Muzeum Historyczne W Sanoku

19/09/2026

Szanowni Państwo,
serdecznie zapraszamy na promocję najnowszej publikacji Muzeum Historycznego w Sanoku, wydanej wspólnie z Towarzystwem Wydawniczym „Historia Iagellonica”:

Michał Michniewicz
„Działalność partii politycznych w powiecie sanockim w latach 1918–1939”

Monografia poświęcona jest życiu politycznemu powiatu sanockiego w okresie II Rzeczypospolitej. Autor przedstawia działalność poszczególnych ugrupowań politycznych, ich przedstawicieli i liderów, a także formy i zasięg ich aktywności na terenie powiatu sanockiego.
Publikacja opiera się na szerokiej kwerendzie źródłowej i została wzbogacona o bogaty materiał ikonograficzny – fotografie, dokumenty, wycinki prasowe i mapy pochodzące m.in. ze zbiorów Muzeum Historycznego w Sanoku.
Promocja książki odbędzie się:

25 września 2026 roku (piątek)
godz. 17.00
Sala Gobelinowa sanockiego Zamku

W programie spotkanie z Autorem – Michałem Michniewiczem, prezentacja publikacji oraz rozmowa poświęcona historii politycznej Sanoka i powiatu sanockiego w latach 1918–1939.
Będzie nam niezmiernie miło spotkać się z Państwem podczas tego wydarzenia.
Serdecznie zapraszamy!

18/09/2026

ZA NAMI WYJATKOWE SPOTKANIE WOKÓŁ HISTORII SANOCKIEGO ZAMKU
Dzisiejszego wieczoru w Sali Gobelinowej Zamku Królewskiego w Sanoku odbyła się promocja książki Grzegorza Kubala „Renesansowy zamek w Sanoku. Prawdziwa historia. Część 1: Budowa”, wydanej w 500. rocznicę rozpoczęcia budowy sanockiego zamku królewskiego.
Spotkanie stało się nie tylko okazją do zaprezentowania publikacji, ale także do rozmowy o tym, jak poszukiwać wiedzy o przeszłości – poprzez analizę źródeł, dokumentów, dawnych publikacji, materiałów archiwalnych, a także poprzez łączenie perspektyw różnych dziedzin.
Dla historyków, archeologów i osób zajmujących się badaniem przeszłości książka stała się ciekawym punktem wyjścia do dyskusji o interdyscyplinarnych sposobach poszukiwania i weryfikowania wiedzy. Wywołała również refleksję nad wartością połączenia badań historycznych i archeologicznych, które może otworzyć kolejne możliwości interpretacji i pogłębienia wiedzy o dziejach sanockiego zamku. Śmiałe hipotezy zaproponowane przez autora mogą być inspiracją do stawiania kolejnych pytań i podejmowania dalszych, pogłębionych poszukiwań.
Podczas spotkania autor opowiadał o pracy włożonej w dotarcie do materiałów dotyczących historii sanockiego zamku. Poszukiwania prowadzone wśród licznych dokumentów, materiałów archiwalnych i wcześniejszych publikacji pozwoliły mu spojrzeć na znane już opowieści z innej perspektywy i zaproponować nowe tropy badawcze.
Otwartość na pytania, dyskusję i dalsze poszukiwania była cennym elementem spotkania. Historia bowiem nie zawsze kończy się wraz z odnalezieniem jednej odpowiedzi – czasem najważniejsze jest pytanie, które prowadzi nas do kolejnych odkryć.
Serdecznie dziękujemy wszystkim uczestnikom spotkania za obecność, zainteresowanie, pytania i rozmowy, które nadały wydarzeniu wyjątkową atmosferę i stworzyły przestrzeń do wymiany myśli.
Szczególne podziękowania kierujemy do Grzegorza Kubala – za ogrom pracy włożonej w poszukiwanie i gromadzenie materiałów, za pasję, dociekliwość oraz odwagę w stawianiu nowych hipotez i pytań dotyczących historii sanockiego zamku.
Dziękujemy również Dyrekcji Muzeum Historycznego w Sanoku za stworzenie możliwości organizacji tego spotkania, a także Fundacji Herbis et Libris i Dolina Sarmacka .
Mamy nadzieję, że dzisiejsze spotkanie będzie początkiem kolejnych dyskusji, badań i odkryć dotyczących jednego z najważniejszych miejsc w historii Sanoka – jego królewskiego zamku.

