26/04/2026
Dzisiaj przypada 46. Rocznicy oficjalnego otwarcia Muzeum Fortu VII, chociaż już izba działała wcześniej. Pamiętajmy.
46 lat temu, 26 kwietnia 1980 roku, odbyło się oficjalne otwarcie Muzeum Fortu VII – miejsca pamięci narodowej. Choć uroczystość ta została zorganizowana w kwietniu 1980 roku, muzeum rozpoczęło swoją działalność już wcześniej – 31 sierpnia 1979 roku, jako oddział Muzeum Historii Ruchu Robotniczego w Poznaniu.
Droga do powstania muzeum była jednak znacznie dłuższa. Już 31 sierpnia 1963 roku, z inicjatywy Związku Bojowników o Wolność i Demokrację (ZBoWiD), przy wsparciu Dowództwa Wojsk Lotniczych oraz Prezydium Rady Narodowej Miasta Poznania, utworzono Mauzoleum Męczeństwa Więźniów Fortu VII. W jego ramach działała Izba Pamięci, obejmująca trzy remizy artyleryjskie na koronie wałów lewego majdanu oraz dawną prochownię wojenną (celę nr 58). Zwiedzanie możliwe było jednak tylko za zgodą władz wojskowych, a oprowadzaniem zajmowali się kombatanci, w tym byli więźniowie Fortu VII.
Od połowy lat 70. XX wieku, dzięki staraniom środowisk kombatanckich i rodzin byłych więźniów, podjęto rozmowy – prowadzone pod auspicjami Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Poznaniu – dotyczące wydzielenia części fortu na potrzeby przyszłego muzeum. Realizację tego zadania powierzono Muzeum Historii Ruchu Robotniczego w Poznaniu, a prace adaptacyjne rozpoczęły się w 1976 roku.
Po pokonaniu licznych trudności, w tym budowie kładki nad fosą (ukończonej 16 sierpnia 1979 r.), która umożliwiła dostęp do obiektu bez konieczności przechodzenia przez teren wojskowy, możliwe stało się udostępnienie przestrzeni muzealnej, a następnie jej uroczyste otwarcie w kwietniu 1980 roku.
Obecnie muzeum działa pod nazwą Muzeum Martyrologii Wielkopolan – Fort VII i jest oddziałem Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie.
