Park Kulturowy Wzgórze Staromiejskie

17/01/2022

KONKURS‼️🙂

Informujemy, że Narodowy Instytut Dziedzictwa rozpoczął nabór zgłoszeń do konkursu "Zabytek Zadbany" Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Celem konkursu jest promocja opieki nad zabytkami, w tym popularyzowanie najlepszych wzorców konserwacji, utrzymania i zagospodarowania obiektów zabytkowych. Zgłoszenia można nadsyłać do 31 stycznia 2022 roku. ⏳

Szczegółowe informacje dotyczące konkursu można znaleźć na stronie:

←Powrót Zabytek Zadbany O konkursie Konkurs „Zabytek Zadbany” ma na celu promocję właściwej opieki nad zabytkami – prowadzonych wzorowo prac badawczych, konserwatorskich, rewaloryzacyjnych i adaptacyjnych, a także systematycznych działań na rzecz właściwego utrzymania zabytków. Nad...

01/10/2021

Obszar Parku Kulturowego Wzgórze Staromiejskie w Krośnie kryje w sobie wiele ciekawych i cennych zakątków. Jednym z nich jest bez wątpienia kościół parafialny pw. Trójcy Świętej.
To właśnie tam w najbliższą sobotę (02.10.2021r.) o godz. 11.00 odbędzie się spacer tematyczny organizowany w ramach akcji „Weekend seniora z kulturą”.
Spotkanie pn. "Przedstawienia Matki Bożej na przykładzie zabytków w krośnieńskiej farze" poprowadzi kustosz Muzeum Rzemiosła - Iwona Jurczyk.
Zachęcamy wszystkich do wzięcia udziału. 🙂☺️

01/10/2021

Piękna wizytówka zabytkowego Krosna 🙂 ☺️
Ten film trzeba zobaczyć ! 👏
https://fb.watch/8mvBKX3kq1/

28/09/2021

https://youtu.be/Ri_Sfhz91T4
Park Kulturowy jest jedną z form ochrony zabytków w Polsce. Ustanowienie danego obszaru takim "parkiem" ma na celu ochronę krajobrazu, jak np. zabytkowe centrum miasta.
W 2019 r. w Krośnie utworzono Park Kulturowy Wzgórze Staromiejskie, dzięki temu chronione są nie tylko zabytkowe budynki naszego miasta ale również ich otoczenie. Efekty tej ochrony można podziwiać w filmie "KRAJOBRAZ MOJEGO MIASTA - parki kulturowe".
Zapraszamy do oglądania ☺️🙂

Film „KRAJOBRAZ MOJEGO MIASTA – parki kulturowe", którego narratorem i prowadzącym jest aktor Robert Gonera, to główne narzędzie kampanii społecznej "KRAJOBR...

26/08/2021

Czy wiecie, że dzwony w wieży farnej wiszą na stalowej konstrukcji wsporczej zbudowanej z ceowników wykonanych w Hucie Królewskiej w Chorzowie? Konstrukcja ta powstała w 1929 r. i zastąpiła wcześniejszą drewnianą. Po przeprowadzonych badaniach technicznych stanu zachowania dzwonów podjęto starania mające na celu przywrócenie drewnianej konstrukcji.

20/08/2021

Czy wiecie, że w przyziemiu dawnej wieży kościoła farnego zachowały się XIV – wieczne znaki kamieniarskie. Wyryte w ciosach piaskowca, przypominają o najstarszej historii tej świątyni. Była ona połączona z murami miejskimi, a baszta obronna pełniła jednocześnie funkcję dzwonnicy. Wieża ta została rozebrana w XVIII w. ze względu na swój zły stan zachowania. Pozostało po niej jednie przyziemie, pełniące dziś rolę kruchty.

