06/05/2026
6️⃣ maja 1️⃣8️⃣0️⃣1️⃣ roku oficjalnie otwarto Cmentarz na Rossie w Wilnie, choć już wcześniej chowano tu ofiary epidemii. Jest to jedna z czterech polskich nekropolii narodowych w Wilnie, a zarazem jeden z najstarszych i najbardziej znaczących cmentarzy miasta.
🪦 Obecnie zajmuje on ponad 10 hektarów. Na tym obszarze znajduje się 26 tysięcy grobów, z czego 263 obiekty posiadają status zabytku. Wiele z nich pozostaje bez opieki i niszczeje wskutek upływu czasu czy aktów wandalizmu. Jednak można tu znaleźć niezwykłe dzieła sztuki sepulkralnej np. słynny Czarny Anioł Leopolda Wasilkowskiego.
🏛️ W XIX i XX wieku powstały kolejne części nekropolii: Nowa Rossa oraz Cmentarz Wojskowy. Spoczywają na nich m.in. bliscy Juliusza Słowackiego, powstańcy styczniowi oraz żołnierze polegli w walce o Wilno. Szczególne miejsce zajmuje Mauzoleum Matki i Serca Syna, w którym od 1936 roku, przechowywane jest serce Józefa Piłsudskiego, spoczywające obok grobu jego matki.
🎗️ Od 1990 roku opiekę nad cmentarzem sprawuje Społeczny Komitet Opieki nad Starą Rossą. Organizowane są coroczne akcje sprzątania i renowacji nagrobków. W ostatnich latach w działania te angażują się nie tylko Polacy, lecz także młodzież litewska i studenci Uniwersytetu Wileńskiego.
---
📷 Fotografia pocztówkowi z widokiem na Kwaterę Obrońców Wilna, wykonana w dniu pogrzebu serca marszałka J. Piłsudskiego 12 maja 1936 r., fot. Jan Bułhak, zbiory Muzeum Ziem Wschodnich Dawnej Rzeczypospolitej.