Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku

13/06/2026

W dniu dzisiejszym wspominamy świętego Antoniego z Padwy, który jest jednym z najpopularniejszych i najbardziej czczonych świętych Kościoła katolickiego. Był franciszkaninem, genialnym kaznodzieją oraz Doktorem Kościoła.

Choć kojarzony jest z włoską Padwą, z pochodzenia był Portugalczykiem. Nazywany jest potocznie „Cudotwórcą” ze względu na liczne cuda przypisywane jego wstawiennictwu.

Urodził się około 1195 roku w Lizbonie w zamożnej rodzinie. Początkowo wstąpił do Zakonu Kanoników Regularnych św. Augustyna. Pod wpływem wieści o męczeńskiej śmierci pierwszych franciszkanów w Maroku, przeszedł do zakonu św. Franciszka, aby móc głosić Ewangelię na misjach. Ze względu na chorobę nie mógł kontynuować misji w Afryce. Odkryto wówczas jego niezwykły talent kaznodziejski. Jego kazania we Włoszech i Francji przyciągały tak wielkie tłumy, że musiał przemawiać na placach, bo kościoły nie mieściły wiernych.

Zmarł 13 czerwca 1231 roku w Arcella koło Padwy, mając zaledwie 35-36 lat. Został ogłoszony świętym 30 maja 1232 roku przez papieża Grzegorza IX – zaledwie niecały rok po śmierci, co czyni go jednym z najszybciej kanonizowanych świętych w historii Kościoła.

Święty Antoni jest powszechnie znany jako patron osób i rzeczy zagubionych oraz skradzionych.

W sztuce św. Antoni z Padwy najczęściej przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim. Do jego głównych atrybutów należą: Dzieciątko Jezus trzymane na rękach, lilia (symbol czystości i niewinności), księga (symbolizująca Pismo Święte i mądrość Doktora Kościoła) i chleb (oznaczający jego troskę o ubogich – stąd tradycja tzw. „chleba św. Antoniego”).

Poniżej obraz św. Antoniego z Padwy ze zbiorów Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku, autorstwa Antoniego Gramatyki z XIX w. z kościoła OO. Bernardynów w Sokalu. Inspiracją dla malarza był obraz namalowany przez o. Franciszka Lekszyckiego w 1658 r. znajdujący się w kościele OO. Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej.

09/06/2026

Zapraszamy do oddziału Muzeum Kresów w Lubaczowie – do Zespół Cerkiewny w Radrużu na wystawę „Klejnot Kraju Sarmackiego. Wizerunek Matki Bożej Pocieszenia z Sokala w wierze i sztuce”. Na wystawie zaprezentowano ocalałe pamiątki sokalskie – także ze zbiorów naszego muzeum.

05/06/2026

Polecamy wystawę, na której prezentowane są również nasze zbiory.

04/06/2026

"Zróbcie Mu miejsce, Pan idzie z nieba,
Pod przymiotami ukryty chleba.
Zagrody nasze widzieć przychodzi
I jak się Jego dzieciom powodzi."

Uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa (Boże Ciało) to jedno z najważniejszych świąt w Kościele katolickim.

W 1263 roku w Bolsenie (Włochy) wydarzył się cud eucharystyczny. Hostia w rękach wątpiącego księdza zaczęła krwawić. Wydarzenie to przyspieszyło decyzję o ustanowieniu święta dla uczczenia obecności Jezusa w Najświętszym Sakramencie dla całego Kościoła, bo już w 1264 roku papież Urban IV bullą Transiturus ustanowił Boże Ciało świętem powszechnym.

Do Polski święto sprowadził biskup Nankier w 1320 roku dla diecezji krakowskiej, a pod koniec XIV wieku Boże Ciało było już obchodzone we wszystkich polskich diecezjach jako święto obowiązkowe.

W tym dniu urządzane są uroczyste procesje ulicami wsi i miast, w czasie których kapłan niesie Najświętszy Sakrament. W Polsce procesje pojawiły się w XV wieku i szybko zyskały uroczysty, narodowy charakter. Procesja zatrzymuje się przy czterech ołtarzach, budowanych przez parafian. Przy każdym z nich czytany lub śpiewany jest fragment jednej z czterech Ewangelii (Mateusza, Marka, Łukasza i Jana). Ołtarze dekoruje się młodymi gałązkami brzozowymi. Wierni tradycyjnie zrywają je i zabierają do domów, co dawniej miało chronić gospodarstwo przed burzą i nieszczęściem. Tradycją stał się udział dzieci: dziewczynki sypią kwiaty na drogę przed idącym kapłanem, a chłopcy dzwonią dzwonkami. Starsi w pochodzie procesyjnym niosą feretrony, figury i chorągwie.

