16/08/2026
English below.
16 sierpnia 1944 roku w obozie karno-śledczym rozstrzelano Henryka Apolinarego Gosa.
Henryk Gos urodził się 14 października 1909 roku w Łodzi, jako syn Jana i Apolonii z domu Tutakowskiej.
Początkowo Gos kształcił się w szkole powszechnej w Łodzi, jednak w 1920 roku przeniósł się wraz z rodzicami do Poznania. Tam kontynuował swoją edukację w Szkole Wydziałowej im. Działyńskich. W 1925 roku rozpoczął naukę w Państwowym Liceum Handlowym w Poznaniu, które ukończył w 1928 roku. Odbył również Dywizyjny Kurs Podchorążych, ale nie uzyskał stopnia oficera. W 1930 roku rozpoczął pracę jako urzędnik w Ubezpieczalni Krajowej w Poznaniu.
Henryk Gos uczestniczył w wojnie obronnej 1939 roku w 58. pułku piechoty Armii Poznań. Raniony pod Sochaczewem dostał się do niewoli i przebywał w obozie jenieckim Neubrandenburg w Meklemburgii. Więziono go do wiosny 1943 roku. Ostatecznie zwolniono go na podstawie orzeczenia lekarskiego. Wtedy wrócił do Poznania, gdzie mieszkał z rodziną. Nie podjął stałej pracy.
Poprzez podporucznika Mieczysława Kamińskiego, Gos przystąpił do działalności konspiracyjnej. Organizował między innymi grupy dywizyjno-bojowej Narodowej Organizacji Wojskowej oraz dostarczał fałszywe dokumenty dla osób udających się do Generalnego Gubernatorstwa. Był inicjatorem scalenia NOW z AK. Z tego powodu z organizował lokal na rozmowy scaleniowe AK z NSZ w Poznaniu. Aktywność ta została jednak wcześniej rozpoznana przez gestapo, na skutek czego doszło do masowych aresztowań.
Henryk Gos został początkowo osadzony w Forcie VII, później przeniesiony do obozu karno-śledczego w Żabikowie. Ostatecznie został skazany 11 sierpnia 1944 roku przez Policyjny Sąd Doraźny na karę śmierci. Wyrok wykonano 16 sierpnia 1944 roku.
Henryk Gos został pośmiertnie odznaczony Medalem Wojska trzykrotnie oraz Krzyżem Armii Krajowej.
Pozostawił żonę Blankę z domu Woźniak oraz trójkę dzieci.
======
On 16 August 1944, Henryk Apolinary Gos was executed by firing squad at the penal and investigative camp in Żabikowo.
Henryk Gos was born on 14 October 1909 in Łódź, the son of Jan and Apolonia, née Tutakowska.
Initially, Gos attended primary school in Łódź. In 1920, however, he moved with his parents to Poznań, where he continued his education at the Działyński District School. In 1925, he began studying at the State Commercial High School in Poznań, graduating in 1928. He also completed a Divisional Officer Cadet Course, but did not obtain an officer’s rank. In 1930, he began working as a clerk at the National Insurance Institution in Poznań.
Henryk Gos took part in the 1939 defensive war as a member of the 58th Infantry Regiment of the Poznań Army. Wounded near Sochaczew, he was taken prisoner and held at the Neubrandenburg prisoner-of-war camp in Mecklenburg. He remained imprisoned until the spring of 1943, when he was eventually released on medical grounds. He then returned to Poznań, where he lived with his family. He did not take up permanent employment.
Through Second Lieutenant Mieczysław Kamiński, Gos became involved in underground resistance activities. Among other things, he organized units of the National Military Organization (NOW) and provided forged documents for people travelling to the General Government. He was an initiator of the merger of the NOW with the Home Army (AK). For this reason, he arranged a location for talks on the merger of the AK and the National Armed Forces (NSZ) in Poznań. However, these activities had already been uncovered by the Gestapo, resulting in mass arrests.
Henryk Gos was initially imprisoned in Fort VII and later transferred to the penal and investigative camp in Żabikowo. On 11 August 1944, he was sentenced to death by the Police Summary Court. The sentence was carried out on 16 August 1944.
Henryk Gos was posthumously awarded the Medal of the Army three times and the Home Army Cross.
He was survived by his wife, Blanka, née Woźniak, and their three children.
