Muzeum Ziemi w Warszawie

10/06/2026

PAN Muzeum Ziemi w Warszawie na Pikniku Naukowym🦴🦣🔎

Zbliża się tegoroczna edycja Piknik Naukowy im. prof. Łukasza Turskiego, organizowanego przez Polskie Radio i Centrum Nauki Kopernik. Hasło przewodnie wydarzenia brzmi: „Z życia wzięte”. Wśród bogatej oferty pokazów, warsztatów i atrakcji popularyzujących naukę nie może zabraknąć również propozycji przygotowanych przez PAN Muzeum Ziemi w Warszawie.

Zabierzemy Was w fascynującą podróż do świata paleontologii – nauki zajmującej się badaniem śladów dawnego życia zachowanych w skałach. Poznacie pracę paleontologów, którzy w różnego rodzaju skałach poszukują skamieniałości.

Na naszym stanowisku będziecie mogli poczuć się jak prawdziwi badacze w terenie – samodzielnie wyszukiwać, segregować i oznaczać skamieniałości organizmów morskich, a także rozpoznać autentyczne kości dużych ssaków żyjących w epoce lodowcowej.

📍 Czekamy na Was w Strefie Cywilizacji, przy stanowisku E11!

📅 Do zobaczenia w sobotę, 13 czerwca 2026 r., na PGE Narodowym!

📌 PGE Narodowy
al. Księcia Józefa Poniatowskiego 1
Warszawa

06/06/2026

Wiele gatunków prehistorycznych ssaków opisano wyłącznie na podstawie zębów. Wynika to z faktu, że szkliwo jest najtwardszą substancją wytwarzaną przez organizmy żywe, dlatego zęby ssaków bardzo dobrze zachowują się w zapisie kopalnym, niekiedy stanowiąc jedyną pozostałość po wymarłym gatunku. Na szczęście nawet blisko spokrewnione ssaki różnią się morfologią powierzchni zgryzowych przedtrzonowców i trzonowców. Dzięki temu kopalne zęby stanowią niezastąpione źródło wiedzy o dawnej bioróżnorodności ssaków.

Znaleziska licznych zębów wymarłych gryzoni w pobliżu miejscowości Węże w okolicach Wielunia pokazują, że w późnym pliocenie (około 2,9–2,6 mln lat temu) na terenach dzisiejszej Polski żyły wymarłe bobry z rodzajów Trogontherium i Dipoides, a także przedstawiciele wymarłej rodziny Baranomyidae, przypominający współczesne norniki.

Zapraszamy do zapoznania się z posterami przygotowanymi przez PAN Muzeum Ziemi w Warszawie na temat ewolucji zębów oraz niewielkich skamieniałości, a także do odwiedzenia muzeum, gdzie mogą Państwo podziwiać skamieniałe zęby małych i dużych wymarłych zwierząt!
Link poniżej 👇
https://mz.pan.pl/kregowce-pod-mikroskopem/

Fot. 1 – Zęby trzonowe i przedtrzonowe bobrów z rodzaju Dipoides (A) oraz gatunku Trogontherium minus (B, C, D, E) (fot. Marian Dziewiński).

Fot. 2 – Zęby trzonowe Baranomys longidens, wymarłego bliskiego kuzyna norników (fot. Michał Czernielewski).

05/06/2026

To już ostatni weekend wyjątkowej wystawy malarstwa Marcina Ambrozika – paleoartysty z Będzina, którego prace przenoszą nas w realistyczny, pełen napięcia świat prehistorycznych zwierząt i pradawnych krajobrazów.

Jeśli jeszcze nie mieliście okazji zobaczyć tej niezwykłej ekspozycji, to najlepszy moment, by nadrobić zaległości. Warto przyjrzeć się obrazom artysty, który jest także głównym ilustratorem powstającej w naszym Muzeum wystawy „Wielkie ssaki epoki lodowcowej”.

Wystawa czynna tylko do 8 czerwca !

Serdecznie Zapraszamy!

04/06/2026

Podczas spaceru po lesie lub parku możecie natknąć się pod drzewami na niewielkie skupiska złożone najczęściej z sierści, drobnych kostek i piór. Są to wypluwki, czyli niestrawione resztki pokarmu. Najczęściej kojarzone są z ptakami drapieżnymi, takimi jak sowy, choć produkują je również inne ptaki, na przykład krukowate. Wypluwki dostarczają informacji zarówno o diecie ptaków, jak i o drobnych zwierzętach występujących w najbliższej okolicy.

