Krzemionki Muzeum Archeologiczne i Rezerwat KRZEMIONKI Na terenie o długości 4,5 km i szerokości do 200 m znajduje się ponad 4 tysiące kopalń. Jest to 16.
(1)

Krzemionki
To jeden z największych w Europie prahistorycznych kompleksów kopalń, położony na północny wschód od Ostrowca Świętokrzyskiego. Pochodzą z okresu neolitu i wczesnej epoki brązu (około 3900 - 1600 lat przed Chrystusem). Z wydobywanego w nich krzemienia pasiastego wytwarzane były przede wszystkim siekiery. W okresie największej prosperity kopalń rozprowadzano je w promieniu 660 km od Krzemionek. Na terenie dawnego pola górniczego, które objęte jest ochroną archeologiczną, podziwiać można dobrze zachowany krajobraz pokopalniany. Widoczne są tam liczne zagłębienia po szybach oraz hałdy wydobytego urobku. Archeolodzy odkryli tu liczne ślady obróbki krzemienia i pozostałości obozowisk górniczych. Kopalnie w Krzemionkach - jako znakomity przykład prahistorycznej myśli technicznej - zostały w 1994 roku uznane za pomnik historii i trafiły na listę kilkudziesięciu najcenniejszych zabytków w Polsce. Największe kopalnie miały ok. 9 m głębokości, a powierzchnia wyrobisk osiągała kilkaset metrów kwadratowych. Przez kilkanaście kopalń prowadzi podziemna trasa turystyczna o długości blisko pół kilometra. Wędrujemy tunelem wykutym specjalnie dla zwiedzających w wapiennej skale. Mierzy on około 2 m wysokości i pozwala obserwować, w jakich warunkach pracowali neolityczni górnicy. W poszukiwaniu cennego krzemienia drążyli skałę, tworząc wyrobiska o wysokości od kilkudziesięciu centymetrów do nieco ponad metra. Praca odbywała się w ciężkich warunkach, przy minimalnym oświetleniu, niskiej temperaturze i wysokiej wilgotności powietrza.
6 lipca 2019 roku podczas 43. Sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa w Baku Krzemionkowski Region Prehistorycznego Górnictwa Krzemienia Pasiastego składający się z pól górniczych Krzemionki, Borownia i Korycizna oraz osady Gawroniec został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO. miejsce z Polski, które znalazło się na tej prestiżowej liście.

IV Konferencja "Pacjent Przyroda. Natura i kultura - dziedzictwo w zagrożeniu" trwa 🙂 Zapraszamy do udziału online:
22/09/2026

IV Konferencja "Pacjent Przyroda. Natura i kultura - dziedzictwo w zagrożeniu" trwa 🙂 Zapraszamy do udziału online:

Enjoy the videos and music that you love, upload original content and share it all with friends, family and the world on YouTube.

📅19 września obchodzimy Dzień Dzikiej Flory, Fauny i Naturalnych Siedlisk.Spokojnie można uznać, że to także święto krze...
19/09/2026

📅19 września obchodzimy Dzień Dzikiej Flory, Fauny i Naturalnych Siedlisk.

Spokojnie można uznać, że to także święto krzemionkowskiego rezerwatu. Jest on bowiem wyjątkowy pod kątem przyrodniczym z różnych względów.

🟩 Na naszym terenie funkcjonuje rezerwat przyrody „Krzemionki Opatowskie” powołany w 1995 roku zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Wyznaczonym w tym dokumencie celem ochrony było „zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i historycznych rzadkich i chronionych gatunków roślin oraz kopalni krzemienia pasiastego, a także wyrobisk górniczych i śladów obozowisk górników”.
🟩 Krzemionkowski rezerwat znajduje się także w granicach Obszaru Chronionego Krajobrazu Doliny Kamiennej. Obszar ten obejmuje dolinę rzeki Kamiennej od doliny rzeki Kamionki w Suchedniowie, po Bałtów oraz kompleks Lasów Iłżeckich. Został on ustanowiony również w 1995 roku, rozporządzeniem Wojewody Kieleckiego.
🟩 W 2022 roku wyznaczono specjalny obszar ochrony siedlisk Krzemionki (PLH260024). Przedtem od 2009 roku funkcjonował pod nazwą Krzemionki Opatowskie. Składa się z dwóch powiązanych funkcjonalnie enklaw. Przedmiotem ochrony na tym terenie są siedliska przyrodnicze: murawy kserotermiczne, grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny, ciepłolubne dąbrowy oraz gatunki roślin: dzwonecznik wonny, obuwik pospolity.
🟩 Krzemionki to teren, na którym występuje dzika flora, obejmująca m.in. ok. 40 gatunków roślin rzadkich i chronionych. Do najciekawszych należą dzwonecznik wonny, obuwik pospolity, wawrzynek główkowy czy lilia złotogłów. Fauna również prezentuje swoje dzikie oblicze: można u nas spotkać m.in. łosie, wilki, borsuki, jelenie, ale też nietoperze, popielicę szarą, gniewosza plamistego i liczne bezkręgowce.