Na zdjęciach monstrancja ze zbiorów Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku, z ok. 1770-80, z Sokala. Klasycystyczna, promienista, z wieńcem laurowym, zwieńczona koroną wysadzaną półszlachetnymi kamieniami. Z trzonu wyrasta krzak koralowy. Podobnie w zwieńczeniu korony fragment uszkodzonej dekoracji z korala, z płaskorzeźbami przedstawiającymi m.in. krucyfiks.

27/05/2026

Baszta zwana „dzwonnicą”, niegdyś pełniąca funkcję kaplicy pw. św. Jana z Dukli, stanowi dziś wejście do Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku.

Obiekt, będący częścią siedemnastowiecznego systemu obwarowań klasztornych, został nadbudowany po 1752 r. Na jego najwyższej kondygnacji znajduje się dzwonnica z trzema dzwonami — największym i najstarszym z 1754 r. oraz dwoma mniejszymi, pochodzącymi z lat 60. XX w.

Na poziomie poniżej dzwonnicy mieści się sala wystaw czasowych. Obecnie prezentowane są tam zbiory Rafała Ciryta pt. „Kult Matki Bożej Leżajskiej”.

Najniższa kondygnacja baszty została urządzona jako przestrzeń ekspozycji sakralnej. Znajduje się tu ołtarz z drugiej połowy XVII w. z obrazem o. Franciszka Lekszyckiego „Chrystus Ukrzyżowany ze św. Dydakiem”, a także dawne wyposażenie kościołów pobernardyńskich z Sokala i Krystynopola, m.in. figury oraz nastawy ołtarzowe.

Basztę z kolejnymi pomieszczeniami ekspozycyjnymi, zlokalizowanymi w zabudowaniach klasztornych, łączy podziemny tunel.

20/05/2026

Jego imię zostało zawołaniem polskich obserwantów, chociaż sam w Polsce nigdy nie był. Jak to się stało? 🤔

Mowa o św. Bernardynie ze Sieny, którego święto dzisiaj obchodzimy. Wychował się w Massa Marittima koło Sieny i już w wieku 6 lat został osierocony. Opiekował się nim zamożny stryj, dzięki czemu – mimo trudnego początku – skończył studia prawnicze, studiując równolegle teologię oraz Pismo Święte.🎓

W 1402 roku wstąpił do Zakonu Braci Mniejszych. Tam zgłębiał pisma Ojców Kościoła i poznawał myśl jednego z największych teologów franciszkańskich – św. Bonawentury.

Dzięki swojej ogromnej wiedzy głosił płomienne kazania po całej Italii. Gromadziły one takie tłumy, że żaden kościół nie mógł ich pomieścić, dlatego przemawiał na rynkach i otwartych przestrzeniach. Słynął z szerzenia kultu Imienia Jezus – zawsze miał przy sobie ozdobną tabliczkę z monogramem☀️IHS☀️

Na obrazach jest przedstawiany z trzema mitrami, ponieważ aż trzy razy proponowano mu godność biskupa, a on za każdym razem odmawiał. Jego rygor i powrót do pierwotnej reguły św. Franciszka przyciągały tłumy do życia zakonnego.

Jego naśladowcą był św. Jan Kapistran, który przybył do Krakowa i zakładając tam pierwszy klasztor obserwancki w Polsce, nadał mu wezwanie właśnie św. Bernardyna ze Sieny. Lokalna ludność, aby odróżnić nowych zakonników od już stacjonujących w mieście franciszkanów konwentualnych, nazwała ich po prostu... Bernardynami. 📜

I tak imię włoskiego świętego na stałe wpisało się w polską historię i język!

Jego szczegółową historię możecie poczytać na stronie: bernardyni.pl

15/05/2026

„Święta Małgorzata z Kortony, widząc morderstwo swojego ukochanego, nawróciła się i zaczęła pokutować."

W dniu dzisiejszym przeżywamy wspomnienie św. Małgorzaty z Kortony, tercjarki franciszkańskiej i stygmatyczki.

Małgorzata urodziła się w Laviano (Toskania) w 1247 roku. Straciwszy w dzieciństwie matkę, uciekła z domu z powodu złych relacji z macochą. Przez 9 lat żyła w nieformalnym związku z Arseniuszem, szlachcicem z Montepulciano, mając z nim syna. W 1274 roku Arseniusz został zamordowany podczas polowania. Według tradycji ciało odnalazł jego pies, który przyprowadził Małgorzatę na miejsce zbrodni. Po odnalezieniu zwłok zamordowanego kochanka nawróciła się.

Po tych tragicznych wydarzeniach wróciła do Cortony, gdzie po trzech latach próby została przyjęta do III Zakonu Św. Franciszka, co opóźniano z powodu młodego wieku i pięknej urody. Prowadziła ascetyczne życie, zajmowała się chorymi i założyła szpital oraz zgromadzenie sióstr tercjarek znanych jako Le poverelle („Małe Biedaczki”).