29/01/2021

Historia pewnej fotografii

W lipcu 1929 r. powiat krośnieński był miejscem niezwykle donośnych wydarzeń historycznych. Miało to związek z wizytą prezydenta Rzeczypospolitej Ignacego Mościckiego, odwiedzającego miejscowe ośrodki przemysłu naftowego. W zbiorach Narodowego Archiwum Cyfrowego znajduje się fotografia, przedstawiająca moment powitania prezydenta Mościckiego przez władze Krosna. Wśród osób witających wyróżnić można ks. Michała Nowakowskiego – proboszcza krośnieńskiej fary, Jędrzeja Krukierka – burmistrza Krosna i posła na Sejm oraz Samuela Ozona Fuhrera – rabina krośnieńskiej gminy żydowskiej.
Na fotografii utrwalone zostały także ważne symbole Judaizmu, przechowywane na co dzień w krośnieńskiej synagodze. Rabin Fuhrer trzyma w rękach zwinięty zwój Tory nakryty koroną i okryty sukienką, akcesoria używane w takiej formie podczas największych uroczystości lub świąt religijnych. Zwój Tory (rodał) zawierał tekst Pięcioksięgu Mojżeszowego, spisany ręcznie w języku hebrajskim na pergaminie i nawinięty na dwa wałki (acej chajim), wykonane z drewna i metalu. Od początku XIX w., zwyczajowo, rodał liczył 248 kolumn tekstu, w każdej po 42 wiersze. Widoczny zwój okryty jest sukienką (meil), wykonaną zapewne z aksamitu koloru ciemnego, która miała Torę chronić i ozdabiać. Na sukience zauważyć można zdobienie: ręcznie haftowany motyw sześcioramiennej Gwiazdy Dawida (Magen Dawid). Zwyczaj nakładania sukienki na Torę wiąże się z żydowską tradycją mistyczną, traktującą Torę jak żywy organizm. Zwój nakryty jest koroną (keter), ozdobą wieńczącą przechowywaną w pozycji pionowej Torę. Prezentowany obiekt to wykonana ze srebra korona zamknięta, nakryta baldachimem z małą koroną. Korona symbolizuje Boga, zwieńczenie życia pobożnego wyznawcy oraz jest symbolem uznania najwyższej władzy, świętości i mądrości Tory.

28/01/2021

Znak czasu zapisany na odrzwiach

Spacerując ulicami krośnieńskiego zespołu staromiejskiego w poszukiwaniu znaków czasu egzystującej tu kiedyś społeczności żydowskiej, możemy napotkać skromne, ale jakże ważne pamiątki tych czasów.
Na odrzwiach jednej z kamienic ulicy Słowackiego znajduje się ledwo zauważalny ukośny znak. Mało kto z przechodniów o nim wie, wielu mieszkańcom nic on nie mówi. Jednakże uważny obserwator w takim śladzie zobaczy wyraźny i czytelny odcisk minionego czasu – echo pobytu dawnych mieszkańców tego miejsca. Jest to bowiem miejsce po mezuzie, która kiedyś, w nie tak odległej przeszłości, przytwierdzona była do framugi drzwi wejściowych tej kamienicy. Mezuza to nieodłączny i charakterystyczny element każdego żydowskiego domu – mały, podłużny pojemnik, wykonany najczęściej z metalu lub drewna, zawierający zwinięty w rulon pergamin (klaf), na którym zapisane są ręcznie dwa fragmenty z Tory - obydwa z Księgi Powtórzonego Prawa (6:4-9 i 11: 13-21):

"Słuchaj Izraelu! Haszem Bóg nasz, Haszem jest Jedyny. Będziesz miłował Haszem Boga twego, z całego serca swego i z całej duszy swojej i z całej siły swojej. Niechaj słowa te, które Ja ci dziś nakazuję, będą na twoim sercu. Będziesz je wpajał twoim dzieciom i będziesz o nich mówił, przebywając w swoim domu, idąc drogą, kładąc się i wstając. I przywiążesz je jako znak do swojej ręki i będą między twoimi oczyma, i napiszesz je na bramach i na odrzwiach domu twego".

28/01/2021

Kuczka – ślad dziedzictwa żydowskiego

Krajobraz kulturowy Krosna nie należy do zbyt obfitującego w materialne ślady dawnej współegzystencji różnych kultur i odmiennych religii. Jednym z ciekawszych elementów dziedzictwa kulturowego Krosna jest obecność ludności żydowskiej, której znaki materialne kojarzone są dziś przede wszystkim z lokalnym kirkutem. W przestrzeni Zespołu Staromiejskiego można odnaleźć obiekty związane z kulturą określaną obecnie mianem kultury jidisz. To obszar związany z codziennym życiem, oscylujący wokół zagadnień etnograficznych oraz życia miasta zwanego sztetlem. Częścią tego bogatego krajobrazu kulturowego jest architektura wernakularna tj. silnie zakorzeniona w tradycji lokalnej. Architektura ta nie jest łatwa do dostrzeżenia w gąszczu miejskim, a jeszcze trudniejsza do prawidłowego rozpoznania. Do tej grupy obiektów architektonicznych z całą pewnością należą tzw. kuczki.
Kuczka (namiot, szałas) to obiekt rytualny, w którym wyznawcy judaizmu spędzali 7 dni jesiennego święta Sukoth, tj. Święta Namiotów. Budowa kuczki stanowi wypełnienie nakazu Talmudu o życiu w świątecznych dniach „pod gołym niebem”. Zatem szałas powinien być zbudowany tak, aby nocą można było widzieć z jego wnętrza gwiazdy na niebie. Kuczki wznoszono jako budowle tymczasowe na podwórzach lub w ogrodach, tudzież na stałe dobudowywane do ścian zewnętrznych domów lub kamienic. Na skutek uwarunkowań klimatycznych i kulturowych kuczki z Polsce wykonane były zazwyczaj z drewna lub rzadziej murowane. Przybierały one formę zbliżoną do zabudowanego balkonu, loggii, werandy lub ganka. Jednak zawsze nieodzownym elementem wyróżniającym kuczkę był otwierany dach.
Jednym z nielicznych znaków wielokulturowości Krosna jest obecność na jednym z budynków zachodniej skarpy krośnieńskiego zespołu staromiejskiego tzw. kuczki. Krośnieńska kuczka posiada formę ganku, będącego częścią niewielkiego domu. Problemem technicznym, niezwykle istotnym do rozwiązania był system podnoszenia dachu. W analizowanym przypadku zastosowano najczęściej stosowane rozwiązanie, a więc umieszczenie klapy w połaci dachowej.
W tym przypadku dach otwierano poprzez podnoszenie dwóch klap i podparcie ich drewnianym kołkiem. Z dużą pewnością, biorąc pod uwagę analizę historyczną krośnieńskich Żydów, czas powstania kuczki można z pewną elastycznością umiejscowić pomiędzy latami 1900 i 1939.