18/09/2026

JUŻ DZIŚ! PREMIERA KSIĄŻKI O SANOCKIM ZAMKU

DZISIAJ o godz. 17:30 w Sali Gobelinowej Zamku Królewskiego w Sanoku odbędzie się premiera książki Grzegorza Kubala:

„Renesansowy zamek w Sanoku. Prawdziwa historia. Część 1: Budowa”

Publikacja wydana w 500. rocznicę rozpoczęcia budowy sanockiego zamku królewskiego.

Autor, opierając się na wcześniej niewykorzystanych źródłach historycznych, podejmuje próbę rozprawienia się z mitami i legendami, które przez lata narosły wokół sanockiego zamku. Książka przynosi także nowe ustalenia dotyczące genezy, okoliczności oraz wykonawców jego budowy.

Podczas spotkania będzie można kupić książkę,

Organizatorzy: Muzeum Historyczne w Sanoku oraz Fundacja Herbis et Libris

Serdecznie zapraszamy! Do zobaczenia!

17/09/2026

Z przyjemnością informujemy, że dostępny jest już XXI tom „Acta Militaria Mediaevalia” –
Zapraszamy do zapoznania się z najnowszym tomem publikacji.

17/09/2026

87. rocznica napaści ZSRR na Polskę
23 sierpnia 1939 r w Moskwie podpisany został radziecko-niemiecki pakt o nieagresji. Zawarto też tajne porozumienie, w którym ustalono swoje strefy wpływów w wypadku politycznych i terytorialnych zmian na terenie Polski oraz państw bałtyckich. Granica tych stref miała przebiegać przez terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i mniej więcej dzielić je na połowę; w przybliżeniu pokrywała się z nurtami rzek: Narwi, Wisły i Sanu. 1 września wojska niemieckie zaatakowały Polskę i w szybkim tempie posuwały się w kierunku wschodnim. Atak wschodniego sojusznika Niemiec na Rzeczpospolitą rozpoczął się 17 września ok. godz. 4.00. Armia Czerwona, prawie nie napotykając oporu, parła ku linii wyznaczonej w pakcie Ribbentrop-Mołotow. Rosjanie na zdobytym terenie zachowywali się jak okupanci – rozpoczęły się mordy jeńców polskich i ludności cywilnej. W tych ciężkich chwilach ujawniła się też wrogość do Państwa Polskiego i Polaków niektórych przedstawicieli mniejszości żydowskiej, którzy chętnie współpracowali z radzieckim okupantem, a nawet entuzjastycznie go witali. W wyniku błyskawicznych postępów wojsk niemieckich i radzieckich już około 21 września w niektórych rejonach stanęły one naprzeciw siebie. 28 września 1939 r. zawarto w Moskwie układ o przyjaźni i granicy między ZSSR i Niemcami. Zmieniał on postanowienia paktu z 23 sierpnia 1939 r. Granica miała teraz przebiegać wzdłuż Pisy, Narwi, Bugu i Sanu. Realizując postanowienia zawartego układu, wojska sowieckie znalazły się pod Sanokiem, na prawym brzegu Sanu, 30 września. A potem był m.in. Katyń, Charków, Twer, Kijów, Mińsk i masowe wywózki na Sybir. Jednak przyjaźń niemiecko-radziecka nie trwała długo. Już w parę miesięcy po podpisaniu układu o przyjaźni, po obu stronach granicy wyrosły potężne umocnienia. Do dzisiaj w najbliższej okolicy Sanoka, na prawym brzegu Sanu, zachowały się betonowe schrony radzieckiej „linii Mołotowa”, a na wzgórzu zamkowym dwa niemieckie. 22 czerwca 1941 r. wojska III Rzeszy Niemieckiej uderzyły na dotychczasowego sojusznika, kończąc przyjaźń radziecko-niemiecką.
Opracowania A. Romaniak