Zapraszamy do zapoznania się z posterem przygotowanym przez pracowników PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, poświęconym bardzo drobnym szczątkom i skamieniałościom kręgowców.
Link poniżej 👇
https://mz.pan.pl/kregowce-pod-mikroskopem/

Fot. 1 – Puszczyk z okolic PAN Muzeum Ziemi w Warszawie (fot. Dariusz Nast).

Fot. 2 – Wypluwka zawierająca kości gryzonia, prawdopodobnie smużki, długość: 3,8 cm (fot. Dariusz Nast).

Fot. 3 – Wypluwka zawierająca kości gryzoni, długość: 4,5 cm (fot. Dariusz Nast).

Fot. 4 – Kości gryzoni wydobyte z wypluwki, skala: 1 cm (fot. Dariusz Nast).

03/06/2026

02/06/2026

Czy wiesz, że w ludzkich uszach znajdują się mikroskopijne „kamyczki”?

Są to malutkie struktury zbudowane z węglanu wapnia, nie większe niż 0,03 milimetra. Nazywa się je otolitami i stanowią pamiątkę po naszych rybich przodkach. U ryb, zwłaszcza promieniopłetwych – takich jak karp, szczupak, kulbin czy błękitek – są one szczególnie dobrze rozwinięte. Dzięki temu, nawet jeśli po wielu milionach lat z całej ryby w stanie kopalnym zachowają się jedynie te niewielkie struktury, naukowcy potrafią rozpoznać, z jakim gatunkiem mają do czynienia.

Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o otolitach i innych mikroskamieniałościach kręgowców, zachęcamy do obejrzenia naszego posteru w kąciku edukacyjnym PAN Muzeum Ziemi w Warszawie.

Link poniżej 👇
https://mz.pan.pl/kregowce-pod-mikroskopem/

Fot. 1 – Otolity wymarłego błękitka Micromesistius arcuatus z Rybnicy sprzed 18 milionów lat (fot. Dariusz Nast).

Fot. 2 – Współczesny błękitek Micromesisitius poutassus (źródło: www.aquaportail.com).

Fot. 3 – Otolity kulbina, skala: około 3 cm (fot. Gunther Tschuch).

Fot. 4 – Kulbin Argyrosomus regius (fot. Dguendel).

30/05/2026

Czy możliwe, że Sting śpiewał o gipsie? Niemal każdy z nas kojarzy lub pamięta znany utwór Stinga „Desert Rose”. Tytuł ten może nawiązywać do tak zwanej róży pustyni. Tym terminem określa się nie tylko sucholubną roślinę z rodziny toinowatych, lecz także skupienia kryształów, które wyrastają na pustyniach i swoim kształtem przypominają róże. Róża pustyni, choć nie jest żywa, również potrzebuje wody i słońca, by rosnąć.

Róża pustyni może składać się albo z kryształów gipsu (uwodnionego siarczanu wapnia – CaSO4·2H2O), albo barytu (siarczanu baru – BaSO4). Powstaje, gdy pod wpływem wzrostu temperatury woda na piaszczystym terenie zaczyna parować, uwalniając kryształy soli.

Barytowe róże pustyni zazwyczaj różnią się od gipsowych łagodniejszymi krawędziami kryształów tworzących ich płatki. Największe róże pustyni można spotkać m.in. na Saharze i w Dolinie Śmierci – osiągają nawet metr średnicy oraz masę dochodzącą do kilkudziesięciu kilogramów.

Róże pustyni znajdują się w kolekcjach PAN Muzeum Ziemi w Warszawie. Może nie pachną jak prawdziwe kwiaty, ale zachwycają równie mocno – podobnie jak róże rosnące przy wejściu na teren Białego Pałacyku.

Które róże podobają się Wam bardziej?

30/05/2026

29/05/2026

Zapraszamy na finisaż wystawy „Duch miejsca”!

Willa Pniewskiego, będąca częścią PAN Muzeum Ziemi w Warszawie, to miejsce niezwykłe — pełne historii miasta, powstańczych śladów i intymnego charakteru dawnego domu architekta. Wystawa „Duch miejsca” pokazuje, jak ta przestrzeń oddziałuje na artystki przez pamięć, zmysły, materię i żywioły: kamień, ogień, wodę i powietrze.

To już ostatni weekend, by zobaczyć tę wyjątkową ekspozycję. Wystawa czynna jest tylko do 5 czerwca 2026 roku.

Finisaż odbędzie się 2 czerwca 2026 roku o godzinie 17:00.

Serdecznie zapraszamy!