27/01/2021

W dniu dzisiejszym obchodzimy Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu, który na Podkarpaciu organizowany jest już po raz trzynasty. Wzorem lat ubiegłych areną dla pamięci i jedności o tych którzy stracili życie podczas II wojny światowej staje się także Krosno, które było świadkiem tych tragicznych i wstrząsających wydarzeń. W tych ważnych dla naszej tożsamości i historii dniach wspominamy zwłaszcza ofiary pochodzenia żydowskiego, ale nie zapominamy o tych, którzy byli innej religii lub narodowości. Uroczystości stały się już wizytówką tolerancji i otwartości mieszkańców grodu nad Wisłokiem na różnorodność kulturową i wyznaniową.
W dniu dzisiejszym Prezydent Miasta Krosna wraz z Przewodniczącym Rady Miasta Krosna uczcili pamięć pomordowanych składając kwiaty przy tablicy upamiętniającej krośnieńskie getto przy ul. Franciszkańskiej. Kwiaty przekazała również Pani Joanna Frydrych Poseł na Sejm RP. Następnie zapalono znicze przy zbiorowej mogile pomordowanych żydów na cmentarzu żydowskim przy ul. Ks. Sarny.

27/01/2021

Żydowskie Kluby Sportowe w Krośnie

Krosno w okresie przedwojennym było ważnym ośrodkiem życia sportowego południowo-wschodniej Polski, w którym działało kilka wielosekcyjnych klubów sportowych. Obok Robotniczego Klubu Sportowego „Krośnianka” i Miejskiego Klubu Sportowego „Legia” funkcjonowały w mieście dwa żydowskie kluby sportowe: „Gideon” oraz „Makkabi”. Kluby te stanowiły ważny element organizacji czasu wolnego społeczności żydowskiej w Krośnie. W klubie zrzeszona była przede wszystkim młodzież (od nastolatków po osoby w wieku do 25 lat), zarówno kobiety, jak i mężczyźni, łącznie około 200 osób. Dużym uznaniem cieszył się lokal klubu „Makkabi” mieszczący się przy krośnieńskim rynku, który wieczorami wypełniał się młodzieżą, przybywającą do niego by posłuchać radia i spędzić czas w gronie rówieśników.
„Gideon” i „Makkabi” oferowały szeroki wachlarz zajęć sportowych, prowadząc sekcje szachów, gimnastyki, lekkoatletyki oraz piłki nożnej. Oprócz tych dziedzin, dyscyplinami sportowymi cieszącymi się dużym zainteresowaniem był także tenis stołowy oraz narciarstwo biegowe. Tradycją stały się już zawody sportowe organizowane między Krośnianami a młodzieżą żydowską. Największą popularnością cieszyła się sekcja piłkarska klubu „Gideon”. Zawodnicy „Gideonu” swe mecze piłkarskie rozgrywali z zespołami innych okolicznych miejscowości, jak Rymanów, Jasło czy Iwonicz. Godny podkreślenia jest fakt, że zawodnicy mieli swoje oficjalne klubowe stroje. Będący u szczytu formy piłkarze RKS „Krośnianka” w okresie przedwojennym bardzo często rozgrywali mecze z zespołami miejscowymi. Z racji tej częstym rywalem „Krośnianki” byli zawodnicy Żydowskiego Klubu Sportowego „Gideon”. Jeden z takich meczy, rozegrany w 1931 r. zakończył się zwycięstwem „Krośnianki” siedem do zera. Z dużym prawdopodobieństwem zdjęcie zawodników tych dwóch klubów piłkarskich prezentowane poniżej jest pamiątką po tym historycznym meczu. Przyczynę tak wysokich przegranych Salomon Berger, krośnieński Żyd który odwiedził rodzinne miasto w 2008 r., w swoich wspomnieniach argumentował tym, że zawodnicy „Legii mieli dużo lepsze warunki fizyczne”.