1. Podpisanie paktu o nieagresji między Niemcami a ZSRR, Moskwa, 23 sierpnia 1939 r. (fot. archiwum)
2. Sowieckie zaświadczenie zwalniające ze służby wojskowej mieszkańca Sanoka Abrahama Raucha, który po 17 września 1939 r. znalazł się w sowieckiej strefie okupacyjnej. (ze zbiorów MHS)
3. Spotkanie sojuszników w Brześciu nad Bugiem, jesień 1939 r. (fot. z publikacji: M. Krzanicki, Oczami wroga. Wrzesień ‘39 w fotografii niemieckiej i sowieckiej, IPN Rzeszów, 2008)
4. Spotkanie sojuszników na moście w Lesku, jesień 1939 r. (fot. z publikacji: M. Krzanicki, Oczami wroga. Wrzesień ‘39 w fotografii niemieckiej i sowieckiej IPN Rzeszów, 2008)

16/09/2026

Z BLISKA | Kresy w malarstwie polskim
Na wystawie „Kresy w malarstwie polskim” w Muzeum Historycznym w Sanoku oglądamy obrazy, które opowiadają o krajobrazach, ludziach i kulturze dawnych Kresów. Tym razem proponujemy spojrzeć na nie nieco inaczej – z bliska. Czy patrząc na obraz, rzeczywiście widzimy wszystko? Czasem warto zatrzymać wzrok na szczególe. To właśnie detale – fragment stroju, przedmiot trzymany w dłoni, gest czy element krajobrazu – pozwalają dostrzec historie, które przy pierwszym spojrzeniu mogą umknąć.

W kolejnych odsłonach cyklu będziemy zatrzymywać się przy wybranych fragmentach obrazów, detalach i pozornie drobnych elementach, które mogą powiedzieć nam coś więcej o przedstawionym świecie.

Na dwóch prezentowanych obrazach Seweryna Leopolda Obsta
Góralka / Hucułka, oraz Hucuł na polu ze zbiorów Muzeum Kresów w Lubaczowie uwagę zwracają charakterystyczne elementy stroju Hucułów – krótkie, bogato zdobione bezrękawniki, nazywane kiptarem, czasem keptarem. Była to krótka, bezrękawna kamizelka z owczej skóry, należał do najbardziej charakterystycznych elementów stroju Hucułów. Kiptar chronił przed chłodem przy czym nie ograniczał ruchów rąk – co miało znaczenie w górskim, pasterskim trybie życia. Był też ważnym elementem wyglądu – szczególnie bogato zdobione zakładano na świąteczne i uroczyste okazje. Ich dekoracje, wykonywane m.in. z kolorowych kawałków skóry, tasiemek, wełny i innych ozdób, nadawały każdemu egzemplarzowi indywidualny charakter. Noszone były zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety, a ich formę dostosowywano również do wieku osoby.
Dziś taki bezrękawnik nie jest już częścią codziennego stroju. Na obrazach pozostaje jednak czymś więcej niż tylko fragmentem garderoby – jest śladem świata Huculszczyzny, jej tradycji, rzemiosła i górskiego sposobu życia.

15/09/2026

15/09/2026

Z BLISKA – PAS KONTUSZOWY

Spójrzmy na bohaterów obrazów z naszej wystawy „Kresy w malarstwie polskim” z nieco innej perspektywy. Tym razem uwagę przyciąga detal, który na pierwszy rzut oka może wydawać się jedynie ozdobą stroju – pas kontuszowy.

