Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute

Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute http://www.jhi.pl/ Emanuel Ringelblum Jewish Historical Institute is one of the most important research institutes concerning Polish and Central European Jews.

The mission of the Jewish Historical Institute is to spread knowledge about the heritage of the thousand years of Jewish presence on the Polish lands. The institution realizes its aim among others through presenting its collections as temporary and permanent expositions, organizing various kinds of artistic events, academic conferences and public education meetings, as well as educational and publishing activity. The Institute is both a depository of the memory of the past and a living cultural center – a place that actively participates in the process of creating historical awareness and forming civic attitudes. The mission of the Jewish Historical Institute is to care for the Jewish legacy preserved in the archives of our Institute. Our collections consist of eight million pages of varied documents. The most significant part of the collections is the Underground Archive of the Warsaw Ghetto, also known as the Ringelblum Archive. At the Institute, we look after Jewish cultural monuments across Poland and see to their documentation. In addition, we are developing the largestJudaic library in Poland. As of today, the collection numbers over 85,000 volumes, including a few thousand old prints and manuscripts that require special maintenance. We want to expand our publishing activity in order to publish, among others, Holocaust testimonies and works presenting the history of the Jews in Poland and around the world. A special task of the JHI is the development of genealogical work. For people from around the world who are searching for their roots, our Institute’s archives, together with the experience and knowledge of our employees, are of invaluable help. We protect and preserve Poland’s largest collection of works of art of Jewish interest which is held in our storerooms. It consists of over 15,000 pieces that we want to present to the widest possible audience. In our collection, there are works of artists of Jewish origin, as well as a rich collection of crafts and Judaica. The Jewish Historical Institute is actively involved in educational and cultural activities that show a wide audience — especially those with a special interest in the subject — the history and culture of Polish Jews. We want to continue our existing cooperation with partner institutions, as well as to establish new working relations with the biggest research and display centers in Poland and throughout the world that are devoted to the subjects of Jewish history, Holocaust memory and museum management. We have the biggest research team in Poland dedicated to Jewish heritage. There are research teams working at the Jewish Historical Institute that have enabled us to develop our program of educational activities and lectures. Our primary and most important task involves conducting research in the areas of Jewish history and culture, with particular emphasis on JHI Archives-based research. We plan to create proper IT tools that will enable us to systematize the resources of our Institute and make them more readily available.

Zapraszamy na spotkanie wokół „Megili życia” Chaima Arona Kapłana - jednego z najważniejszych dzienników pisanych w getc...
20/08/2026

Zapraszamy na spotkanie wokół „Megili życia” Chaima Arona Kapłana - jednego z najważniejszych dzienników pisanych w getcie warszawskim - na Festiwal Kultury Żydowskiej w Grodzisku Mazowieckim.

Kapłan zapisywał codzienność getta: głód, choroby i śmierć, ale także pracę, relacje między ludźmi, życie religijne i próby zachowania choćby namiastki normalności. Jego dziennik to niezwykle osobiste i szczegółowe świadectwo życia w świecie, który stopniowo przestawał istnieć.

Spotkanie odbędzie się z okazji pierwszego polskiego przekładu dziennika wydanego nakładem wydawnictwa ŻIH. Porozmawiamy o tekście, jego znaczeniu oraz o tym, co daje nam dziś możliwość czytania tego wyjątkowego świadectwa po polsku.

🎙️ Gośćmi spotkania będą Justyna Majewska z naszego Instytutu i Aleksandra Bańkowska.

🕕 czwartek 20.08.2026 godz. 18:00
📍budynek Dworca PKP, 1 Maja 4, Grodzisk Mazowiecki

📷 20 sierpnia 1908 roku urodziła się Julia Pirotte – fotoreporterka prasowa żydowskiego pochodzenia. 📷 Julia Pirotte, wł...
20/08/2026

📷 20 sierpnia 1908 roku urodziła się Julia Pirotte – fotoreporterka prasowa żydowskiego pochodzenia.

📷 Julia Pirotte, właściwie Gina Diament, dorastała w ubogiej rodzinie żydowskiej. W 1934 roku wyemigrowała do Belgii, gdzie wyszła za mąż za Jeana Pirotte'a. Tam zaczęła uczęszczać na kursy dziennikarstwa i studiowała fotografię.

