30/05/2026
30 maja jest corocznym świętem 🥔🥔🥔 przypada wtedy Międzynarodowy Dzień Ziemniaka.
Zatem z uwagi na obecność tej rośliny pośród naszych upraw kilka ciekawostek…
🥔 Ziemniak, kartofel, pyra, grula, bulwa; Solanum tuberosum L.
Współcześnie nie ma wątpliwości, iż ziemniak jest rośliną występującą globalnie, w większości obszarów geograficznych kuli ziemskiej.
Jako pierwsi z Europejczyków na Starym Kontynencie ziemniaki ujrzeli Hiszpanie i to prawdopodobnie z ich kraju rozprzestrzeniły się one na tereny Europy południowej. Lecz nie od razu stał się on powszechną rośliną użytkową i konsumpcyjną. Początkowo (XVII-XVIII w.) stanowił jedynie okaz egzotycznej flory, z jaką zetknęli się Europejczycy w Nowym Świecie. Przykładowo Ludwik XVI nosił jego kwiat w butonierce, a Maria Antonina we włosach.
Jak widać, zainteresowanie ziemniakiem było raczej powierzchowne. Na pewno nie był też ziemniak w żaden pozytywny sposób kojarzony w sferze religijnej. Ksiądz Jędrzej Kitowicz (1728-1804) pisał, że w przekonaniu części duchownych z pierwszej połowy XVIII w., użytkowanie ziemniaków przez prosty lud i ich duszpasterzy mogło prowadzić do poważnego grzechu. Chodziło o to, iż ewentualne mieszanie mąki zbożowej z mączką ziemniaczaną skutkowałoby profanacją świętości chleba.
W kulturze staropolskiej ziemniaki kojarzone są z postacią 👑 Jana III Sobieskiego. Władca po przybyciu do Wiednia, w związku z kampanią przeciwko Turcji w 1683 r., zetknął się z Solanum tuberosum wykorzystywanym w kuchni cesarskiej. Roślina ta znajdowała się w ogrodach cesarza Leopolda I i była wykorzystywana przez jego kucharzy.
Jego szersze rozpowszechnienie to okres panowania Augusta III Wettina, kiedy to z upraw królewskich miał on przenikać do naszych rodzimych dóbr. Działo się to za sprawą nabywania roślin przez polskich chłopów i szlachtę od kolonistów niemieckich❗️ a proces ten był znacznie bardziej widoczny na ziemiach sąsiadujących z gruntami kolonistów.
Na bliższe, organoleptyczne badania uprawnianych przez nas odmian ziemniaka zapraszamy również podczas najbliższego wydarzenia dla najmłodszych Dzień Dziecka w skansenie - Legendy i tajemnice Mazowsza 🌞🌞🌞
Na podstawie: P. Badyna, Wybrane historie kartofla – Fryderyk II i ziemie polskie od XVII do połowy XIX stulecia, , Kultura – Historia – Globalizacja Nr 18.
Zdjęcia najstarszych odmian ziemniaka na naszym poletku: Marius (1893 r.), Raudar Islenskar (1720 r.)