Widzimy go na portrecie hetmana Juliusza Kossaka z Muzeum Narodowe w Krakowie, portrecie Franciszka Ksawerego Krasickiego z Muzeum Historyczne W Sanoku oraz portrecie Jana Karola Chodkiewicza, hetmana wielkiego litewskiego, nieznanego autora, z Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich.
Pas kontuszowy był jednym z najbardziej charakterystycznych elementów dawnego stroju szlacheckiego. Służył do przepasywania kontusza, ale jego znaczenie wykraczało daleko poza funkcję praktyczną. Mógł podkreślać status, zamożność i tożsamość właściciela, a sam strój stawał się ważnym elementem jego publicznego wizerunku.

Co ciekawe, pasy, które z czasem stały się symbolem polskiego stroju szlacheckiego, przywędrowały do Rzeczypospolitej ze Wschodu – przede wszystkim z Turcji i Persji. W XVIII wieku zaczęto produkować je także w kraju, między innymi w słynnych manufakturach w Słucku, Nieświeżu i Kobyłce.

O ich wartości niezwykle ciekawie pisał Jędrzej Kitowicz w Opisie obyczajów za panowania Augusta III. Wspominał o pasach jedwabnych, zdobionych złotem i srebrem, których ceny sięgały zawrotnych sum. Najdroższy opisywany przez niego pas kosztował aż 500 czerwonych złotych! Co więcej, tak cennego pasa nie używano nawet na co dzień – przechowywano go „dla zaszczytu garderoby pańskiej” lub przeznaczano na podarunek.

Pas nie był więc tylko częścią garderoby. Był także znakiem prestiżu, bogactwa i przynależności do określonego świata kultury.

I właśnie takie pozornie drugoplanowe szczegóły pozwalają spojrzeć na obrazy z wystawy „Kresy w malarstwie polskim” – z bliska.

14/09/2026

Fotografia ma niezwykłą moc. Potrafi zatrzymać ułamek sekundy i po latach pozwolić nam zajrzeć w świat, którego już nie ma. Zofia Beksińska w pracowni męża — Sanok, lata 60. XX wieku. Zwyczajna chwila, która dzięki fotografii stała się częścią pamięci.

11/09/2026

Szanowni Państwo,

Muzeum Historyczne w Sanoku oraz Fundacja Herbis et Libris serdecznie zapraszają na premierę książki Grzegorza Kubala

„Renesansowy zamek w Sanoku. Prawdziwa historia. Część 1: Budowa”

oraz spotkanie z Autorem.

18 września 2026 roku (piątek), godz. 17:30
Sala Gobelinowa, Zamek Królewski w Sanoku

Monografia, której wydanie przypada na 500. rocznicę rozpoczęcia budowy zamku królewskiego w Sanoku, stanowi pozycję obowiązkową dla miłośników historii, architektury i sztuki, regionalistów oraz wielbicieli dobrej literatury.
Opierając się na niewykorzystanych wcześniej źródłach historycznych Autor podejmuje polemikę z mitami i legendami, jakie w lokalnej tradycji przylgnęły do sanockiego zamku i zyskały obywatelstwo w opracowaniach naukowych. Towarzyszą temu nowe, fundamentalne ustalenia dotyczące genezy, okoliczności i wykonawców budowy renesansowego zamku w Sanoku. Książka, przy zachowaniu naukowych walorów, charakteryzuje się wartką i atrakcyjną narracją, bogatą w anegdoty i wprowadzającą Czytelnika w ducha epoki.

Podczas spotkania będzie można kupić publikację, zdobyć autograf Autora oraz wziąć udział w rozmowie o odkryciach, które pozwalają spojrzeć na historię sanockiego zamku z nowej perspektywy.

Serdecznie zapraszamy!

Muzeum Historyczne w Sanoku
Fundacja Herbis et Libris