Regionalna Izba Pamięci w Lesku

24/03/2026

Dziś obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Polaków ratujących Żydów - dzień szczególnej refleksji nad odwagą, człowieczeństwem i bezinteresowną pomocą.

Wśród tych, którzy w najtrudniejszych czasach wykazali się niezwykłą siłą serca, byli również mieszkańcy Leska i okolic: Stanisław Car, Jan Kąkol, Miron Lisikiewicz, Magdalena Mielniczek oraz Józef i Franciszka Zwonarz. Narażając własne życie i bezpieczeństwo swoich bliskich, ratowali innych - mimo strachu, kierując się głębokim poczuciem dobra i solidarności.

Pamiętajmy także o tych bezimiennych bohaterach, których nazwiska nie znalazły się w żadnych wykazach. Ich czyny pozostają cichym świadectwem odwagi i człowieczeństwa.

Dzisiejszy dzień to nie tylko hołd dla ratujących Żydów. To również moment, by wspomnieć wszystkich Polaków, którzy na przestrzeni lat chronili życie drugiego człowieka przed okrucieństwem wojny - niezależnie od narodowości, wyznania czy przekonań.

Niech pamięć o nich trwa, jako zobowiązanie do budowania świata opartego na szacunku, empatii i odwadze.

13/03/2026

🪶📜 Historia zamku leskiego jest niezwykle interesująca, bowiem jego dzieje można opisać jako cykl przeplatających się okresów świetności i zniszczeń.

🏛 Gdy pod koniec XV wieku pobliski zamek Sobień – dotychczasowa siedziba rodu Kmitów – ze względu na swoje położenie i odległość od nowo powstałego miasta – stopniowo tracił na znaczeniu, ród przeniósł swoją siedzibę do Leska. Początkowo powstał tu drewniany dwór obronny.

⏳️ W pierwszej połowie XVI wieku, z inicjatywy Piotra Kmity – wojewody krakowskiego i marszałka wielkiego koronnego – rozpoczęto budowę murowanej rezydencji.
W kolejnych stuleciach zamek przechodził w ręce znanych rodów magnackich: Stadnickich, Ossolińskich, Mniszchów i Krasickich. Był przebudowywany, przez co jego wygląd zmieniał się wraz ze zmieniającymi się stylami architektonicznymi. Zamek przetrwał liczne pożary i wojny.

🪶 Adam Fastnacht w swojej książce „Dzieje Leska do 1772 roku” pisał o serii nieszczęśliwych wydarzeń, w wyniku których zamek niejednokrotnie ucierpiał. Wspominał m.in. o jego zniszczeniu przez wojska szwedzkie w 1704 r. Ówcześni właściciele zamku – Stadniccy – w ciągu kilku lat odbudowali rezydencję. Fastnacht wspomina także o wielkim pożarze z ok. 1783 r., który zapoczątkował blisko 50-letni okres ruiny. Odbudowę zamku – należącego wówczas do rodu Krasickich – przeprowadzono dopiero w latach 30. XIX w. pod kierownictwem Wincentego Pola. Zamek ponownie ucierpiał w wyniku działań wojennych prowadzonych podczas I i II wojny światowej. Mimo wszystkich tych zawirowań i zniszczeń leski zamek przetrwał do dziś i stanowi świadectwo bogatej historii Leska.

📸 Rolka przedstawia zdjęcia ostatnich właścicieli zamku, głównie z okresu dwudziestolecia międzywojennego. Zdjęcia zaczerpnięto z serwisów Polona.pl, szukajwarchiwach.gov.pl oraz z albumu „Lesko tamte lata, tamte dni” Stanisława Natera, Ryszarda Natera, Zygmunta Natera, Janusza Stefańskiego.

🪶 W rolce nie umieszczono pełnych opisów zdjęć. Wiele fotografii, szczególnie grupowych, posiada bardzo rozbudowane opisy i umieszczenie wszystkich tych informacji, sprawiłoby że opis rolki zamieniłby się w bardzo długą listę nazwisk i przyćmił sam materiał.

