Muzeum Podhalańskie im. Czesława Pajerskiego w Nowym Targu

12/08/2026

W dniu 12 sierpnia 1918 r. w Nowym Targu, z inicjatywy Józefa Rajskiego i Zygmunta Lubertowicza, doszło do spotkania przedstawicieli tzw. podhalańskiego ruchu regionalnego w celu zorganizowania jubileuszu Kazimierzowi Przerwie-Tetmajerowi. To wówczas Piotr Staszel zaproponował, aby łącznie ze sprawą uczczenia Tetmajera odnowić Zjazdy Podhalańskie.

Rok później, w dniach 10-11 sierpnia 1919 r. również w Nowym Targu zorganizowano czwarty w kolejności, a pierwszy po I wojnie światowej Zjazd Podhalan. Powstał on jako ponadregionalna organizacja zrzeszająca tych, którym bliska była idea pracy nad podniesieniem ludu podhalańskiego pod względem etycznym, umysłowym i gospodarczym.

Fot. I Zjazd Podhalan, Zakopane 1911 r. Źródło: Związek Podhalan.

11/08/2026

Co robić we wakacje na Podhalu? 🌸

Można spotkać się ze swoją babcią na warsztatach edukacyjnych malowania skrzyni podhalańskich, by rodzinnie i twórczo spędzić czas. Szczególnie cenimy sobie te wielopokoleniowe spotkania z Państwem. Piękna inicjatywa i piękne prace! 💙
Do zobaczenia w Muzeum Podhalańskim! 🙂

11/08/2026

Polecamy serdecznie spotkanie z bohaterką wystawy „Wojenne dzieci” – Janet Applefield. (Gustawą Singer), która urodziła się 91 lat temu w Krakowie, pochodzi z zamożnej rodziny współwłaścicieli hurtowni w Nowym Targu.
Spotkanie odbędzie się 24.08.2026 r. w Fabryce Emalia Oskara Schindlera w Krakowie 👇

Home Wydarzenia Kalendarium Spotkanie z bohaterką wystawy „Wojenne dzieci” – Janet Applefield Spotkanie z bohaterką wystawy „Wojenne dzieci” – Janet Applefield 24.08.2026 godz. 17:00 Fabryka Emalia Oskara Schindlera spotkanie dorośli Najważniejsze informacje Miejsce wydarzenia: Fabry...

05/08/2026

5 sierpnia 1914 r. opuścili miasto pierwsi legioniści, mieszkańcy Nowego Targu i Podhala. Jak podają źródła był wśród nich m.in. Józef Szopiński legionista I Brygady Józefa Piłsudskiego, poległy w walce o niepodległą ojczyznę.
Fot. Rynek Pożegnanie IV Polskiej Drużyny Strzeleckiej 5 sierpnia 1914 r., fot. E. Morawetz, zbiory Antoni Nowak [w:] Stary Nowy Targ, s. 73

15/07/2026

W ubiegłym tygodniu spotkaliśmy się z najmłodszymi na warsztacie malowania skrzyni pt. "Podhalańska skrzynia skarbów" organizowanego w ramach "Wakacji w Mieście".
Sprawdziliśmy co znajdowało się w dawnych skrzyniach podhalańskich, jaka była ich tradycja oraz pomalowaliśmy własne skrzynie. Było ciekawie i twórczo 🌹🌿
Na kolejny warsztat malowania podhalańskich skrzyni organizowany w ramach "Wakacji w Mieście" zapraszamy 26 sierpnia o godz. 10.00. Do zobaczenia w Muzeum Podhalańskim! :)

10/07/2026

📆 Zakończenie głównego etapu rekrutacji do szkół ponadpodstawowych wypada mniej więcej w połowie lipca. Młodzież deklaruje wolę nauki w wybranej szkole średniej. W tym czasie wspominamy miejscową szkołę średnią, o której otwarciu decyzja zapadła właśnie 10 lipca 1921 r., a która wniosła znaczny wkład w rozwój nowotarskiej kultury – Seminarium Nauczycielskie Żeńskie im. Marii Konopnickiej.

Idea powołania do życia seminarium nauczycielskiego w Nowym Targu pojawiła się jeszcze przed I wojną światową z inicjatywy Związku Podhalan. Zebranie w sprawie założenia placówki odbyło się 10 lipca 1921 r. w ratuszu miejskim.

Uchwalono uruchomienie seminarium od 1 września 1921 r., ostatecznie jednak z powodu epidemii czerwonki nauka ruszyła dopiero od 12 września. Prywatne Miejskie Seminarium Nauczycielskie Żeńskie im. Marii Konopnickiej w Nowym Targu istniało w latach 1921-1933.