🗺 Źródło map: Geoserwis Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Dziękujemy Prezesowi Regionalnej Organizacji Turystycznej Rafał Nowak za zwrócenie uwagi radiosłuchaczy na unikalność ob...
18/09/2026

Dziękujemy Prezesowi Regionalnej Organizacji Turystycznej Rafał Nowak za zwrócenie uwagi radiosłuchaczy na unikalność obiektu, którym się opiekujemy :)

W tym tygodniu mieliśmy zaszczyt gościć grupę ekspertów Rady Europy. Wizyta ta była jednym z etapów starań, by rezerwat ...
18/09/2026

W tym tygodniu mieliśmy zaszczyt gościć grupę ekspertów Rady Europy. Wizyta ta była jednym z etapów starań, by rezerwat przyrody „Krzemionki Opatowskie” otrzymał prestiżowe wyróżnienie – 🔸 Europejski Dyplom Dla Obszarów Chronionych 🔸.

🟩 Do wizytacji Krzemionek oddelegowano troje ekspertów: Mr Maurice Hoffmann, Ms Simone Remund oraz Krzysztofa Zymana.

🟩 Pierwszego dnia skupiono się na wizji terenowej. Goście w towarzystwie dyrektora muzeum dr Andrzeja Przychodniego, kierownika Działu Przyrody Łukasza Misiuny oraz tłumaczki Lary Mołoniewicz i innych osób odwiedzili krzemionkowski rezerwat przyrody. Obserwowali stan zachowania, różnorodność biologiczną tego obszaru. Nie zabrakło szczegółowych pytań oraz dyskusji.

🟩 Drugi dzień to rozmowy. Eksperci spotkali się w murach Starostwa Powiatowego z lokalnymi władzami, badaczami, a także organizacjami pozarządowymi i działaczami społecznymi. Wzięły w nich udział m.in. naukowcy, którzy prowadzili lub prowadzą badania nad florą i fauną naszego rezerwatu, a także przedstawiciele Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski. Była to okazja to wymiany poglądów, a także wsłuchania się w głosy społeczności lokalnej, która na co dzień obcuje z krzemionkowską przyrodą.

🟩 Co teraz? Oczekiwanie na decyzję. Mamy za sobą trzy etapy. Pierwszy to zgłoszenie wysłane przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Kielcach, przygotowane we współpracy z naszymi przyrodnikami i archeologami. Następnie 18 marca 2026 roku przedstawiciel Działu Przyrody Muzeum Historyczno-Archeologicznego w Ostrowcu Świętokrzyskim Łukasz Misiuna i tłumaczka Anna Juniewicz zaprezentowali przed ekspertami Rady Europy w Strasburgu (Francja) wartości przyrodnicze, kulturowe, archeologiczne oraz sposób zarządzania rezerwatem przyrody „Krzemionki Opatowskie”. Wystąpienie zostało zaopiniowane pozytywnie, co poskutkowało wizytą ekspertów w naszym rezerwacie we wrześniu. Było to przypieczętowanie całej złożonej, niezwykle wymagającej procedury.

🟩 Przypomnijmy, że Europejski Certyfikat dla Obszarów Chronionych jest przyznawany obszarom o szczególnych, wyjątkowych wartościach przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych o znaczeniu dla całej Europy. Został ustanowiony w 1965 roku. Europejscy eksperci poddają analizie nie tylko wymienione wyżej wartości, ale przede wszystkim analizują sposób zarządzania obszarem, jego finansowanie, umocowanie w lokalnym i europejskim systemie prawnym, zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne oraz możliwości zachowania obszaru w dobrym stanie w wieloletniej perspektywie. W Polsce dyplom ten ma tylko Bieszczadzki Park Narodowy. Nie jest to więc zwykła nagroda przyznawana za przyrodniczą czy kulturową atrakcyjność. To kilkuetapowy egzamin, w trakcie którego zadaniem wnioskodawcy jest wykazanie skuteczności i trwałości dobrego zarządzania.
Trzymajcie kciuki, aby to wyjątkowe wyróżnienie trafiło do Krzemionek.