💬👇 Pełne informacje znajdują się w albumie. Jeśli ktoś rozpoznaje na zdjęciach swoich bliskich – zapraszamy do komentarzy :)

🫶 Serdecznie dziękujemy Starostwu Powiatowemu w Lesku za zgodę, udzieloną rok temu, na wejście na teren zamku oraz wykonanie zdjęć i nagrań.

25/02/2026

Dnia 24 lutego 2024 r. odbyło się kolejne spotkanie historyczne zorganizowane przez Regionalną Izbę Pamięci w Lesku oraz Klub Seniora. Tym razem uczestnicy wysłuchali prezentacji poświęconej katastrofie w Czarnobylskiej Elektrowni Jądrowej z 1986 roku

Podczas spotkania omówiono historię elektrowni, przyczyny awarii oraz przebieg działań podejmowanych w celu usunięcia skutków katastrofy. Nie zabrakło również informacji o konsekwencjach, jakie niosła awaria czarnobylskiej elektrowni dla ludzi i środowiska.

Na zakończenie wywiązała się bardzo ciekawa i poruszająca dyskusja. Seniorzy dzielili się swoimi wspomnieniami z tamtego czasu, co nadało spotkaniu wyjątkowy charakter.
Spotkanie przebiegło w atmosferze zainteresowania i zaangażowania.

20/12/2025

19/12/2025

Regionalna Izba Pamięci w Lesku prezentuje dziś kolejną postać z serii niezwykłych osób, które odznaczyły się na kartach naszej regionalnej historii📜🪶❤️

A jest nią Robert Barański Junior (1852-1916) - jeden z najbogatszych mieszkańców Leska z przełomu XIX i XX w., kupiec, przedsiębiorca, burmistrz Miasta Leska (1909-1913) i prezes m.in. Powiatowej Kasy Chorych, Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" i Towarzystwa Zaliczkowego.

Jeśli znasz ciekawe fakty o Robercie Barańskim Jr podziel się z nimi w komentarzu 🪶💪

Opracowanie powstało w oparciu o:
- Józef Budziak "Dzieje Leska 1772-1918".
- "Lesko tamte lata, tamte dni" aut. Stanisław Nater, Ryszard Nater, Zygmunt Nater, Janusz Stefański

Dziękujemy również Leskiemu Przedsiębiorstwu Komunalnemu za pomoc w uzyskaniu informacji o miejscu pochówku Roberta Barańskiego Jr❤️

05/12/2025

W środę 03.12.2025r. w Klubie Seniora odbyło się kolejne spotkanie z serii poświęconej historii polskiego mennictwa🪙🇵🇱

Tym razem Regionalna Izba Pamięci w Lesku przygotowała prezentację o polityce menniczej Jagiellonów i wspólnie z Klubem Seniora usiłowaliśmy zidentyfikować monetę, którą widzieliśmy kilka miesięcy temu na zamku Szarysz na Słowacji 🫶

Nasze spotkanie było bardzo ciekawą podróżą w czasie, a wspólne dociekania doprowadziły nas do niezwykle interesującego tropu - Władysława II Jagiellończyka 👑

05/09/2025

Regionalna Izba Pamięci jest miejscem, które łączy lokalną społeczność, poprzez różne formy swojej działalności. Gromadzi i chroni pamiątki związane z historią danego regionu, przechowuje i pielęgnuje pamięć o lokalnych bohaterach oraz łączy lokalną historię z historią Polski i świata. To bardzo ważne zadania, które Izba stara się jak najlepiej realizować.

Dzisiaj z dumą możemy poinformować, że Regionalna Izba Pamięci w Lesku wzbogaciła swoje zbiory o wyjątkowy dokument – dyplom „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata” dr Mirona Lisikiewicza.

Tytuł ten nadawany przez Instytut Yad Vashem w Jerozolimie, jest najwyższym izraelskim odznaczeniem cywilnym dla cudzoziemców, którzy z narażeniem życia ratowali Żydów podczas II wojny światowej. Dr Miron Lisikiewicz zdołał ukryć na poddaszu domu trzy Żydówki: Renę Dworecką, Salę Friedman i Irenę Kampf. Gdy tylko miał okazje ruszał z pomocą innym Żydom, którzy potrzebowali pomocy. Warto przeczytać relację Reny Dworeckiej na ten temat, zawarta jest ona w książce dr Elżbiety Rączy pt. „Pomoc Polaków dla ludności żydowskiej na Rzeszowszczyźnie 1939-1945”.