📷 Wkrótce po wkroczeniu Niemców do Belgii w 1940 roku Pirotte została rozdzielona ze swym mężem i uciekła do południowej Francji. Tam pracowała jako fotografka prasowa dla „Dimanche Illustré”. Portretowała m.in. żydowskie dzieci i kobiety w obozie Bompard w Marsylii. Interesowała ją tematyka biedy, fotografowała głównie na ulicy. Była związana z francuskim ruchem oporu - pełniła funkcję łączniczki, fałszowała dokumenty.

📷 Po wojnie wróciła do Polski i rozpoczęła współpracę z Wojskową Agencją Fotograficzną. Pracowała m.in. jako fotoreporterka dla pism „Trybuna Wolności” i „Żołnierz Polski”. W tym czasie wykonała poruszający reportaż, składający się z około stu fotografii, na temat pogromu Żydów, do którego doszło w Kielcach 4 lipca 1946 roku.

📷 Głównym jej zainteresowaniem po wojnie pozostała jednak nadal tematyka społeczna. Od początku lat 80. jej prace, głównie z okupowanej Francji, były prezentowane w licznych instytucjach muzealnych w Polsce i na świecie (Arles, Nowy Jork, Charleroi, Londyn, Sztokholm). Największa część spuścizny fotografki znajduje się w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego i w Musée de la Photographie w Charleroi.

📷 Zmarła 25 lipca 2000 roku w Warszawie.

Na zdjęciach autorstwa Julii Pirotte:
1. Portret Julii Pirotte, ZIH-02-A-00001
2. Dwie starsze kobiety na schodach domu przy ulicy Rynek 35, 1948, Końskowola, ZIH-02-A-00044
3. Trumny z ciałami ofiar pogromu kieleckiego przy Szpitalu św. Aleksandra, 1946, Kielce, ZIH-02-A-00461
4. Kobieta karmiąca gołębie na ulicy Piwnej, w tle ruiny, 1946, Warszawa, ZIH-02-A-00107

◼️ 19 sierpnia 1942 roku to jedna z najtragiczniejszych dat w historii Otwocka. Tego dnia rozpoczęła się likwidacja miej...
19/08/2026

◼️ 19 sierpnia 1942 roku to jedna z najtragiczniejszych dat w historii Otwocka. Tego dnia rozpoczęła się likwidacja miejscowego getta, podczas której Niemcy wywieźli do obozu zagłady Treblinka II około 8 tysięcy ludzi.

„Jakżebym chciał wiernie i dokładnie opisać ten dzień, opisać tak plastycznie, żeby każdy był w stanie uzmysłowić sobie, jaką gehennę przeżyli ludzie w ten przeklęty dzień, gdy nagle przekonali się, że się dali oszuka”.
– pisał policjant z getta w Otwocku, Calek Perechodnik.

◼️ Przed wojną w Otwocku mieszkało ponad dziesięć tysięcy Żydów, co stanowiło około 55% ludności. We wrześniu nakreślono 1940 roku granice przyszłej tzw. dzielnicy żydowskiej. Stała się ona się drugim co do wielkości gettem w dystrykcie warszawskim. Składało się z trzech części – miasteczkowej i środkowej (połączonych przejściem przez tory) oraz kuracyjnej. Przez getto otwockie przeszło około czternaście tysięcy osób.

◼️ W styczniu 1941 r. dzielnice getta zostały zamknięte. Wprowadzono przepustki, które zostały unieważnione pod koniec maja pod pretekstem pojawienia się przypadków zachorowania na tyfus plamisty.

◼️ Sytuacja w otwockim getcie pogarszała się – nie wystarczało żywności szmuglowanej przez zamknięte granice dzielnicy. Zresztą coraz trudniej było ją kupić, z powodu braku pracy, a co za tym idzie, stałych dochodów. Aby przeżyć, Żydzi starali się sprzedać resztki majątku. Pod koniec 1941 r. pojawiły się przypadki śmierci głodowej.

◼️ Latem 1942 roku obok stacji kolejowej wytyczono teren na zakład stolarski. Obok torów kolejowych, aby łatwiej było ładować zgromadzone produkty. W skład warsztatu wchodzi starannie ogrodzony drutem kolczastym plac.

◼️ 19 sierpnia 1942 roku o godzinie 7 rano na ten sam plac zapędzono ludzi, którzy wagonami zostali wywiezieni do obozu zagłady Treblinka II i zamordowani w komorach gazowych…

Zachęcamy do lektury artykułu na naszej stronie: https://tiny.pl/mb27fzph7

Na zdjęciu: Otwock. Żydzi spędzeni przed wywózką do ośrodka śmierci w Treblince,
w dniu 19.08.1942. Zdjęcie wykonane z jadącego pociągu.

