Muzeum w Mrągowie

12/06/2026

Z serii o zasobach mrągowskiego muzeum. Przedstawiamy projekt budowy budynku starostwa powiatowego z 1912 r.

Obecna siedziba starosty, burmistrza i wójta została wzniesiona w latach 1912-1913. Projekt nowego gmachu, wykonany w Królewcu, przyjął wielkomiejski charakter. Stylistyka budynku odwołuje się do architektury nowożytnej.

Architektura
Stylistyka charakterystyczna dla okresu Cesarstwa Niemieckiego, często określana mianem stylu wilhelmińskiego, uchodzącego za przejaw potęgi odrodzonego państwa.

Pierwotnie budynek podzielony był na dwie części – południową (publiczną, obecnie Urząd Miasta i Gminy) oraz północną (prywatną, obecnie Starostwo Powiatowe), stanowiącą mieszkanie starosty.
Do dziś zachowały się niektóre oryginalne elementy wyposażenia mieszkania w obecnym Starostwie, np. kominek w holu. Sprawdź!

Z dniem 1 września 1818 r. Mrągowo stało się siedzibą powiatu. W 1810 r. teren, na którym obecnie znajduje się budynek starostwa, magistratu i gminy należał do wojska pruskiego. Był tu magazyn owsa i siana. Początkowo starostwo nie posiadało własnej siedziby, urząd znajdował się tam, gdzie mieszkał pierwszy starosta von Lyśniewski, czyli przy rynku głównym. W wyniku pożaru z 1822 r. spłonął dom starosty, dlatego prywatnie kupił on działkę wojskową z zabudowaniami na końcu ul. Królewieckiej i przebudował magazyny na dom mieszkalny. W 1875 r. ówczesny starosta odkupił ten teren i zbudował pierwszy, jeszcze niewielki urząd powiatowy.

10/06/2026

W „Panoramie Ziemi Mrągowskiej” w 1995 r. (nr 9, 10, 11) ukazały się wspomnienia o Helenie i Zbigniewie Brudnickich.

👉Państwo Brudniccy uruchomili „Aptekę pod Orłem” już 8 sierpnia 1945 r.
Jakie wyglądało życie w Mrągowie latem 1945 r.❓

Zapraszamy do lektury artkułu:
https://tiny.pl/j3bp4xqrc

09/06/2026

Z serii o muzealnych zasobach. Prezentujemy dramatyczne wspomnienia z 1984 r. przekazane przez Panią Weronikę Wołodko.

Z jakich regionów przybyli po wojnie Polacy do Mrągowa? Głównie z Polski Centralnej, w tym Kurpie, Wielkopolski, z Kresów itd. Powroty do Polski z Kresów były też bardzo skomplikowane, czasami prowadziły przez Syberię.

„Gdy wróciłam do domu wyszłam za maż. Mąż też był na Syberii i w dniu 1 stycznia 1958 r. przyjechaliśmy do Polski. Mieliśmy troje dzieci. Mąż już nie żyje, a ja jakoś tam z dziećmi żyję. Mam rentę po mężu i jeszcze w niepełnym wymiarze godzin pracuję. Jedna córka wyszła za maż, jedna się uczy i syn jeszcze jest. Życie też nie jest różami usłane. Jakoś Bóg pozwolił dzieci dochować. To co ja przeżyłam, dawno już powinnam być w grobie i już chciałabym umrzeć. Mam teraz 57 lat już mi obrzydło życie. Kto będzie czytał może posądzi różnie. Gdybym miała tej szkoły więcej, napisałabym lepiej. Przebaczcie!
Wołodko Weronika”
Pełna treść wspomnień: https://tiny.pl/r_3wy7h0q
zdj. ujęcie ul. Warszawskiej najprawdopodobniej zima 1945 r.

08/06/2026

z serii o zasobach mrągowskiego muzeum. Wspomnienia pierwszego powojennego burmistrza Mrągowa Feliksa Guisa.

Zapraszamy do lektury wspomnień, z których dowiesz się jak wyglądały realia czasów powojennych, jakie były początki kształtowania polskich instytucji, jakie były potrzeby i problemy lat 1945 - 1948.

Fragmenty wspomnień ukazały się w monografii Mrągowa z roku 1975. Po raz pierwszy udostępniamy całość.

Z okazji jubileuszu 80-lecia nadania współczesnej nazwy „Mrągowo” chcemy przybliżyć powojenne dzieje miasta udostępniając dokumenty z zasobów muzealnych. Na tej stronie znajdziecie Państwo powojenne kroniki zakładów pracy, wspomnienia mieszkańców, opracowania i teksty historyczne dotyczących kształtowania się po wojnie instytucji polskich w Mrągowie itd.:
https://www.it.mragowo.pl/dokumenty-i-opracowania-z-mragowskiego-oddzialu-muzeum-warmii-i-mazur-czasy-powojenne
Visit Mrągowo

06/06/2026

Z serii o mrągowskich zbiorach muzealnych. Pieczęć urzędowa naczelnika Mrągowa Antoniego Chudego.
Poniżej lista urzędujących po II wojnie światowej burmistrzów.

