"Sztum i Ziemia Sztumska - stała wystawa muzealna" (Heimatmuseum, Local museum) gromadzi wszelkie wydawnictwa dot. Dolnego Powiśla, ze szczególnym uwzględnieniem miasta Sztum i powiatu sztumskiego. Są to głównie książki, czasopisma (prasa codzienna, pisma lokalne, parafialne, periodyki prywatne), zbiory kartograficzne (plany, mapy, grafika), widokówki, fotografie, wycinki prasowe oraz inne dokumen
ty życia społecznego (plakaty, katalogi, programy i afisze), a także przedmioty życia codziennego: szklane szyldy firmowe, narzędzia rolnicze (brony, drewniane pługi, stępy, korce, formy do masła), wystrój kuchni (m.in. lodówka na bryłę lodu), dział medyczny (leki, narzędzia chirurgiczne, dentystyczne, przybory apteczne) ciekawostką jest sprawny XIX w. fotel dentystyczny i wiele innych... Do najstarszych zbiorów można zaliczyć: średniowieczne groty kusz, strzał i oszczepów. Ciekawostką jest róg tura znaleziony w czasie prac ogrodowych na terenie Zajezierza. Godne uwagi są wszelkiego typu dokumenty i wydawnictwa historyczne m.im. akty notarialne zakupu gruntów przykościelnych w Starym Targu z pieczęciami Rejencji kwidzyńskiej z 1880 roku, Mszał w języku łacińskim z 1923 r., Toruński elementarz polski dla dzieci uczących się w szkołach tylko po niemiecku 1901 roku, zdjęcia miasta, uroczystości miejskich, zawodów strażackich z 1924r., mapy, plany miasta do 1945r., "Kalendarze powiatowe" z lat1931-1935. Zainteresowanie wzbudza też zbiór przedmiotów z porcelany: porcelana "patriotyczna" z okresu I Wojny Światowej jak i porcelana" reklamowa m.in., filiżanka i mlecznik z wizerunkiem kościoła na rynku, zastawa ze strzelnicy miejskiej, reklamy firm na popielniczkach, porcelanowych butach, a także przyciski do papieru z wizerunkami wieży ciśnień czy Zakładu Karnego. Poprzez ekspozycję wyraźnie zaznacza się wielokulturowość tego regionu, gdzie często obok siebie występują dokumenty różnych instytucji, pisane zarówno w języku polskim, niemieckim jak i hebrajskim. Każda, zarówno lokalna jak i narodowa zbiorowość, posiada wspólną pamięć dotyczącą różnych momentów jej historii: tych pięknych i tych mniej chwalebnych. Każda wspólnota ma swoich bohaterów, wybitne postaci, którym oddaje hołd, które są stawiane za przykład kolejnym pokoleniom. Przekazuje z pokolenia na pokolenie zwyczaje i tradycje miejsc związanych z historią. Stała wystawa "Sztum i Ziemia Sztumska" jest doskonałym przykładem tego, że w warunkach szarej rzeczywistości, praktycznie z niczego, często wbrew przeciwnościom stwarzanym przez życie, potrafi budować własne zbiory. Różnymi sposobami stara się wpłynąć na lokalne społeczeństwo, by spojrzało ono na historię regionu, w którym mieszka, nie tylko z pozycji konsumpcji, ale też by spojrzało na historię pod kątem konieczności przechowania pamięci o tym, co było.
Życzę miłych wrażeń
Sławomir Michalik.
