28/05/2026
Józef Rostafiński (1850–1928), botanik, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, rozesłał w 1883 r. do kilkudziesięciu periodyków w trzech zaborach ankietę, której część pytań dotyczyła lokalnego użytkowania przez człowieka dziko rosnących roślin. Odpowiedzi udzielali ludzie różnych profesji (księża, lekarze, nauczyciele, aptekarze, studenci), zwykle ziemianie lub inteligenci, zazwyczaj mający kontakt z ludem. Dzięki temu wiemy, które gatunki roślin wykorzystywano najczęściej do spożycia, w jakie formie i o jaskiej porze roku.
Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea L.) pojawia się w listach aż 16 respondentów z różnych części kraju. Tę bylinę z rodziny jasnotowatych o sercowatych liściach i fioletowych kwiatach używano, jako przyprawę, głównie do rosołu lub innych zup wodzianek w celu ich osłodzenia. Zimotrwałe listki kurdybanka o wyrazistym aromacie i korzennym smaku nadawały zupie zapach podobny do pietruszki. Powszechnie zbierano dziko rosnące liście, a na Kujawach nawet kurdybanek uprawiano. Bluszczyk wykorzystywano w kuchni zarówno na dworach, jak i w chłopskich chatach.
Z uwagi na cenne właściwości zdrowotne i walory smakowe obecnie również bluszczyk kurdybanek jest chętnie wykorzystywany m.in. w medycynie naturalnej i kuchni. Posiekane świeże liście oraz susz można dodać do sałatek, twarożku, pesto, pierogów, zup, sosów czy dań jednogarnkowych. Dzięki intensywnemu aromatowi wystarczy niewielka ilość, by nadać potrawom wyrazisty charakter.
Bluszczyk kurdybanek to gatunek pospolity zarówno w Polsce, jak i na Warmii i Mazurach. Rośnie w lasach łęgowych, zaroślach, na przydrożach i skrajach pól, na łąkach oraz trawnikach. W ogródkach traktowany jest jako uciążliwy chwast. Drobne kwiaty kwitną od kwietnia do czerwca.
Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea L.), okaz ze zbiorów Muzeum Przyrody w Olsztynie prezentowany obecnie w Muzeum Warmii i Mazur na wystawie „Z ludowego zielnika. Rośliny w kuchni, medycynie i wierzeniach Warmii i Mazur”. Fot. G. Kumorowicz