Po II wojnie światowej miastami zarządzali mianowani burmistrzowie.
do 20 lipca 1945 od 1941 r. - urząd pełnił niemiecki burmistrz dr Bolz za pozwoleniem radzieckiego komendanta urzędującego w Mrągowie
20 lipca 1945 – luty 1948 - Feliks Guis
luty 1948 – 1949 Stanisław Kowalik
1949 - Władysław Kapuścik

Przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Mrągowie
Zmiana nastąpiła na podstawie ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej. Na jej mocy:
• Zniesiono tradycyjne organy samorządu terytorialnego, takie jak zarządy miejskie z burmistrzami miast na czele. Oznacza to, że zlikwidowano podział administracji publicznej na władzę państwową a samorządową.
• Wprowadzono system rad narodowych, które stały się jedynymi organami władzy w terenie, wzorowanymi na rozwiązaniach radzieckich.
• Funkcje wykonawcze przejęły prezydia rad narodowych, a najważniejszą osobą w mieście stał się przewodniczący prezydium miejskiej rady narodowej, który zastąpił stanowisko burmistrza.

1950 - Władysław Kapuścik
? - 31 grudnia 1952 Ryszard Babel
? Józef Walz
? Robert Kramkowski
? Bernard Marchlewski
wrzesień 1970 - ? Andrzej Przedlacki

Powołanie naczelników miast
Ten stan rzeczy utrzymywał się do reformy z 1973r. gdy wprowadzono reformę administracyjną zwaną „gierkowską”. Na mocy ustawy z 22 listopada 1973 r. zmieniono strukturę terenowych organów władzy. W miastach zniesiono prezydia rad narodowych, a w ich miejsce wprowadzono jednoosobowe organy wykonawcze:
👉W mniejszych miastach wprowadzono urząd naczelnika miasta.
👉 Warto jednak pamiętać, że nie byli to burmistrzowie/prezydenci samorządowi – byli oni mianowani przez organy wyższego stopnia i podlegali administracji państwowej, a nie mieszkańcom.
👉Oddzielenie funkcji uchwałodawczej od wykonawczej: Rady narodowe pozostały organami "uchwałodawczymi", ale realną władzę administracyjną przejęli wspomniani naczelnicy, którzy kierowali urzędami miejskimi.

1975 – 1990 Antoni Chudy

Wybory pośrednie do władz wykonawczych organów gmin 1990 r.
Mieszkańcy poszli do urn 27 maja 1990 r. W tych wyborach obywatele nie głosowali bezpośrednio na wójtów czy burmistrzów. Wybierali wyłącznie radnych do rad gmin. Dopiero nowo wybrane rady gmin na swoich pierwszych sesjach wybierały w głosowaniu tajnym kolegialny zarząd gminy oraz jego przewodniczącego. To właśnie przewodniczący zarządu stawał się automatycznie wójtem w gminach wiejskich, burmistrzem w mniejszych miastach.
1990 – 1994 Dariusz Jarosiński
1994 – 1998 Otolia Siemieniec
1998 – 2002 Karol Nowak

Wybory bezpośrednio na wójtów, burmistrzów od 2002 r.
Model wyboru zmieniono na mocy ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta. Pierwsza tura tych historycznych, powszechnych wyborów odbyła się 27 października 2002 r. (druga tura miała miejsce 10 listopada). Po raz pierwszy w historii III RP mieszkańcy otrzymali osobną kartę do głosowania z nazwiskami kandydatów na jednoosobowy organ wykonawczy gminy.
2002 – 2018 Otolia Siemieniec
2018 – 2024 Stanisław Bułajewski
2024 – Jakub Doraczyński

05/06/2026

Artykuł o problemach czasów powojennych w Mrągowie, napisany przez mieszkańca, który po 7 latach wyjechał do Republiki Federalnej Niemiec w 1958 r. Mimo krytycznego spojrzenia na „polską” rzeczywistość widzianą oczami Niemca, zawiera ciekawe spostrzeżenia odnośnie życia „zwykłych” obywateli. Zachęcamy do lektury.
👉Podziel się swoimi uwagami w komentarzu😀
Artykuł ukazał się w gazecie „Das Ostpreußenblatt” z 18 października 1958 r.
link do oryginału (str. 3.):https://archiv.preussische-allgemeine.de/1958/1958_10_18_42.pdf

02/06/2026

Cieszymy się, że mogliśmy gościć dzieci ze Starej Skoszewy i przeprowadzić lekcję muzealną :)

https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=1342211454770369&id=100069445808572&mibextid=wwXIfr&rdid=Qq8vuVDbYFsC0cW4 #

02/06/2026

29/05/2026

W gazecie „Das Ostpreußenblatt” z 18 października 1958 r. ukazał się artykuł o powojennym Mrągowie.
Zamieszczono w nim zdjęcie pl. Kajki z następującym podpisem:
"Tak dzisiejszy wygląda duży rynek w Mrągowie! Już nie jest potrzebny, zrobiono z niego skromny skwer. Stoimy po zachodniej stronie rynku i patrzymy w stronę wschodnią, z której pozostały tylko trzy domy: zajazd „Maruhn” całkiem po prawej, w którym mieści się teraz sklep z zabawkami z polską nazwą Sabawki, Kreissparkasse i wreszcie sklep papierniczy z naszych czasów, który wciąż nosi niemiecką nazwę Papier. Pozostałe domy handlowe po wschodniej stronie zniknęły, dzięki czemu z ratusza — po lewej stronie zdjęcia — ma się widok bez przeszkód aż do j, Czos."
Artykuł wkrótce zostanie przetłumaczony😀