Muzeum Diecezjalne w Sandomierzu

16/05/2026

13/03/2026

25/01/2026

25/01/2026

Z muzealnej szuflady...

Figurka przedstawiająca Ostiaka (Chanta) na nartach, podczas polowania (wys. 9cm), wykonana z kości mamuta.

Figurkę ofiarował do zbiorów Jan Paweł Mazurkiewicz (ur. 1886 Radomyśl n. Sanem, zm. 1978 Sandomierz), związany z Sandomierzem malarz, pedagog, kolekcjoner. W przechowywanym w zbiorach Muzeum Diecezjalnego, spisanym odręcznie w 1976 r. życiorysie artysta napisał: „Wojna, front, jako oficer armii austriackiej dostaję się do niewoli rosyjskiej. Jako jeniec wojenny przebywałem na Syberii 6 lat, a kilka miesięcy ostatnich w Puszkino (Carskie Sioło). […] Jako pierwszy etap pobytu było miasto Tobolsk, pomieszczenie w prywatnej willi, pełna swoboda z zachowaniem pewnych formalności. Patronem był inż. radca dworu, kapitan rez. Nowosiołow, życzliwy, szlachetny i kulturalny Rosjanin. Dowiedziawszy się, że jestem plastykiem, prosił o portret swej córeczki, który wykonałem w ciągu tygodnia w jego domu, częstowany stale obiadem i interesującymi pogawędami. Ponieważ nie przyjąłem zapłaty, zrewanżował się pięknym upominkiem z kości mamuta Ostiak na polowaniu, którego z wieloma zbiorami ofiarowałem do zbiorów w Domu Długosza”.

Jan Paweł Mazurkiewicz wraz z żoną Gabrielą, obdarowali hojnie Muzeum Diecezjalne. Przekazali m.in. znaczącą kolekcję zabytkowych naczyń z cyny, dzban perski z XVIII w., meble wykonane w stylu neorokokowym, zegar szafowy-podłogowy z mechanizmem z lat 1770-1780, judaica, ikony, a także obrazy artysty z lat 30. i 40.XX w. Dary te można dziś oglądać na ekspozycji w Domu Długosza.

31/12/2025

Rysunek Jerzego Potrzebowskiego przedstawiający powitanie Nowego Roku 1937 przez Rok 1936, rysunek został udostępniony z prywatnych zbiorów. Można go obejrzeć na nowej wystawie w Muzeum Diecezjalnym.

Jerzy Potrzebowski – artysta malarz, akwarelista rysownik, sandomierzanin z urodzenia, krakowianin z wyboru. Był najstarszym z czworga dzieci Marii z Wódzów i Ignacego Potrzebowskiego, urodził się 5 września 1921 r. w Sandomierzu. Zaczął malować mając sześć lat. Te pierwsze rysunki wzbudziły zainteresowanie ojca, i to on właściwie zdecydował o artystycznej drodze syna. Jerzy wzrastał w wielopokoleniowej rodzinie w domu przy ul. Zawichojskiej. Ok. 1935 r. Potrzebowscy zamieszkali w kamienicy przy ul. Sokolnickiego. Pierwsze nauki pobierał w Szkole Ćwiczeń przy Seminarium Nauczycielskim. Naukę kontynuował w Męskim Gimnazjum przy ul. Żeromskiego. W roku 1937 r. zmarł ojciec Jerzego, a kiedy wybuchła wojna rodzina przeniosła się do domu dziadków, gdzie przetrwali ciężki czas okupacji. Bożena Ewa Wódz, badaczka twórczości Potrzebowskiego napisała, że Jerzy Potrzebowski wspominał później: „Pozostawało mi malować i to malować jak najwięcej, i malowałem konie”. Konie stały się jednym z najczęściej tworzonych przez niego motywów. Oprócz koni malował sandomierskie pejzaże, autoportrety, portrety rodziny i przyjaciół.

W czasie okupacji pracował dorywczo w zakładzie fotograficznym Mariana Kossowskiego. Wykonywał tam m.in. fałszywe dokumenty. Po wykryciu tej działalności, po pobycie w więzieniu w Tarnobrzegu, później w Tarnowie, został wywieziony do obozu w Oświęcimiu, a następnie do Buchenwaldu. Wraz z kolegą uciekł z transportu więźniów ewakuowanych z Buchenwaldu podczas jego likwidacji. Jeszcze w 1945 r. postanowił wyjechać do Krakowa, gdzie rozpoczął naukę w Akademii Sztuk Pięknych, w pracowni Zygmunta Radnickiego, następnie pod kierunkiem Ignacego Pieńkowskiego i Fryderyka Pautscha. W latach 1950-1956 pracował w krakowskiej Akademii jako asystent. Od połowy lat 60. prowadził pracownię malarską w Sztokholmie, w Galerii Tage i Gunborg Bohmanów. Zmarł w Krakowie 28 maja 1974 r. Życie i dzieło Jerzego Potrzebowskiego pozostaje w pamięci wielu sandomierzan.

Rysunek prezentowany na wystawie w Muzeum Diecezjalnym jest niezwykle cenny, powstał bowiem najwcześniej z zachowanych nielicznych prac, pochodzących z początkowego okresu twórczości Jerzego Potrzebowskiego. Bożena E. Wódz wymienia: rysunek tuszem z 1938 r., stanowiący szkic dekoracji szkolnej, pastelowe studium konia z 1938 r. oraz wykonane tą samą techniką portrety z lat 1942-1943.

31/12/2025

Kto jest autorem pierwszej kolędy w języku polskim datowanej na 1424 rok?
Czy poeta Jan Żabczyc (ur. po 1580, zm. po 1629), autor pierwszego zbioru polskich kolęd, urodził się w Sandomierzu?
Jaka jest historia powstania jednaj z najbardziej znanych kolęd „Bóg się rodzi”?

Na wszystkie te pytania i inne odpowie dr Danuta Paszkowska – Sandomierzanka, polonistka, która w swojej działalności naukowej i społecznej łączy zainteresowanie słowem z szacunkiem do historii.
W programie spotkania także wspólne kolędowanie, które poprowadzi organmistrz Grzegorz Stawowy z Sandomierza.

Zapraszamy serdecznie