06/05/2026
📸
📍Kontynuujemy nasz cykl prezentujący archiwalne fotografie z wiejskimi kościołami okolic Nysy, część 9.
🏛️Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła w Burgrabicach.
Burgrabice, wieś w gminie Głuchołazy, znajdująca się na terenie Przedgórza Paczkowskiego w powiecie nyskim. Pierwsza informacja źródłowa o wsi (pod nazwą Burgravici) pochodzi z 1284 r. Jej lokacja na prawie niemieckim nastąpiła przed 1300 r. (pod nazwą Borkendorf) i była wynikiem działalności osadniczej biskupów wrocławskich na terenach księstwa nyskiego.
🕍Najstarszym zabytkiem Burgrabic jest rzymskokatolicki Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła. Architektura zabytku jest efektem wielowiekowych przekształceń, które połączyły elementy gotyku, renesansu i baroku z nowoczesną rozbudową z początku XX wieku.
⛪Budowla składa się z trzech wyraźnie zróżnicowanych części: Najstarszą częścią świątyni jest gotyckie, opięte skarpami prezbiterium, wzniesione na początku XIV wieku, do którego przylega kaplica o surowym sklepieniu kolebki ostrołukowej (fot. z lat 1920-1940). Środkowa część kościoła to dawna nawa główna, pierwotnie renesansowa, która po gruntownej przebudowie około 1715 r. zyskała cechy barokowe.
🕍Najbardziej charakterystycznym elementem budowli, jest jednak jej neobarokowa część centralna o kształcie rotundy nakrytej kopułą z ośmioboczną latarnią (MNa_AF 416, fot. C. Hubel, pocz XX w.). Została ona dobudowana w latach 1913–1914 w miejscu dawnej wieży (MNa_AF 358, fot. G. Riedel, przed 1913), której groziło zawalenie. Przejęła ona rolę nowej nawy głównej, w której mieści się chór muzyczny z organami. W centralnej części jej elewacji znajduje się wejście z portalem o przerwanym naczółku, w którym widnieje płaskorzeźbiony medalion ze sceną męczeństwa św. Bartłomieja i datą 1914 r. (fot. K. Czartoryski, 2010). Od południa, przy ostatnim przęśle nawy znajduje się okrągła klatka schodowa i czworoboczna kruchta, zwieńczona szczytem ze spływami, a w nim medalion z datą 1720 r. Od strony wschodniej, w zewnętrznej niszy umieszczona jest drewniana rzeźba apostoła Bartłomieja z przełomu XV i XVI wieku (MNa_AF 573, fot. T. Chrzanowki, 1962).
🎨Wnętrze świątyni wypełnia bogate, barokowe i rokokowe wyposażenie: osiemnastowieczny ołtarz główny, ołtarze boczne, barokowe ławki kościelne, oraz cztery rokokowe obrazy.
⚰️W połowie XIX wieku w pobliżu kościoła wzniesiono klasycystyczną kaplicę grobową (fot. R. Lotys [Sicherlich] 2013), w której elewację wmurowane zostały renesansowe płyty nagrobne z płaskorzeźbionymi postaciami, a które zostały prawdopodobnie przeniesione z kościoła podczas jego rozbudowy w XX wieku.
✝️W 1878 r. w mur otaczający teren wokół kościoła wkomponowano słupowe kapliczki ze stacjami Drogi Krzyżowej.
🏚️W Burgrabicach możemy również odnaleźć ślady po dawnym majątku ziemskim, którego budowa rozpoczęła się jeszcze w XVI lub XVII wieku. Zabytkowy dwór został rozebrany w okresie PRL-u, bądź też po 1989 r., a jedyne co po nim pozostało to wiekowy park krajobrazowy.
Najsłynniejszym rodakiem Burgrabic był niemiecki rzeźbiarz Joseph Krautwald (1914–2003). Zasłynął on przede wszystkim jako autor licznych dzieł sakralnych, które zdobią kościoły na Śląsku i w Niemczech.
⚠️Dzieje miejscowości naznaczone są również tragicznymi wydarzeniami z okresu II wojny światowej, w 1945 roku przez Burgrabice wiodła trasa marszu śmierci więźniów obozu Auschwitz-Birkenau. Na terenie miejscowości zamordowano wówczas 86 więźniów.
✍️Opr. J. Kluzek
Sołectwo Burgrabice
Głuchołazy Info 24
Miejsko - Gminna Biblioteka Publiczna w Głuchołazach
