Archiwum ASP w Warszawie

Archiwum ASP w Warszawie Archiwum ASP w Warszawie działa od 1950 r.

Zasób Archiwum:

Warszawska Szkoła Sztuk Pięknych: dokumentacja Rady Pedagogicznej - 1904-1920

Szkoła Sztuk Pięknych i Akademia Sztuk Pięknych 1923-1939: dokumentacja Rady Pedagogicznej i Rektoratu, Zbiór akt studenckich 1922-1939

Akademia Sztuk Pięknych 1945- do chwili obecnej: akta studenckie, dokumentacja dotycząca działalności działów/wydziałów

Historia:
1950 – 1979 – powstaje i działa jako

składnica akt
Od 1979 – działa jako Archiwum Akt ASP
1984 – dzięki staraniom Senackiej Komisji Historycznej, następuje przekształcenie w placówkę udostępniającą w pracowni naukowej zasób historyczny do celów naukowo-badawczych
08.09.1986 – decyzją Archiwum Państwowego m.st. Warszawy (obecnie Archiwum Państwowe w Warszawie) ustalono Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie jako państwową jednostkę organizacyjną,
w której powstają materiały archiwalne wchodzące do państwowego zasobu archiwalnego; decyzja Archiwum Państwowego nakładała obowiązek utworzenia lub dalszego prowadzenia archiwum zakładowego w ASP.
Błesznowska

Wczoraj mieliśmy okazję być z wizytą studyjną w Muzeum Katyńskim. Dzięki uprzejmości Sebastiana Karwata, kierownika muze...
07/05/2026

Wczoraj mieliśmy okazję być z wizytą studyjną w Muzeum Katyńskim. Dzięki uprzejmości Sebastiana Karwata, kierownika muzeum, mogliśmy m.in. poznać zbiory, metody ich gromadzenia, konserwacji, opracowania i digitalizacji, zapoznać się z pracą archiwum i sposobem prezentacji zbiorów. Po omówieniu tych tematów odwiedziliśmy ekspozycję.

W jednej z sal przy wejściu, w ramach projektu „Wystawa jednego obrazu”, prezentowana jest "Figura totemiczna nr 107" Jana Lebensteina. Obraz powstał pod wrażeniem zdjęcia przestawiającego masowy grób w Katyniu, wykonanego podczas niemieckich ekshumacji w 1943 r.

Bardzo dziękujemy za poświęcony czas i niezwykle interesującą rozmowę. Przy tej okazji dokonaliśmy też odkrycia, o którym wkrótce napiszemy.
Mamy nadzieję na kolejne, wspólne prace badawcze, a może nawet wspólny projekt. Cieszymy się, że mogliśmy pomóc w odpowiedzi na pytanie dotyczące jednego z eksponatów.

A od czego zaczęła się nasza współpraca? Wypatrujcie kolejnego posta.

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie
Muzeum Katyńskie

19 kwietnia wspominamy powstanie w Getcie Warszawskim. „Już nie przedwojenna metropolia, ale nie całkiem obóz koncentrac...
19/04/2026

19 kwietnia wspominamy powstanie w Getcie Warszawskim.

„Już nie przedwojenna metropolia, ale nie całkiem obóz koncentracyjny – getto stanowiło fenomen”* badany przez grupę Oneg Szabat, która gromadziła unikalne materiały archiwalne dotyczące życia i śmierci jego mieszkańców. Swoje miejsce w życiu getta mieli również artyści, w tym plastycy, a ich prace są jeszcze jednym, przejmującym świadectwem tamtych wydarzeń.

Byli wśród nich absolwenci i studenci warszawskiej ASP: Witold Levinson, Moshe Rynecki i Hersz Cyna. Znamy nazwiska kilku z nich, ponieważ pojawiają się w publikacjach badaczy, a ślady ich życia odnaleźliśmy w naszym Archiwum. Żaden z nich nie przeżył wojny.

