19/06/2026
Rachela Auerbach, Henryka Łazowertówna, Bluma Wasser, Gela Seksztajn, Gustawa Jarecka, Cecylia Słapakowa, Salomea Ostrowska – siedem członkiń grupy Oneg Szabat, które znamy z imienia i nazwiska. Ich wkład w tworzenie Podziemnego Archiwum Getta Warszawskiego był nieoceniony.
✒️ Dziś, w 117 rocznicę urodzin wspominamy jedną z nich, Henrykę Wandę Łazowertównę – poetkę, działaczkę społeczną, członkinię grupy Oneg Szabat, grupy kierowanej przez Emanuela Ringelbluma.
✒️ Dla Oneg Szabat opisywała historię najuboższych i najsłabszych mieszkańców getta. Pisała przede wszystkim o uchodźcach, wyszukując w statystykach samopomocowych raportów losy poszczególnych żydowskich rodzin i ukazując ich walkę o przetrwanie w getcie.
✒️ W getcie Henryka Łazowertówna nadal uczestniczyła w wieczorkach poetyckich i pisała wiersze. Piosenkę z tekstem jej najbardziej znanego wiersza „Mały szmugler” w gettowych restauracjach i teatrach wykonywała słynna pieśniarka Diana Blumenfeld:
„Mały szmugler"
Przez mury, przez dziury, przez warty
Przez druty, przez gruzy, przez płot
Zgłodniały, zuchwały, uparty
Przemykam, przebiegam jak kot.
W południe, po nocy, o świcie
W zawieje, szarugę i skwar
Po stokroć narażam swe życie
Nadstawiam dziecinny swój kark.
Została zamordowana w Treblince podczas wielkiej akcji likwidacyjnej – nie chciała opuścić swojej matki i nie skorzystała z możliwości ucieczki z Umschlagplatzu.
Zapraszamy na Marsz Pamięci, który w tym roku będzie poświęcony kobietom w getcie warszawskim. 22 lipca wspólnie wyruszymy z Umchlagplatzu w kierunku skweru Racheli Auerbach.
Zachęcamy do lektury artykułu: https://shorturl.at/12oOk
Fot. Okładka książki autorstwa Henryki Łazowertówny, „Imiona świata", 1934, Polona