Doświadczała głębokich stanów mistycznych i wizji pasyjnych, rozmawiając z Chrystusem, który nazywał ją swoją „biedaczką”. Została też obdarzona darem stygmatów Męki Pańskiej.

Zmarła 22 lutego 1297 r. w opinii świętości. Jej nienaruszone ciało spoczywa w sanktuarium w Kortonie. Kanonizowana przez papieża Benedykta XIII w 1728 r.

Została okrzyknięta patronką fałszywie oskarżonych, bezdomnych, włóczęgów, umysłowo chorych i nawróconych prostytutek

Spośród kilku obrazów jej poświęconych w naszych zbiorach, prezentujemy obraz olejny na płótnie z XVII wieku, ukazujący św. Małgorzatę w momencie odnalezienia zamordowanego Arseniusza. Przedstawiona często wraz z psem, który miał jej pomóc w odnalezieniu zwłok.
Łacińska inskrypcja na dole obrazu głosi: „Święta Małgorzata z Kortony, widząc morderstwo swojego ukochanego, nawróciła się i zaczęła pokutować”.

14/05/2026

Polecamy wystawę na której będą prezentowane m.in. również nasze zbiory związane z Matką Bożą Sokalską.

💎 Przed nami prawdziwy KLEJNOT❗ 💎💎

🟦 ❝Klejnot Kraju Sarmackiego. Wizerunek Matki Bożej Pocieczenia z Sokala w wierze i sztuce❞, niezwykła wystawa jednego z najważniejszych wizerunków maryjnych na dawnych Kresach Rzeczypospolitej, na której wernisaż zapraszamy Was serdecznie w sobotę, 30 maja 2026 r. o godz. 17 do Zespół Cerkiewny w Radrużu❗

🟦 Wizerunek Matki Bożej z Sokala, obraz - ikona, należy do najstarszych naśladownictw wizerunku jasnogórskiego. Wykonał go jako dziękczynne wotum Jakub Wężyk, nadworny malarz króla Władysława Jagiełły. W 1519 r. obraz ocalał bez żadnej szkody z płomieni, które doszczętnie strawiły cerkiew. Dostrzeżono w tym cud. Odbudowana świątynia zyskała sławę sanktuarium, którą od końca XVI w. opiekowali się bernardyni.

🟦 Wizerunek, za sprawą obrony klasztoru i Sokala przed najazdami kozackimi i tatarskimi, zyskał rangę narodowego palladium, przed którym celebrowano dziękczynne wotywy.

🟦 Istotnym akordem kwitnącego kultu maryjnego był akt koronacji wizerunku w dniu 8 września 1724 r. Rozmach celebracji przewyższył splendor wcześniejszych koronacji w Częstochowie, Trokach i Kodniu. Koronacja przyczyniła się do podniesienia rangi sanktuarium, które odtąd zwano „Ruską Częstochową”. Istotnie, ofiarność szlachty oraz masowo pielgrzymujących tu Polaków, Rusinów i Litwinów uczyniły z Sokala najbogatszy po Jasnej Górze ośrodek zakonny w Rzeczypospolitej.

🟦 Kres świetności sanktuarium położyły kasaty mienia i kosztowności, tragiczny w skutkach pożar w 1843 r., który strawił również cudowny wizerunek, a wreszcie utrata Sokalszczyzny przez Polskę na rzecz Związku Sowieckiego w 1951 r.

🟦 Ekspozycja prezentuje ocalone zabytki sokalskie, unikalne obrazy, rzeźby, argenteria, a także dzieła późniejsze, będące świadectwem intensywnego promieniowania i żywotności kultu.

🖌️ Partnerami wystawy są Muzeum Prowincji Ojców Bernardynów w Leżajsku, Muzeum Ojców Bernardynów w Kalwarii Zebrzydowskiej oraz Centrum Kulturalne w Przemyślu. Ekspozycja powstaje w ramach Festiwal Dziedzictwa Kresów.

🖌️ Pierwsza odsłona wystawy odbyła się w 2025 r. w Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie w ramach uroczystych obchodów 300-lecia koronacji cudownego wizerunku Matki Bożej Sokalskiej.

🖌️ Wernisażowi wystawy towarzyszyć będzie koncert pieśni maryjnych w wykonaniu C.K. Kapela i Bractwa Różanego Wianka zaplanowany po zakończeniu wernisażu, o godz. 19. Na oba wydarzenia obowiązuje wstęp wolny.

07/05/2026

„A więc, Bracia i Siostry, idźcie do Leżajska!…” Pielgrzymka z Łukawca do Leżajska Pisałem we Lwowie, w święto Królowej Korony Polskiej dnia 3. Maja […]