Muzeum Historyczno-Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim Łukasz Misiuna Powiat Ostrowiecki Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Kielcach Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski, Lasy Państwowe

Dziś w Krzemionkach gościmy uczestników Międzynarodowej konferencji naukowej „Numismatica Centroeuropaea IX".To wydarzen...
16/09/2026

Dziś w Krzemionkach gościmy uczestników Międzynarodowej konferencji naukowej „Numismatica Centroeuropaea IX".

To wydarzenie organizowane przez Institute of Archaeology, Jagiellonian University (Cracow) w dniach 14-18 września na Zamku Królewskim w Sandomierzu. Wizyta w naszym muzeum jest jednym z punktów programu. Uczestnicy odwiedzą też Pałac Wielopolskich w Częstocicach.

Głównym tematem konferencji jest mennictwo i sztuka medalierska w Europie Środkowej. Celem wydarzenia jest zgromadzenie naukowców, badaczy oraz pasjonatów numizmatyki, a także stworzenie przestrzeni do wymiany poglądów, prezentacji wyników badań i rozwijania międzynarodowej współpracy naukowej. Biorą w nim udział badacze z Polski, Rumunii, Węgier, Czech, Austrii i Norwegii.

Cieszymy się, że mogliśmy pokazać gościom nasze dziedzictwo kulturowe i stać się miejscem naukowej dyskusji o numizmatyce.

Już w przyszłym tygodniu spotkamy się podczas IV Konferencja "Pacjent Przyroda. Natura i kultura - dziedzictwo w zagroże...
14/09/2026

Już w przyszłym tygodniu spotkamy się podczas IV Konferencja "Pacjent Przyroda. Natura i kultura - dziedzictwo w zagrożeniu".

Wśród prelegentów znajdą się specjaliści z różnych dziedzin, takich jak geologia, biologia, politologia czy prawo. Będzie to okazja do ciekawych dyskusji o dziedzictwie przyrodniczym i współczesnych zagrożeniach związanych z jego ochroną.

Udział w konferencji jest bezpłatny. Obowiązują wcześniejsze zapisy przez formularz na stronie https://krzemionki.konferencjamost.pl/

📅 22 września 2026
📍 Muzeum Archeologiczne i Rezerwat Krzemionki
Organizatorzy:
Muzeum Historyczno-Archeologiczne w Ostrowcu Świętokrzyskim
Stowarzyszenie MOST

Europejskie Dni Dziedzictwa

Jedne z najbardziej znanych rysunków naskalnych odkryto 86 lat temu, zupełnie przypadkiem. Sztuka sprzed tysięcy lat pot...
13/09/2026

Jedne z najbardziej znanych rysunków naskalnych odkryto 86 lat temu, zupełnie przypadkiem. Sztuka sprzed tysięcy lat potrafi zachwycać i rozbudzić wyobraźnię.
Jeśli chcecie poczytać więcej o malowidłach z Lascaux, link do artykułu zostawiamy w komentarzu.

🎨 Dokładnie 86 lat temu czterech nastolatków weszło do nieznanej jaskini. Na jej ścianach odkryli świat sprzed tysięcy lat.

12 września 1940 roku Marcel Ravidat, Jacques Marsal, Georges Agnel i Simon Coencas dotarli do jaskini w pobliżu francuskiego Montignac. W świetle prowizorycznej lampy zobaczyli na ścianach niezwykłe przedstawienia zwierząt – m.in. koni, bizonów i jeleni.

Tak rozpoczęła się współczesna historia Lascaux, jednego z najsłynniejszych stanowisk sztuki paleolitycznej na świecie. Malowidła powstały około 17 tys. lat temu i do dziś są jednym z najbardziej niezwykłych świadectw wyobraźni ludzi żyjących w prehistorii.

Odkrycie szybko przyciągnęło tłumy. Z czasem okazało się jednak, że sama obecność zwiedzających zmienia delikatny mikroklimat jaskini i może zagrażać malowidłom. Dlatego w 1963 roku Lascaux zamknięto dla turystów, by chronić oryginały.

Czytaj więcej - link w komentarzu 🔗

📷 Sergi Reboredo/VWPics/Universal Images Group/Getty Images

Ciąg dalszy przyrodniczych ciekawostek o wzgórzu "Gawroniec" - jednym z czterech komponentów obiektu światowego dziedzic...
10/09/2026

Ciąg dalszy przyrodniczych ciekawostek o wzgórzu "Gawroniec" - jednym z czterech komponentów obiektu światowego dziedzictwa UNESCO, jakim jest Krzemionkowski Region Pradziejowego Górnictwa Krzemienia Pasiastego.