🎨 Dziś mija 141. rocznica urodzin Romana Kramsztyka - malarza i rysownika, jednego z najbardziej znanych artystów dwudzi...
18/08/2026

🎨 Dziś mija 141. rocznica urodzin Romana Kramsztyka - malarza i rysownika, jednego z najbardziej znanych artystów dwudziestolecia międzywojennego.

🎨 Roman Kramsztyk urodził się 18 sierpnia 1885 roku w Warszawie, w zasymilowanej żydowskiej rodzinie, zaangażowanej w działalność polityczną. Studiował w krakowskiej ASP w pracowni Józefa Mehoffera. Dużo podróżował i studiował m.in. w ASP w Monachium. Zapoznał się z malarstwem impresjonistów i twórczością Paula Cezanne’a. W czasie pobytu w Krakowie poznał m.in. Henryka Kunę i Leopolda Gottlieba.

🎨 W lecie 1939 roku Roman Kramsztyk przyjechał do Warszawy, aby uregulować sprawy spadkowe po śmierci matki. Zastał go tu wybuch drugiej wojny światowej. Początkowo zajmował mieszkanie swoich rodziców przy ulicy Boduena 4. W listopadzie 1940 roku znalazł się w getcie na ul. Siennej 7, a następnie zamieszkał na ul. Elektoralnej 5.

🎨 Artysta mimo trudnych warunków nadal rysował i malował. Bywał częstym gościem kawiarni „Cafe-bar Capri” przy ulicy Siennej 59. To tu obserwował i szkicował rzeczywistość getta. Rysował sceny z życia Żydów z zamkniętej dzielnicy — żebrzące dzieci, wynędzniałych, bezdomnych ludzi.

🎨 Przyjaciele proponowali mu pomoc w ucieczce z getta i w ukrywaniu się po stronie aryjskiej, ale z niej nie skorzystał. Trudno jednoznacznie określić, dlaczego.

🎨 Roman Kramsztyk zginął na ulicy warszawskiego getta, zastrzelony w czasie pierwszej akcji likwidacyjnej. Świadkiem śmierci Romana Kramsztyka był Samuel Puterman — malarz, który był funkcjonariuszem Służby Porządkowej w getcie. W swoim pamiętniku „Getto warszawskie” 6 sierpnia 1942 roku zanotował:

„Jakaś przypadkowa kula utkwiła mu w płucach padł zalany krwią, nieprzytomny. (...) Musiałem złożyć mu uroczystą przysięgę, że nakłonię jego kolegów, żeby po wojnie malowali sceny z getta. „Niech pan im powie, że Kramsztyk prosił ich, żeby malowali sceny z getta. Wszystko poświęcić, niech się świat dowie o bestialstwie Niemców”.

🎨 Polecamy Państwa uwadze artykuł o tym wybitnym malarzu: https://tiny.pl/84v_jp3h0

Na zdjęciach prace autorstwa Romana Kramsztyka:
1. Mężczyzna w meloniku (Mateo Hernández), MŻIH A-1068
2. Portret mężczyzny (Adama Pragiera), 1928, MŻIH A-2
3. Gitarzysta, przed 1923 (?), Warszawa [?], MŻIH A-159

🕍 18 sierpnia 1942 roku do Treblinki wywieziono Szymona Huberbanda – rabina, który według Emanuela Ringelbluma był jedny...
18/08/2026

🕍 18 sierpnia 1942 roku do Treblinki wywieziono Szymona Huberbanda – rabina, który według Emanuela Ringelbluma był jednym z najważniejszych współpracowników grupy Oneg Szabat.

🕍 We wrześniu 1939 roku jego rodzina zginęła w niemieckim bombardowaniu. Huberband, jak wielu uchodźców, przedostał się do getta warszawskiego. Tam został pracownikiem Żydowskiej Samopomocy Społecznej i nawiązał współpracę z grupą „Oneg Szabat”.

🕍 Ringelblum wysoko cenił dorobek Huberbanda i jego wkład w Podziemne Archiwum Getta Warszawy. Rabin opisywał wydarzenia z Warszawy i miejscowości Mazowsza, Górnego Śląska, ziemi łódzkiej, świętokrzyskiej i lubelskiej.

🕍 W jednym z opracowań, zatytułowanym „Męczeństwo za wiarę”, Huberband podawał przypadki Żydów ratujących przed zniszczeniem święte księgi.