Dlaczego Regionalna Izba Pamięci w Lesku zabiegała usilnie o pozyskanie tego dyplomu od Yad Vashem i utworzenie miejsca pamięci dla dr Lisikiewicza w Izbie? W Lesku dr Miron Lisikiewicz, obok Franciszki i Józefa Zwonarzów, został uhonorowany tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata. Zachowanie pamięci o takich ludziach to nie tylko ukłon wobec ich odwagi, to obowiązek wobec przyszłych pokoleń.

To właśnie dzisiaj jest niezmiernie ważne zbieranie dokumentów, dowodów heroicznych postaw Polaków podczas II wojny światowej. Dzięki temu upamiętnieniu młodzież i mieszkańcy regionu, będą mieli okazję poznać lokalnych bohaterów i przekonać się, że odwaga i bohaterstwo – nawet w wymiarze lokalnym - może rezonować na cały świat.

Cytat z Relacji Reny Dworeckiej w „Pomoc Polaków dla ludności żydowskiej na Rzeszowszczyźnie 1939-1945”, dr Elżbieta Rączy str. 282-284:

„Dr Lisikiewicz […] miał do swojej dyspozycji część domu piętrowego, w którym mieścił się również Generalny Sztab Niemiecki. Tam właśnie, w samej paszczy lwa, postanowił mnie i moją siostrę, Salę Friedman, i jedną krakowiankę, Irenę Kampf, ratować. (…) Pewnego dnia, idąc do pracy, widzi grupę Żydów węgierskich. Gestapowiec, który ich prowadził, siedział w restauracji.
„Czemu nie uciekacie, głupcy, i czekacie na śmierć?”.
„Jesteśmy bez pieniędzy”.
Dr Lisikiewicz wyjmuje portfel, zegarek, pierścionek wartościowy, podaje i odchodzi. Trzem Węgrom udało się uciec, a dwóch gestapowiec zastrzelił. I tak bez końca ten lekarz chodzi i węszy, gdzie i komu potrzebna pomoc […]. U komisarza niemieckiego wyłudza kenkarty in blanco. Wysyła do obozów, by ułatwić ucieczki. Tak ratuje moją drugą siostrę, Felę Diller. Aktywności jego nie ma końca.(…)”

https://collections.yadvashem.org/en/righteous/4044020

01/08/2025

Pamiętajmy ❤️

1 sierpnia to data, która co roku porusza serca milionów Polaków. Dziś wspominamy wszystkich, którzy 81 lat temu w okupowanej Warszawie podjęli dramatyczną, ale heroiczną decyzję – stanęli do walki. Nie dla chwały, nie dla siebie, lecz z głębokiej miłości do Ojczyzny.

W Powstaniu Warszawskim nie było zwykłych ludzi – każdy, kto walczył, niósł pomoc, ratował innych, czy po prostu nie stracił wiary w wolną Polskę – był bohaterem. Ich odwaga i ofiara są naszym narodowym dziedzictwem, które zobowiązuje. Pamięć o Powstańcach to nasz obowiązek. To również lekcja dla kolejnych pokoleń – czym jest wolność i jaką cenę trzeba było za nią zapłacić.

Dlatego w dzisiejszą rocznicę, zachęcamy mieszkańców Miasta i Gminy Lesko do symbolicznego zatrzymania się o godzinie 17:00 – w godzinę „W”. Zatrzymajmy się na chwilę – w domach, na ulicach, w pracy. Uciszmy rozmowy, wyciszmy telefony. Uczcijmy pamięć tych, którzy oddali życie z nadzieją, że Polska będzie wolna. Niech ta chwila ciszy będzie naszym wspólnym hołdem i wyrazem wdzięczności.

Pamiętajmy nie tylko dziś.
🇵🇱 Cześć i chwała Bohaterom!