Na pierwszy rzut oka, Gawroniec wygląda jak zwykłe wzniesienie śródpolne. Jednak dzięki pracom przyrodników z Działu Przyrody naszego Muzeum wiemy, że obszar ten stanowi cenną, kserotermiczną enklawę o wysokiej bioróżnorodności.

🟢 Do botanicznych osobliwości florystycznych na tym terenie należą:
🔸 Goryczka krzyżowa (Gentiana cruciata) - roślina naczyniowa, typowa dla muraw kserotermicznych. W Polsce objęta jest ochroną ścisłą i wymieniono ją Czerwonej liście roślin naczyniowych, gdzie posiada status gatunku narażonego na wyginięcie (VU).
🔸 Zaraza Kocha (Orobanche kochii / syn. O. centaurina) - całkowicie pozbawiona chlorofilu roślina pasożytnicza, pobierająca składniki odżywcze z systemów korzeniowych chabrów. W Polsce objęta jest ochroną częściową. Na Czerwonej liście roślin naczyniowych Polski (2016) posiada oficjalny status gatunku narażonego na wyginięcie (VU) ze względu na wysoki stopień izolacji i fragmentacji stanowisk.
🔸 Rutewka mniejsza (Thalictrum minus) - ciepłolubny gatunek o charakterze południowym. Choć w skali kraju nie jest objęta ścisłą ochroną gatunkową, w wielu regionach Polski uważa się ją za roślinę rzadką i zagrożoną. Na przykład na Górnym Śląsku ma oficjalny status gatunku narażonego na wyginięcie. Jej obecność na Gawrońcu nie jest przypadkowa. Rutewka mniejsza to roślina wybitnie ciepłolubna, która uwielbia nasłonecznione, wapienne zbocza, suche murawy kserotermiczne oraz widne zarośla.
🔸 Kosmaczek żmijowcowaty (Pilosella echioides) - rzadka roślina muraw ostnicowych. Na krajowej Czerwonej liście roślin naczyniowych posiada status gatunku narażonego na wyginięcie (VU). Gatunek chroniony prawem krajowym.
🔸 Zapłonka brunatna (Nonea pulla) - rzadki, kserotermiczny składnik flory, występujący wyłącznie w trudno dostępnych partiach wzgórza.

🟢 Archeofity
🔸 Szczególne miejsce w ekosystemie zajmuje lnicznik siewny (Camelina sativa), znany jako lnianka lub rydz. Ta historyczna roślina oleista pochodzi z obszarów Bliskiego Wschodu i Azji Środkowej, skąd przybyła na ziemie polskie wraz z pierwszą prehistoryczną falą rolnictwa. O jej głębokim zakorzenieniu w tutejszym krajobrazie świadczą odkrycia archeobotaniczne z innych stanowisk archeologicznych. Ślady jej nasion odnajdywano w osadach neolitycznych sprzed ponad czterech tysięcy lat. Istnieje duże prawdopodobieństwo, że lnicznik odgrywał istotną rolę w gospodarce społeczności zamieszkujących wówczas tereny nad rzeką Kamienną. Trwała obecność tego gatunku na Gawrońcu bezpośrednio dokumentuje ciągłość agrotechniczną regionu od epoki kamienia.

✒📷 Łukasz Misiuna - kierownik Działu Przyrody

8 września 1994 roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej wydał zarządzenie w sprawie uznania krzemionkowskich kopalń za P...
08/09/2026

8 września 1994 roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej wydał zarządzenie w sprawie uznania krzemionkowskich kopalń za Pomnik Historii.

32 lata temu postanowiono, by "Krzemionki - kopalnie krzemienia z epoki neolitu" objąć szczególną ochroną z uwagi na stan zachowania, atrakcyjność turystyczną i dydaktyczną oraz unikatowość w skali światowej.

Kopalnie krzemienia pasiastego w Krzemionkach znalazły się w gronie 15 pierwszych zabytków uznanych za Pomniki Historii. Dziś jest ich 133 - każdy z nich opisano na stronie zabytek.pl zarządzanej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa.

📷Rekografia

Adres

Sudół 135 A
Ostrowiec Swietokrzyski
27-400

Godziny Otwarcia

Wtorek 10:00 - 16:00
Środa 09:00 - 18:00
Czwartek 09:00 - 18:00
Piątek 09:00 - 18:00
Sobota 10:00 - 18:00
Niedziela 10:00 - 18:00

Telefon

+48413304550

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Krzemionki umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skróty

Udostępnij