15/06/2026
15 czerwca 1890 roku w Suwałkach przyszła na świat Alina Makarewicz – nauczycielka upowszechniająca oświatę, kulturę i krajoznawstwo w przedwojennym Ostrowcu. W czasach, w których się urodziła, kobiety nie miały praw wyborczych, najczęściej były wychowywane na posłuszne żony i dobre matki, a tylko nieliczne mogły się uczyć. W czasie zaborów te najodważniejsze toczyły podwójną walkę – o swoją emancypację i niepodległość ojczyzny.
Początkowo kształciła się rodzinnym mieście, zaś po ukończeniu Gimnazjum Żeńskiego w Suwałkach zrobiła dwuletni kurs pedagogiczny Leonii Rudzkiej w Warszawie. Wobec niedostępności studiów uniwersyteckich dla kobiet, Rudzka uruchomiła dwuletnie kursy pedagogiczne o kierunku humanistycznym i przyrodniczym. Szkoła cieszyła się wielkim uznaniem i powodzeniem. To właśnie Leonia Rudzka, znakomita pedagog, mogła być autorytetem dla młodej Aliny. Ukończony kurs uprawniał ją do pracy w szkołach prywatnych. Kontynuowała jednak naukę, tym razem na Wolnej Wszechnicy Polskiej w Warszawie – społecznej uczelni wyższej, na której swoje kwalifikacje podnosiła inteligencja pracująca. Szkoła miała oblicze lewicowe, ale nie komunistyczne. Funkcję rektora pełnił Ludwik Krzywicki, wybitny socjolog, a wśród wykładowców był m. in. Janusz Korczak. O okresie studiów młodej Aliny nie wiadomo jednak zbyt wiele.
Zdobyte wykształcenie umożliwiło jej wykonywanie pracy nauczycielki po przybyciu do Ostrowca, w otwartej w 1909 roku przez jej siostrę Walerię prywatnej pensji żeńskiej. Szkoła mieściła się przy Alei Ostrowieckiej, czyli dzisiejszej Alei 3 Maja i kontynuowała tradycje placówki założonej trzy lata wcześniej z inicjatywy pracowników Zakładów Ostrowieckich. Była pierwszą szkołą średnią w Ostrowcu. Za sukces można uznać, iż nauczano w języku ojczystym, z wyjątkiem historii i geografii. Walka o polonizację szkół i działania przeciw uciskowi caratu zostały zapoczątkowane w Ostrowcu już kilka lat wcześniej, podczas rewolucji 1905 roku. Alina uczyła geografii i przyrody do końca roku szkolnego 1920/1921.
Śledząc jej życiorys pojawia się wiele nurtujących pytań. Co sprawiło, że z dalekich Suwałk przeniosła się do Ostrowca wraz z kilkorgiem rodzeństwa? Dlaczego wyjechała później do Wilna? Wątki te poruszymy w kolejnym wpisie.
Opr.: K. Nachyła