Jednym z najbardziej znanych dzięki 22 rysunkom, które po wojnie zostały odnalezione w Archiwum Emanuela Ringelbluma jest Witold Lewinson. Są to głównie wstrząsające, realistyczne szkice obrazujące m.in. głodujące dzieci (obecnie w zbiorach Żydowskiego Instytutu Historycznego). Lewinson studiował w Akademii w latach 30-tych i jego akta studenckie przetrwały wojnę. Dwukrotnie musiał przerwać studia - ze względu na służbę wojskową i chorobę. W getcie wykonywał m.in. dekoracje do teatrzyku rewiowego „Na pięterku”, a na co dzień pracował w wytwórni sprężyn i wyrobów z drutu „Zwój”. Dokładna data jego śmierci nie jest znana, zginął prawdopodobnie podczas likwidacji getta.

Maurycy (Moshe) Rynecki urodził się jeszcze w XIX wieku. Pochodził z ortodoksyjnej rodziny żydowskiej, która była niechętna jego studiom w Szkole Sztuk Pięknych. Podczas nauki musiał już utrzymywać żonę i dwoje dzieci prowadząc sklep z materiałami dla plastyków. Ryneccy trafili do getta, gdzie artysta nadal zajmował się malarstwem. Według przekazów rodzinnych, ukrył osiemset swoich prac, głównie akwarel, gwaszy i rysunków tuszem. Zbiór w kilku częściach umieścił w domach znajomych na Pradze zostawiając listę adresów rodzinie, która znalazła się poza gettem. Zginął w Majdanku w 1943 roku, ale wojnę przeżył jego syn. Natomiast prawnuczka, Elisabeth Rynecki, która zajęła się poszukiwaniem prac Moshe Ryneckiego, jest autorką książki i filmu o nim oraz prowadzi interesującą stronę rynecki.org poświęconą życiu artysty i jego pracom.

Hersz Cyna po przesiedleniu do getta brał aktywny udział w życiu kulturalnym. Artyści gromadzili się w kuchni samopomocowej przy ul. Orlej 6, która była jednocześnie miejscem spotkań ludzi sztuki, wieczorów literackich i miała nawet wydzielone miejsce do malowania. Usiłowali chronić się przed wywózką do obozu pracując w tzw. szopach, czyli niewielkich zakładach produkujących towary dla Niemców. Jeden z nich działał przy ul. Mylnej 9a. Przed wojną Abraham Ostrzega i Władimir Weintraub prowadzili tam Atelier Zdobnictwa Artystycznego, które zostało zamienione na fabrykę osełek, a potem shop Mullera. Tymczasowe schronienie znalazło w nim wielu artystów, jednak nie uchroniło ich to przed wielką wywózką 25 sierpnia 1942 r. do obozu Treblinka II. Hersz Cyna został zamordowany w Treblince wraz z rodzicami, żoną i siostrą.

W liście z 1 marca 1944 r. z ukrycia po stronie aryjskiej do YIVO Institute for Jewish Research w Nowym Jorku Emanuel Ringelblum i Adolf Berman napisali: "Żydowscy malarze i rzeźbiarze dzięki wielkiej wierze i samozaparciu organizują wystawy prac. [...] Wszyscy zostali deportowani do Treblinki. Żydzi nie porzucili kulturalnej pracy nawet w obozach, uprawiali sztukę do ostatnich chwil życia. To wszystko, co chcieliśmy Wam powiedzieć. Nas, co przeżyliśmy, jest niewielu."**

W internecie dostępne są materiały dotyczące wystaw prac artystów tworzących w getcie oraz katalog wystawy „Artyści żydowscy w Warszawie 1939-1945”. Warto zobaczyć.

*Samul D. Kassow „Kto napisze naszą historię? Ukryte Archiwum Ringelbluma”, s. 430
** Magdalena Tarnowska „Artyści żydowscy w Warszawie 1939-1945”, s. 185
Zdjęcia przedstawiają dokumenty ze Zbioru akt studenckich sprzed 1939 r. ze zbiorów Archiwum Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.

