20/06/2026
Johannisthal 🏛️ – zapomniany dworek Niemierzyński
Wśród zielonych terenów dawnego Niemierzyna (Nemitz), dziś części Szczecina, znajdowała się niegdyś wyjątkowa posiadłość – Johannisthal. Był to dworek otoczony ogrodem, uznawany za najokazalszy budynek wsi, a później dzielnicy Niemierzyn. Do 1935 roku stał przy Eckerbergstraße 2–4, w miejscu, gdzie obecnie znajduje się szpital przy ul. Arkońskiej. W XVIII wieku jego rangę można było porównać jedynie z pobliskim, neogotyckim majątkiem Eckerberg. Dworek Johannisthal powstał w 1756 roku, na terenie ogrodu założonego kilka lat wcześniej. Szybko stał się jedną z najbardziej reprezentacyjnych posiadłości w okolicy. W latach 1777–1787 należał do Georga Christiana Velthusena – jednego z najbogatszych szczecińskich kupców XVIII wieku i prawdziwego potentata handlu winem. Jego majątek obejmował również okazały pałac w Szczecinie (obecnie siedzibę szkoły muzycznej przy ul. Staromłyńskiej) oraz dzierżawione pola uprawne na Niemierzynie.
Pod koniec XVIII wieku Velthusen sprzedał swoje niemierzyńskie dobra. W latach 1787–1790 posiadłość przeszła w ręce Gustava Reinholda von Schmelinga, dyrektora Kamery Wojenno-Skarbowej, który był jej właścicielem aż do swojej śmierci w 1804 roku.
Z czasem spokojna rezydencja zmieniła swoje przeznaczenie. W XIX wieku dworek przebudowano i przekształcono w popularną restaurację Johannisthal. Stała się ona jednym z ulubionych miejsc wypoczynku mieszkańców Szczecina i Niemierzyna. Goście mogli korzystać z urokliwego ogrodu z miejscami przy stołach na świeżym powietrzu, muszli koncertowej oraz placu zabaw dla dzieci. Było to miejsce spotkań, muzyki i letniego odpoczynku.
Gdy w 1900 roku Niemierzyn został przyłączony do Szczecina, właścicielem restauracji był Richard Riefke. Siedem lat później lokal przejęła rodzina Bohrisch, związana z jednym z największych szczecińskich browarów – Bohrisch Bairische Brauerei 🍻. Ostatnim gospodarzem Johannisthalu był Albert Liptow.
Restauracja pełniła również ważną rolę w codziennym życiu mieszkańców. Przy Eckerbergstraße znajdował się jeden z zaledwie dwóch dostępnych publicznie aparatów telefonicznych – drugi mieścił się na poczcie. Dla ówczesnych mieszkańców był to symbol nowoczesności i niezwykłe udogodnienie 📞Historia Johannisthalu zakończyła się w 1935 roku, kiedy zabytkowy dworek został rozebrany. W jego miejscu wzniesiono nowoczesny jak na tamte czasy dom starców – Altersheim in Stettin-Johannisthal, zaprojektowany przez znanego niemieckiego architekta Hansa Bernharda Reichowa. W czasie II wojny światowej budynek pełnił funkcję Kriegsmutterheim.
Po wojnie obiekt otrzymał nowe życie. W sierpniu 1945 roku przyjęto tu pierwszych polskich pacjentów, a dawny dom starców przekształcono w szpital. Z czasem placówka stała się dzisiejszym Samodzielnym Publicznym Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w Szczecinie przy ul. Arkońskiej 💉.Dziś po Johannisthalu nie pozostał już żaden ślad dawnego dworku i ogrodów. Ja mam wrażenie że dawny wjazd do brukowany kawałek podjazdu, ale to tylko przypuszczenie. Pozostała jednak historia miejsca, które przez niemal dwa stulecia było świadkiem przemian – od XVIII-wiecznej rezydencji kupieckiej, przez elegancką restaurację, aż po szpital służący kolejnym pokoleniom mieszkańców Szczecina.
Jest to kolejne miejsce na mojej liście do wirtualnej rekonstrukcji- czyli do kolejnego filmu animowanego które ukazało by ten piękny nieistniejący zabytek. Jeśli chcecie wspomóc, możecie pomóc w zrzutce na stacje roboczą do tworzenia takiego filmu: https://zrzutka.pl/9ej72s
Wrzucam kolorowane i nie tylko zdjęcia tego niezwykłego miejsca.
Anna Koc
