11/09/2026
Pocztówka o wymiarach 90/140 mm, wydana w okresie II wojny światowej (1939–1945) przez sklep papierniczy i księgarnię Irene Andreas z Koźmina (bez obiegu pocztowego).
Na widokówce ukazano zamek w Koźminie, przy okazji przypominamy niezwykle ciekawą historię tego obiektu.
Drewniany pierwotnie kasztel w drugiej połowie XIV wieku został przekształcony w obiekt murowany przez Bartosza Wezenborga z Odolanowa. Bartosz otrzymał Koźmin od króla Kazimierza III Wielkiego, który z kolei odebrał go skazanemu za zdradę Maćkowi Borkowicowi. W latach 1419–1449 zamek rozbudował kasztelan poznański Mościc ze Stęszewa herbu Łodzia, a od 1449 roku zarówno miasto jak i zamek były własnością Hińczy z Rogowa. W roku 1471 zamek stał się własnością Bartłomieja z Iwanowic, którego ród przyjął nazwisko Koźmińskich.
Na początku XVI stulecia Koźmin wrócił w ręce Łodziów. Maciej Koźmiński sprzedał go kasztelanowi poznańskiemu Łukaszowi Górce. Jego wnuk, Andrzej II Górka – starosta generalny Wielkopolski, przekształcił zamek w efektowną, trzypiętrową rezydencję, jedynym średniowiecznym elementem pozostało skrzydło zachodnie oraz istniejąca do dziś ośmioboczna wieża. W 1592 roku, po śmierci Stanisława Górki majątek przeszedł w ręce Stanisława Czarnkowskiego.
W XVII wieku koźmiński majątek zakupił wojewoda Stanisław Przyjemski, który rozbudował zamek, nadając mu cechy barokowe. W roku 1623 Przyjemski gościł na zamku króla Zygmunta III Wazę i jego syna Władysława, a w 1627 przyjmował w Koźminie szwedzkie poselstwo. W 1703 roku, dzięki małżeństwu z Ludwiką Opalińską, właścicielem Koźmina został Jan Sapieha, a po jego śmierci w 1730 roku miasto i zamek odziedziczył najstarszy syn – Piotr. Wdowa po Piotrze, Katarzyna Agnieszka, sprzedała rezydencję swojemu krewniakowi – Kazimierzowi Nestorowi Sapiesze. W XVIII stuleciu przy południowym skrzydle zamku dobudowano wolnostojący piętrowy budynek.
W 1791 roku klucz dóbr koźmińskich zakupił feldmarszałek kawalerii pruskiej – Fryderyk Adolf Kalkreuth. Jego żona – Charlotta nakazała rozebrać średniowieczne skrzydło zachodnie, a następnie ogłosiła bankructwo. Przejmujący zamek zarząd komisaryczny wystawił gmach na licytację, podczas której w 1841 roku nabył go Karol Zygmunt Graetz.
W roku 1855, po negocjacjach, obiekt wraz z parkiem zakupiony został przez Kolegium Szkolne z Poznania za kwotę 9 tysięcy talarów. W budynku miało powstać ewangelickie seminarium nauczycielskie. Podczas remontu prowadzonego w celu przekształcenia rezydencji w obiekt edukacyjny, doszło do zawalenia północnego skrzydła zamku oraz osunięcia dachu. Spowodowało to odroczenie otwarcia szkoły o blisko dekadę.
Seminarium nauczycielskie w gmachu koźmińskiego zamku otwarto ostatecznie w 1865 roku.
Podczas powstania wielkopolskiego w obiekcie zorganizowano siedzibę miejscowego sztabu oraz przystosowano na potrzeby lazaretu wojskowego. W roku 1919 w zamku uruchomiono kursy nowego, katolickiego seminarium, które funkcjonowało w nim do roku 1939 roku.
Po 1945 roku w gmachu zamkowym ulokowano szkołę, a od roku 1988 w średniowiecznej wieży zamkowej swoją siedzibę ma Muzeum Ziemi Koźmińskiej – obecnie gruntownie wyremontowane.