Rocznica Zbrodni Katyńskiej stała się dla nas okazją do zaprezentowania fragmentu listy katyńskiej – nazwisk artystów zw...
13/04/2026

Rocznica Zbrodni Katyńskiej stała się dla nas okazją do zaprezentowania fragmentu listy katyńskiej – nazwisk artystów związanych z Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, którzy padli ofiarą tej zbrodni.
Pamiątkami po nich są dokumenty w naszym Archiwum. Nie zawsze zawierają zdjęcia, czasami to tylko linijka w księgach zapisów. Znamy jednak ich nazwiska.

Tadeusz Banach, ur. 1908 w Warszawie
• Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie (1930). W 1939 przeniesiony do 41 pułku piechoty, kadra zapasowa piechoty we Włodzimierzu Wołyńskim
• Miejska Szkoła Sztuk Zdobniczych i Malarstwa (1929), Akademię Sztuk Pięknych ukończył w 1939, a jego promotorem by prof. Wojciech Jastrzębowski. Działał w Spółdzielni Artystów ŁAD, projektował meble i wystrój wnętrz eleganckich, powściągliwych, nieco modernistycznych
• Obóz jeniecki – Kozielsk. Miejsce śmierci - Katyń

Zygmunt Cepil, ur. 1913 w Mostkach, pow. sandomierski.
• Szkoła Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (1935). Podporucznik, 20 Pułk Ułanów
• Państwowa Szkoła Sztuk Zdobniczych i Przemysłu Artystycznego w Krakowie (1933). W 1939 ukończył IV rok studiów na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.
• Po wybuchu wojny jego pułk został rozbity. Podporucznik rezerwy Kazimierz Chmielewski, któremu udało się uciec z transportu polskich jeńców na wschód, dostał od Zygmunta srebrną papierośnicę i zegarek kieszonkowy z prośbą o przechowanie i przekazanie rodzinie. Pamiątki te trafiły do bliskich przed Bożym
Narodzeniem 1939 r. Zygmunt Cepil już nigdy do domu nie wrócił.
• Obóz jeniecki – Kozielsk. Miejsce śmierci – Katyń.

Napoleon Czerwiński, ur. 1911 w Warszawie
• Szkoła Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie (1933). Przydzielony do 76 pp, w którym odbywał ćwiczenia rezerwy jako dowódca plutonu ckm.
• Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie (studia od 1934). Ostatni dokument w jego teczce to prośba o urlop na podjęcie pracy zarobkowej z powodu złych warunków materialnych z lutego 1939 r.
• Obóz jeniecki – Starobielsk. Miejsce śmierci – Charków

Eugeniusz Giedroyć, ur. 1893 w Olkuszu
• Członek POW w obwodach: Olkusz, Skała, Ojców (do 1918). W latach 1919–1921 żołnierz 11 pułku piechoty, w którym odbył całą kampanię wojenną
• Student Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych – znajduje się na liście w księdze obejmującej lata 1911-1912 do 1915-1916. Ziemianin. Mieszkał z rodziną w majątku Łado na Wołyniu
• Obóz jeniecki – Kozielsk. Miejsce śmierci – Katyń.

Zygmunt Glinicki, ur. 1898 w Warszawie
• Członek POW, od 1918 w 1 pułku szwoleżerów, w którego szeregach walczył na froncie i w 1920 dostał się do niewoli. Po wojnie polsko-bolszewickiej przeniesiony do rezerwy - 19 pułku ułanów w Ostrogu. Odbył ćwiczenia w Centrum Wyszkolenia Kawalerii w Grudziądzu (1929) oraz w 9 pułku strzelców konnych w Grajewie (1931). Przydzielony do kadry 1 dywizjonu taborów w Warszawie.
• Szkoła Sztuk Pięknych (dyplom 1925). Malarz, grafik. Projektował ilustracje, okładki książek dla wydawnictw oraz plakaty, przede wszystkim reklamowe.
W 1933 stał się członkiem założycielem Koła Artystów Grafików Reklamowych (KAGR). W stowarzyszeniu udzielał się do końca jego istnienia w 1939. Przed wybuchem wojny zajmował się restauracją obiektów i wnętrz w Pałacu w Wilanowie
• Obóz jeniecki - Starobielsk. Miejsce śmierci – Charków