🕍 We fragmencie tej pracy Huberband przedstawia przykłady „czynnego” kidusz ha-Szem, czyli aktywnego poświęcenia życia za wiarę:

🕍 „W czasie palenia bóżnicy w końcu września 1939 kazano, by cała ludność żydowska otoczyła ją i przyglądała się, jak ta płonie. W czasie pożaru ze zgromadzonego tłumu Żydów wyrwał się uczony w Torze młody człowiek imieniem Mosze. Dostał się do płonącej bóżnicy, gdzie ze wszystkich stron otaczał go piekielny ogień. Dotarł pod aron ha-kodesz i w obie ręce ujął 2 zwoje Tory.
Kiedy wykonał ruch w kierunku powrotnym, złoczyńcy obsypali go gradem kul. Upadł razem z oboma zwojami Tory. Razem z bóżnicą i zwojami Tory spłonęło również jego ciało”.

🕍 18 sierpnia 1942 roku został poprowadzony na Umschlagplatz. Zapewne tego samego dnia trafił do Treblinki lub zmarł w pociągu…

➡️ Polecamy Państwa uwadze artykuł na naszej stronie: https://tiny.pl/1_vhssst5

Na zdjęciu: Fragment karty meldunkowej Szymona Huberbanda ze zdjęciem, listy Rywki Popower do Kałmana Huberbanda, po 16.06[?].1942, ARG II 491

17/08/2026

Serdecznie zapraszamy do odkrycia wyjątkowej historii archiwum ikonograficznego na wystawie czasowej "Obrazy tożsamości. Kolekcja przedwojennego Muzeum Żydowskiego w Berlinie". Ekspozycja jest otwarta do końca listopada.
Bilety do nabycia w siedzibie Instytutu lub online https://tickets.jhi.pl/

◼️ 16 sierpnia 1943 roku młodzi żydowscy powstańcy w Białymstoku pewni, że likwidacja getta oznacza śmierć, stanęli do w...
16/08/2026

◼️ 16 sierpnia 1943 roku młodzi żydowscy powstańcy w Białymstoku pewni, że likwidacja getta oznacza śmierć, stanęli do walki z Niemcami i Ukraińcami.

◼️ Getto w Białymstoku należało do tych, które Niemcy zlikwidowali najpóźniej. Rok wcześniej miała miejsce największa deportacja z getta warszawskiego do Treblinki, a trzy miesiące wcześniej Niemcy wysadzili Wielką Synagogę w Warszawie.

◼️ W „dzielnicy zamkniętej” Białegostoku powstały dwa ugrupowania konspiracyjne – złożone, co godne uwagi, wyłącznie z przedstawicieli organizacji młodzieżowych. Pierwszy blok tworzyły organizacje socjalistyczne i komunistyczne, drugi – syjoniści. Do połączenia obu bloków ruchu oporu doszło dopiero w lipcu 1943 r. Przywódcą został Mordechaj Tenenbaum.

◼️ Grupy bojowe skoncentrowano w rejonie Jurowieckiej. Sygnał do walki dała łuna pożarów na Ciepłej, Smolnej i Nowogródzkiej. Początkowo zaskoczeni Niemcy stawiali jedynie słaby opór, jednak później przystąpili do walki. Około 300 słabo uzbrojonych Żydów walczyło z ponad 3 tys. Niemców. W wyniku walk zginęło wielu bojowców.

◼️ Pozostający przy życiu powstańcy zostali w większości wyłapani przez Niemców w ciągu kilku dni. Około 70 bojowników, którzy ukryli się w schronie przy ul. Chmielnej, zostało schwytanych i rozstrzelanych. Mordechaj Tenenbaum i jego towarzysz Daniel Bratsztejn prawdopodobnie popełnili samobójstwo. Przeżyła tylko garstka…

➡️ Zachęcamy do zapoznania się z relacjami ocalałych w artykule na naszej stronie: https://tiny.pl/2rftsm448

Fot.: Wypędzenie z getta, 16 sierpnia 1943, Białystok, DZIH F-6198

Szanowni Państwo, w dniach 13-16 sierpnia wystawy stałe i wystawa czasowa będą niedostępne dla zwiedzających. W niedziel...
13/08/2026

Szanowni Państwo,
w dniach 13-16 sierpnia wystawy stałe i wystawa czasowa będą niedostępne dla zwiedzających. W niedzielę 16 sierpnia nieczynna będzie także księgarnia. W piątek 14 sierpnia nasz Instytut wraz z Księgarnią będzie nieczynny.
Przepraszamy za utrudnienia