Warunkiem przyjęcia do seminarium było ukończenie siedmiu klas szkoły podstawowej i zdanie egzaminu. Klasy zwane kursami liczyły około 30 dziewcząt. Nauka kończyła się maturą, po zdaniu której uczennica otrzymywała "Dyplom na nauczyciela szkół powszechnych", uprawniający do nauczania w publicznych i prywatnych szkołach powszechnych. Plan zajęć szkolnych przewidywał 35-36 godzin zajęć tygodniowo i 17 przedmiotów nauczania w ciągu 5 lat nauki. Na świadectwie uczennicy za II półrocze roku szkolnego 1927/28 widnieją oceny z następujących przedmiotów: religia, język polski, język niemiecki, historia, geografia z kosmografią (metodyka), matematyka, fizyka z chemią i mineralogią (metodyka), biologia, higiena, rysunki, muzyka i śpiew, gra na skrzypcach, ćwiczenia cielesne, księgowość, roboty ręczne, psychologia, pedologia i historia wychowania, ćwiczenia praktyczne i metodyka elementów nauczania - w sumie siedemnaście przedmiotów

Prawdopodobnie zły stan finansów szkolnych, a także reformy jędrzejewiczowskie z 1932 roku to główne powody likwidacji seminarium i gimnazjum żeńskiego w Nowym Targu.

Fot. Uczennice Seminarium Nauczycielskiego w Nowym Targu z gronem profesorskim, Nowy Targ, przed gmachem Towarzystwa Gimnastycznego " Sokół", lata 20-te XX w. Zbiory Muzeum Podhalańskiego

08/07/2026

📆 8 lipca 1934 r. w Nowym Targu odbyło się uroczyste odsłonięcie pomnika Władysława Orkana autorstwa Stanisława Marcinowa i Michała Rekuckiego.

📰 „Wstał piękny słoneczny dzień. Nowy Targ przybrał odświętny wygląd. Ruch panował od rana niezwykły [...], na Rynku uformował się pochód, który udał się na pobliski Plac Juliusza Słowackiego. Rozpoczęła się uroczystość. Śpiewał Chór z Zakopanego, grały orkiestry i kapela góralska. Przemawiał Prezes Związku Podhalan Jakub Zachemski. W imieniu fundatorów pomnika, Górali z Ameryki, przemówił niejaki Dąbrowski. Około południa przedstawiciel wojewody krakowskiego dokonał odsłonięcia pomnika. Na tle wysokiego, jasnego, kamiennego obelisku ukazał się oczom zebranych nieco ciemniejsza sylwetka Piewcy - "ziemi nędzy i zmarzłych kęp". Chwila uroczysta! Podniosły nastrój ogarnął różnorodny tłum ludzi szczelnie wypełniających plac między budynkiem Szkoły Powszechnej i Starostwa." [A. Sitek, „ Śladami Władysława Orkana", „ Podhalanka", R. II:1983, nr 1, s. 30]

Fot. Odsłonięcie pomnika Władysława Orkana w Nowym Targu, Edward Morawetz, 08.07.1934 r., Nowy Targ. Zbiory Muzeum Podhalańskiego.

07/07/2026

Wakacje w mieście!
WARSZTAT MALOWANIA SKRZYNI 🌺🌺🌺

Podhalańskie skrzynie posagowe są nie tylko pięknie dekorowane podhalańskimi wzorami, to również symbol polskości i lokalnych tradycji. Na warsztacie dowiemy się czym charakteryzowały się podhalańskie dekoracje, kto je malował a także własnoręcznie pomalujemy skrzynie.

Już jutro w Muzeum Podhalańskim 👇
Można się jeszcze zapisać!

📆 8 lipca (środa), godz. 10.00
📍 Muzeum Podhalańskie, Ratusz, Rynek 1

Obowiązują zapisy ✏️
wstęp wolny

01/07/2026

W ubiegły czwartek 25 czerwca w Muzeum Podhalańskim odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Gościnnie w Muzeum”. Tym razem gościliśmy Prezesa Związku Podhalan w Polsce, Juliana Kowalczyka, który opowiadał o początkach Związku Podhalan. Zapraszamy do relacji 👇

W czwartek w Muzeum Podhalańskim w Nowym Targu odbyło się kolejne spotkanie z cyklu „Gościnnie w Muzeum”, poświęcone historii Związku Podhalan oraz jego roli w kształtowaniu regionalnej tożsamości. Gościem wydarzenia był Julian Kowalczyk, prezes Związku Podhalan w Polsce im. św. Ja...

25/06/2026

👑 Już w najbliższą środę 1 lipca, o godz. 10.00 zapraszamy na rodzinne warsztaty edukacyjne: Królewskie Wolne Miasto Nowy Targ 1346 - 2026.

📆 1 lipiec (środa), godz. 10.00
📍 Muzeum Podhalańskie, Ratusz, Rynek 1

Obowiązują zapisy ✏️
cena: 12 zł/ osoba