Zygmunt Gosieniecki, ur. 1909 w Gnieźnie
• W 1932 ukończył dywizyjny kurs podchorążych rezerwy. Odbył ćwiczenia rezerwy w 2 baonie czołgów i samochodów pancernych (1934, 1935), potem przeniesiony do 6 baonu pancernego. Powołany do służby czynnej w 44 pułku piechoty.
• Studiował architekturę na Politechnice Lwowskiej, a potem w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1933-1938). Był przede wszystkim grafikiem i ceramikiem.
• Obóz jeniecki – Starobielsk. Miejsce śmierci - Charków

Edward Manteuffel-Szoege, ur. 1908 Rzeżyca na Łotwie
• Szkoła Podchorążych Rezerw Kawalerii w Grudziądzu (1932). Odbył ćwiczenia rezerwy w 4 baonie czołgów i samochodów pancernych w Brześciu (1934) i 5 baonie pancernym w Krakowie (1936, 1938). W 1939 przydzielony do 9 baonu pancernego w Lublinie.
•Studia w Szkole Sztuk Pięknych rozpoczął w 1926 r. i w okresie międzywojennym był już bardzo znanym artystą – malarzem i grafikiem oraz asystentem prof. Edmunda Bartłomiejczyka w Katedrze Grafiki Użytkowej. Zajmował się między innymi projektowaniem okładek i czasopism, ilustrowaniem książek, dekoracjami wystawienniczymi i projektami witryn. Tworzył ekslibrisy i linoryty.
Jego krótka, ale niezwykle intensywna praca artystyczna obejmowała m.in. wykonanie części wystroju MS Piłsudski – pierwszego polskiego transatlantyku, brał udział w Międzynarodowej Wystawie Sztuka i Technika w Paryżu. Studiował malarstwo w Lipsku i Berlinie. Wygrywał liczne konkursy na projekty: zegara słonecznego na Wieży Grodzkiej Zamku Królewskiego w Warszawie, dekorację sklepu E. Wedla przy ulicy Szpitalnej, sporządzenie mapy Polski w hallu gmachu Wojskowego Instytutu Geograficznego. W drugiej połowie 1938 rozpoczął prace nad dekoracjami do wnętrz Urzędu Patentowego i dekoracją poczekalni budowanego Dworca Głównego.
• Obóz jeniecki – Starobielsk. Miejsce śmierci – Charków.

Henryk Janicki, ur. 1910 Gumniska, pow. Tarnów
• Kurs podchorążych rezerwy w Szczypiornie, praktyka w 56 pułku piechoty w Wielkopolsce
• Ukończył Szkołę Sztuk Zdobniczych w Poznaniu, a w Akademii Sztuk Pięknych studiował od 1934 r. Ostatni dokument w jego aktach studenckich to potwierdzenie zdania egzaminu z rysunku i malarstwa z października 1938 r. z oceną bardzo dobrą.
• Obóz jeniecki – Starobielsk. Miejsce śmierci – Charków.

Jest jeszcze jedno nazwisko, którego nie ma na liście katyńskiej. Stefan Dauksza uzyskał dyplom w pracowni Tadeusza Pruszkowskiego. Więziony w Przemyślu, Winnicy i Starobielsku zakończył życie w łagrze w Kotłasie po 1941 r.