***
Dear Visitors,
From August 13–16, the permanent exhibitions and the temporary exhibition will be closed to visitors. On Sunday, August 16, the bookstore will also be closed. On Friday, August 14, the our Institute and the bookstore will be closed.
We apologize for any inconvenience

🖼️ 12 sierpnia 1875 roku we Lwowie urodził się Wilhelm Wachtel - malarz, grafik, rysownik i ilustrator. Jest zaliczany d...
12/08/2026

🖼️ 12 sierpnia 1875 roku we Lwowie urodził się Wilhelm Wachtel - malarz, grafik, rysownik i ilustrator. Jest zaliczany do drugiego pokolenia żydowskich malarzy polskich przełomu XIX i XX wieku.

🖼️ Istotną rolę w twórczości artysty odegrała jego podróż do Palestyny w 1924 roku, która utwierdziła go w syjonistycznych poglądach. Przed wybuchem II wojny światowej wyemigrował do Stanów Zjednoczonych.

🖼️ Malował baśniowo-symboliczne kompozycje, sceny rodzajowe o tematyce żydowskiej, portrety, akty, widoki miejskie i pejzaże. Zajmował się także ilustracją książkową, grafiką i projektowaniem kartek pocztowych.

🖼️ Swoje prace prezentował na wystawach lwowskiego i krakowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych, a także w warszawskiej Zachęcie, gdzie w 1935 roku odbyła się jego wystawa monograficzna.

Na zdjęciach prace Wilhelma Wachtela:
Autoportret, MŻIH A-1313
Idylla sobotnia, Lwów, MŻIH A-598/10
Sobotnie świece, Lwów, MŻIH A-859/7

„Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje – i milczy. Rzeź milionów bezbronnych ludzi ...
11/08/2026

„Świat patrzy na tę zbrodnię, straszliwszą niż wszystko, co widziały dzieje – i milczy. Rzeź milionów bezbronnych ludzi dokonywa się wśród powszechnego, złowrogiego milczenia”

– pisała Zofia Kossak-Szczucka w czasie, gdy każdego dnia do obozu zagłady w Treblince odjeżdżało kilka tysięcy warszawskich Żydów.

📜 11 sierpnia 1942 roku na ulicach Warszawy rozdawano 5 tysięcy egzemplarzy ulotki „Protest”, autorstwa pisarki związanej z kręgami narodowymi.

📜 Obdarzona dużym autorytetem pisarka, uznana przez władze okupacyjne za osobę nastawioną antyniemiecko, musiała się ukrywać. Brała jednak czynny udział w życiu podziemnym, redagując podziemną prasę. Stanęła też na czele katolickiego Frontu Odrodzenia Polski. W 1943 r. została za swoją działalność aresztowana i osadzona w obozie koncentracyjnym Auschwitz, a następnie przeniesiona na Pawiak, skąd, dzięki staraniom władz podziemnych, udało się ją w następnym roku wydostać.

📜 Kossak-Szczucka nie walczyła o poprawę losu mordowanych Żydów jedynie słowem. Ona sama i zgromadzeni wokół niej ludzie, związani głównie z FOP, zbierali pieniądze konieczne do załatwiania ukrywającym się Żydom dokumentów, pomagali im w znalezieniu zatrudnienia oraz umieszczali dzieci żydowskie w sierocińcach prowadzonych przez siostry zakonne.

📜 Głos Zofii Kossak-Szczuckiej należał do nielicznych protestów w obronie bestialsko mordowanych Żydów słyszalnych w okupowanej Polsce. Za pomoc, którą niosła w czasie wojny Żydom, została odznaczona medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”.

📜 Pełną treść „Protestu” oraz więcej informacji o działalności Kossak-Szczuckiej podczas wojny znajdziecie Państwo na naszej stronie: https://tiny.pl/tpd7mrwxd

Na zdjęciu Zofia Kossak, 1933, Wikipedia Commons

Adres

Tłomackie 3/5
Warsaw
00-090

Godziny Otwarcia

Poniedziałek 09:00 - 18:00
Wtorek 09:00 - 18:00
Środa 09:00 - 18:00
Czwartek 09:00 - 18:00
Piątek 09:00 - 16:00
Niedziela 10:00 - 18:00

Telefon

+48228279221

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute:

Skróty

Udostępnij

Kategoria