08/04/2026
Panzer Brigade 104
W trakcie wielomiesięcznych walk na przyczółkach nad Narwią w szczególności po stronie niemieckiej pojawiało się wiele mniejszych jednostek. Do takich należały m.in. Panzer Brigade 102. i 104. Pomysł stworzenia brygad pancernych wywodził się z doświadczenia nabytego podczas walk z radzieckimi wojskami pancernymi, których struktury oparte były właśnie na brygadach. Jednak z braku środków jednostki niemieckie były znacznie zredukowane w ilości batalionów grenadierów do jednego, nie posiadały jednostek artylerii, przeciwpancernych czy przeciwlotniczych. To wszystko wpływało na ich siłę uderzeniową, do której zostały stworzone. Z pewnością jej atutem było posiadanie w/g etatu aż 38 czołgów typu Panther oraz zmechanizowanego batalionu grenadierów pancernych co znacznie wpływało na mobilność brygady.
Krótka notka z walk na przyczółkach
Panzer Brigade 104 przybyła w rejon przyczółków w połowie września 1944 roku, gdzie zajęła stanowiska obronne w rejonie Obrębka na przyczółku pod Serockiem. Do pierwszych znaczących działań przechodzi 8 października 1944 gdzie wspiera natarcie Grenadier Brigade 1131 poniżej drogi Niestępowo - Łubienica. Od godzin porannych wspiera natarcie II. batalionu ponieważ oddział Panther zgubił się w gęstej mgle, a dodatkowo 2 czołgi wpadły na rosyjskie miny. Do końca dnia brygada walczy na północ od tzw. “trójkątnego lasu”. Już w kolejnym dniu brygada zostaje przerzucona w rejon drugiego przyczółka do Starego Gołymina, gdzie ma oczekiwać na przewidziane natarcie radzieckie. 12 października był dniem intensywnych działań na odcinku całego niemieckiego XXIII KA, którego frontu uginał się pod silnym natarciem radzieckich 48 i 3 A. Zadaniem brygady było działanie na styku 211. i 299. Inf.Div, a w szczególności uniemożliwienie zerwania połączenia między obiema dywizjami. W godzinach południowych prowadzi natarcie na wschód od Rostki-Stróżne, meldując o licznej piechocie wspartej czołgami przed szpicą nacierająca ale też o pojawiającej się na tyłach brygady piechocie radzieckiej. To wszystko powoduje konieczność zatrzymania natarcia oraz przerzucenia brygady w rejon na północ od Leśne Chyliny, gdzie niespodziewanie przedarły się czołgi radzieckie. Tego dnia brygada posiada 7 sprawnych i 17 czołgów w naprawie. Znaczące sukcesy odnosi brygada 14 października kiedy to razem z 211. Inf.Div zatrzymuje Rosjan, którzy przeniknęli w sile pułku do Chylin i zajęli centrum wsi. O godzinie 12:30 w wyniku kontrataku odzyskano Chyliny. O 12:40 do kolejnego kontrataku przeszła brygada jednak o 12:45 do natarcia przeszły dwa pułki piechoty wsparte 15 czołgami (Rosjanie) z rejonu lasu na wschód od Makowicy i w wyniku natarcia zajęli Chyliny Leśne. W tym rejonie kontratak 211. Inf.Div wsparty Panzer Brigade 104 niszczy 8 czołgów. Kontratak dotarł do wschodnich krańców Chyliny Leśne gdzie zniszczono kolejne 3 czołgi. Po zakończeniu tych walk brygada nie prowadziła większych działań, aż do dnia 24 października, kiedy to Rosjanie przedarli się w rejonie Dzierżanowa. Brygada ponosi ciężkie straty gdy została skierowana do pomocy Grenadier Regiment 62 z 7. Inf.Div w rejonie Szwelice – Głodowo. Następnie zostaje wykorzystana do kontrataku w rejonie Pułtuska, gdzie ma uwolnić z okrążenia własną piechotę. W rejonie Głodowa rosyjski kontratak zostaje odrzucony przez sztabowy szwadron pod osobistym dowództwem Oberstleutnant Kurta Gehrke. W wyniku tego starcia 24 października poległ dowódca brygady, a jego miejsce zajął Major Weidenbrück. W tym dniu brygada posiada 13 sprawnych, 8 w krótkiej naprawie i 1 czołg w długiej naprawie. W dniach 30 i 31 października dokonała udanych kontrataków na odcinku 5. Jg.Div pod Olszakiem. Natomiast nocny atak 1 listopada wraz z grupą 6. Panzer Division nie powiódł się i zakończył się wysokimi stratami. Od 8 listopada Panzer Brigade 104 znajduje się w rezerwie korpusu aż do momentu ostatecznego jej rozwiązania i wcielenia do 25. Panzer Division w połowie listopada 1944 roku.
Źródło:
Deutsche Digitale Bibliothek