Należy wspomnieć, że studenci odbywali w okresie międzywojennym obowiązkową, roczną służbę wojskową, na którą otrzymywali roczny urlop. Odbywali też cykliczne ćwiczenia. Byli więc nie tylko elitą artystyczną, ale też wyszkoloną rezerwą dla armii. Zwraca uwagę, że w podaniach o przyjęcie do Akademii w rubryce "Ważniejsze wydarzenia z życia" pojawia się właśnie przebieg służby wojskowej.

Mieliśmy okazję gościć na kwerendzie kustosza Muzeum Katyńskiego, który zapoznawał się z naszymi dokumentami. Mamy nadzieję, że mogliśmy się przyczynić do uzupełnienia informacji opracowywanych w muzeum. Nasze spotkanie stało się inspiracją do powstania tego tekstu.

Naszym sympatykom i użytkownikom :)
06/04/2026

Naszym sympatykom i użytkownikom :)

Zimowa przerwa w zajęciach zakończona. Mamy nadzieję, że nasi studenci dopełnili wszelkich formalności. A tak wyglądały ...
18/02/2026

Zimowa przerwa w zajęciach zakończona. Mamy nadzieję, że nasi studenci dopełnili wszelkich formalności. A tak wyglądały one w 1938 r.....

07/02/2026

Jesteśmy częścią tej historii :)

107. urodziny 🎉🎂

📜7 lutego 1919 roku Naczelnik Państwa Józefa Piłsudski podpisał „Dekret o organizacji archiwów państwowych i opiece nad archiwaliami."

Szanowni Państwo, sympatycy Archiwum ASP przyjmijcie nasze życzenia. 🎇🎄✨️
24/12/2025

Szanowni Państwo, sympatycy Archiwum ASP przyjmijcie nasze życzenia. 🎇🎄✨️

W Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie rozpoczęliśmy dziś kolejny rok akademicki. Radosne zwrotki studenckiego hymnu 🎼 Ga...
02/10/2025

W Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie rozpoczęliśmy dziś kolejny rok akademicki.

Radosne zwrotki studenckiego hymnu 🎼 Gadeamus igitur! wybrzmiały na Wybrzeżu Kościuszkowskim, gdzie do dziś stoi gmach 🏣 podarowany Akademii przez Eugenię Kierbedziową.

Dzisiejsze Powiśle zupełnie nie przypomina tego sprzed ponad stu laty.
„Gdy po raz pierwszy, jesienią 1923 r., szedł[em] pewnego słonecznego poranku zapisać się do warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych – Wybrzeże Kościuszkowskie dalekie było od dzisiejszego wyglądu. Za Solcem i ulicą Dobrą zaczynały się już odludne, prawie niezamieszkałe nadwiślańskie „wertepy”. Nowo wytyczona ulica Czerwonego Krzyża miała tylko jedną kamienicę – narożną z Wybrzeżem. Po obu jej stronach ciągnęły się nie zabudowane jeszcze place, ogrodzone chwiejnymi parkanami. Taki sam mniej więcej widok przedstawiał odcinek Tamki, łączący ulicę Dobrą z Wybrzeżem.”

W ten cichy krajobraz, podobnie jak dziś (z wyjątkiem ciszy) wpisywali się studenci:

„Co rano opustoszałe Wybrzeże zapełniało się spieszącymi do Szkoły studentami. Nietrudno ich było rozpoznać. Dźwigali kartony, dykty, obciągnięte płótnem blejtramy, kasety z farbami, rulony płótna lub papieru. Szli szybko i znikali w drzwiach Szkoły. Wybrzeże znów ogarniała cisza (…).” W czasie przerwy: „Prawie jednocześnie otwierały się drzwi wejściowe i na ulicę wysypywał się gwarny, roześmiany rój młodzieży. Była to niezwykła młodzież. Rzekłbyś – kulig zajechał w odwiedziny, a zapustne maszkary wyprawiają harce (…). Cała ta „hałastra” wysypywała się na trotuar, obsiadała schody lub bez ceremonii rozkładała się na trawie. Gwar rozmów, ożywionych dyskusji, śmiechy i śpiewy zagłuszały daleki poszum miasta. Trwało to dopóty, dopóki w głębi nie zadźwięczał znów dzwonek. Gromada znikała wewnątrz budynku. Ulica pustoszała. W oddali po staremu płynęła Wisła i złociły się w słońcu jej piaszczyste brzegi. A w Szkole zaczynała się praca.”

