17/09/2026
11 września 2026 roku w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej odbył się wernisaż wystawy Art déco w gliniańskim kilimie. Sto lat później.
Współorganizatorką i autorką wystawy jest prof. Zenovia Shulha z Lwowskiej Narodowej Akademii Sztuk Pięknych – specjalistka w dziedzinie kilimów z Glinian. Jej działania zwrócone są przede wszystkim ku ochronie i popularyzacji tradycyjnej sztuki tkackiej, co udaje jej się osiągnąć dzięki projektom, do których zaprasza badaczy sztuki i artystów. Jednym z takich projektów jest rozpoczęty w 1996 roku Międzynarodowy Projekt Etnoartystyczny „Ekologiczny Rakus”. Jego owocem będzie wystawa w przemyskim muzeum.
Tematem ekspozycji jest wzornictwo stylu art déco w sztuce tekstylnej. Jej istotnym elementem jest także przybliżenie historii słynnego ośrodka kilimiarskiego w Glinianach koło Lwowa na Ukrainie, skąd pochodzi autorka wystawy. Na przełomie XIX i XX wieku miasteczko to stało się centrum produkcji kilimów odznaczających się wysoką jakością techniczną i artystyczną. Zdobywały one najwyższe nagrody na krajowych i międzynarodowych wystawach w Londynie, Mediolanie, Poznaniu, Nowym Jorku i Paryżu. Najważniejszą z nich była Międzynarodowa Wystawa Sztuk Dekoracyjnych i Nowoczesnego Przemysłu w Paryżu w 1925 roku, na której zaprezentowała się również polska sztuka użytkowa. Największy sukces odniosły kilimy, które łączyły w sobie rodzime tradycje z nowoczesnymi nurtami – zwłaszcza stylem art déco.
Na wystawie Art déco w gliniańskim kilimie. Sto lat później, zwiedzający mają okazję zobaczyć współczesne ręcznie tkane kilimy odtwarzające projekty wybitnych artystów z lat 1920–1930, mi.in. Józefa Czajkowskiego – autora projektu kilimu „Ziarno” nagrodzonego złotym medalem na paryskiej wystawie w 1925 r., Zofii Stryjeńskiej, Bogdana Tretera, Kazimierza Brzozowskiego, Edwarda Trojanowskiego, Pawła Kowżuna, Antina Manatyrskiego, Wasyla Cionia, Seweryna Boraczoka, Wołodymyra Hawryluka. Kilimy te utkane zostały przez firmę Zena Hlyniany Art Studio we Lwowie.
Teraźniejszą interpretacją stylu art déco będą natomiast dzieła autorstwa współczesnych artystów z Polski i Ukrainy: Olhy Barny, Andriany Dacko, Moniki Izabeli Kostrzewy, Anny Kuźmitowicz, Iryny Muraszczyk, Tetiany Łukaszewycz, Aleksandry Wereszki, Doroty Sak, Marka Saka, Zenovi Shulhy, Izabeli Palomy Stronias, Myrosławy Szeremety.
Dorota Stonawska
