeczywistości. Zawiesza potrzebę jej natychmiastowego zrozumienia.
Gry i zabawy nie odnoszą się do lekkości. Gra staje się tu strukturą doświadczenia, próbą negocjowania reguł pomiędzy przypadkiem a decyzją, pomiędzy tym, co zostaje dostrzeżone, a tym, co pozostaje poza kadrem. Każde spojrzenie jest wyborem. Każdy wybór jest rezygnacją.
Via nie oznacza przemieszczania się z jednego miejsca do drugiego. Jest sposobem istnienia. Obraz nigdy nie jest celem. Jest wydarzeniem pomiędzy. Fotografia nie kończy ruchu. Pozostaje jego fragmentem.
Cała wystawa rozwija się pomiędzy światłem a zapachem. Światło pozostawia obraz. Deszcz pozostawia woń. Oba zjawiska istnieją dzięki temu, że coś wydarzyło się wcześniej. Fotografia również przychodzi zawsze po. Nigdy nie jest teraźniejszością. Jest jej cichym pogłosem. Być może właśnie dlatego obrazy nie domagają się interpretacji. Potrzebują jedynie czasu. Tak jak ziemia potrzebuje chwili, aby po pierwszym deszczu oddać zapach, którego wcześniej nie było. Patrzenie staje się wtedy czynnością zmysłową w najszerszym znaczeniu. Obejmuje nie tylko wzrok, lecz także pamięć, dotyk, wyobraźnię i to szczególne doświadczenie, kiedy obraz wydaje się znajomy, choć nigdy wcześniej nie został zobaczony. Fotografia nie przedstawia świata. Pozwala odczuć jego obecność jeszcze długo po tym, gdy przeminął. Dlatego deszczem pachnie cały czas.
Katarzyna Łata
Artystka sztuk wizualnych, doktorka sztuki i wykładowczyni akademicka, kuratorka wystaw. Tworzy w obszarze sztuk wizualnych, głównie w oparciu o medium fotografii. Autorka kilkudziesięciu wystaw indywidualnych, wielu zbiorowych oraz happeningów fotograficznych, a także redaktorka książek fotograficznych, kuratorka licznych wystaw, jurorka konkursów i przeglądów portfolio. Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, Wydziału Grafiki w Katowicach (1999). Członkini Związku Polskich Artystów Plastyków (od 1999), Związku Polskich Artystów Fotografików (od 2000) - tu: w Radzie Artystycznej ZPAF (od 2017, od maja b.r. pełni funkcję przewodniczącej RA). Kuratorka Galerii KATOWICE ZPAF (2000 – 2017), wiceprezeska d.s. artystycznych Okręgu Śląskiego ZPAF (2002 – 2005), prezeska Okręgu Śląskiego ZPAF w czterech kolejnych kadencjach (2005 – 2017). Obecnie członkini Okręgu Krakowskiego ZPAF. W latach 2014-2026 była kuratorką czterech Galerii Miasta Ogrodów. Inicjatorką i koordynatorką Nocy Galerii w Katowicach NOC-K (2014-2025). Jest członkinią Stowarzyszenia MONADA (od 2023). Wykłada na Akademii Śląskiej w Katowicach oraz w Studium Fotografii ZPAF w Warszawie. Od lutego b.r. pełni funkcję dyrektorki Sosnowieckiego Centrum Sztuki – Zamek Sielecki. W 2010 roku otrzymała nagrodę Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego za osiągnięcia twórcze i wkład w rozwój polskiej kultury, a w roku 2017 Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
fot. Sebastian Szczepanowski, Tomislav Pranić