Życzymy owocnej i twórczej pracy 🖌🖍🎨 wszystkim Studentom🧑‍🎨i Studentkom 👩‍🎨.

Cytaty za: Włodzimierz Bartoszewicz, Buda na Powiślu, Warszawa 1966 r., ss. 9-12.

Dziś po raz siódmy, we wspomnienie św. Hieronima, obchodzimy Dzień Archiwisty. Z tej okazji wzięliśmy udział w zorganizo...
30/09/2025

Dziś po raz siódmy, we wspomnienie św. Hieronima, obchodzimy Dzień Archiwisty. Z tej okazji wzięliśmy udział w zorganizowanym przez Archiwa Państwowe spotkaniu
„Jesteś częścią tej historii – Nowoczesne kadry w służbie archiwów”.

➡️ Wszystkim archiwistom i archiwistkom życzymy wytrwałości i satysfakcji w codziennej pracy nad zabezpieczaniem śladów przeszłości.

Ukazała się publikacja z okazji setnej rocznicy urodzin Stefana Gierowskiego. Książka wydana nakładem Wydawnictwa Naukow...
19/08/2025

Ukazała się publikacja z okazji setnej rocznicy urodzin Stefana Gierowskiego. Książka wydana nakładem Wydawnictwa Naukowego Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu poświęcona jest wybitnemu twórcy malarstwa abstrakcyjnego związanemu przez wiele lat z Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, a zarazem doktorowi honoris causa UMK w Toruniu.

Projekt pod redakcją Joanny Kucharzewskiej i Andrzeja Sokali, planowany początkowo jako niewielka książeczka, rozrósł się w obszerną publikację, przygotowaną z udziałem historyków i krytyków sztuki oraz uczniów Stefana Gierowskiego.

Autorem rozdziału "Stefan Gierowski. Akademik" jest prof. Andrzej Sokala, który gościł u nas wielokrotnie i przy pomocy naszego archiwisty, Mateusza Senczyno, prowadził bardzo obszerne kwerendy.
Znaleźliśmy w publikacji podziękowania dla Rektora ASP w Warszawie i pracowników naszego Archiwum. Było nam bardzo miło przyczynić się do powstania tak ciekawej książki.

Wystawę dzieł Stefana Gierowskiego można oglądać w Muzeum Okręgowe w Toruniu do 12 października br.

Jeszcze tylko do końca lipca w gmachu Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy możecie oglądać wystawę zatytułowaną „Tamtego ...
23/07/2025

Jeszcze tylko do końca lipca w gmachu Biblioteka Publiczna m.st. Warszawy możecie oglądać wystawę zatytułowaną „Tamtego lata. W rocznicę Bitwy Warszawskiej 1920 roku” przygotowaną przez Archiwum Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie.

▪️ Wystawa ukazuje udział nauczycieli oraz uczniów Warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych biorących udział w wojnie 1920 roku. Na wystawę składa się dwadzieścia plansz tematycznych, na których zaprezentowane zostały m.in. archiwalia znajdujące się w zbiorach Akademii Sztuk Pięknych.
▪️ Wystawa prezentowana będzie w lipcu w gmachu Biblioteki Publicznej m. st. Warszawy przy ul. Koszykowej 26/28.
Zapraszamy! 😃

Adres

Wybrzeże Kościuszkowskie 37 A
Warsaw
00-379

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Archiwum ASP w Warszawie umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Firmę

Wyślij wiadomość do Archiwum ASP w Warszawie:

Skróty

Udostępnij

Kategoria